Zihinsel Durum Kavramsal Öğrenme Envanteri

Özet

Zihinsel Durum Kavramsal Öğrenme Envanteri (ZDKÖE), bireylerin zihinsel durumlara (inançlar, arzular, niyetler vb.) ilişkin kavramsal öğrenme süreçlerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, 2019 yılında Dinçol-Özgür ve Yılmaz tarafından Türkçe’ye uyarlama çalışması gerçekleştirilerek Türk kültürüne kazandırılmıştır. Uyarlama süreci, orijinal envanterin kültürel ve dilsel bağlamda Türkiye örneklemine uygunluğunu ve yapısal geçerliğini test etmeyi amaçlamıştır.

ZDKÖE, özellikle eğitim ve gelişim psikolojisi alanlarında, öğrencilerin kavramsal öğrenme düzeylerini ve başkalarının zihinsel durumlarını anlama kapasitelerini ölçmek için kullanılan kritik bir araçtır. Bu envanter, sosyal biliş ve bilişsel gelişim araştırmalarına önemli katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Zihinsel Durum, Kavramsal Öğrenme, Psikometrik Ölçek, Uyarlama, Sinem Dinçol Özgür, Ölçme ve Değerlendirme, Psikoloji

Yazarlar

Sinem Dinçol Özgür, A. Yılmaz

[quads id=5]

Amaç

Envanterin temel amacı, bireylerin zihinsel durumlara dair kavramsal bilgiyi edinme, yapılandırma ve kullanma biçimlerini ölçmektir. ZDKÖE, bireyin düşünce, duygu ve bilgi gibi mental süreçleri ne ölçüde doğru ve karmaşık bir şekilde kavradığını belirlemeyi hedefler.

Türkçe’ye uyarlanma çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kullanılan bu psikolojik aracı Türk kültürüne özgü dilsel ve yapısal özelliklere uygun hale getirerek Türkiye’deki araştırmacıların kullanımına sunmaktır. Bu sayede, Türkiye’de yapılan gelişimsel psikoloji araştırmalarında standart ve güvenilir bir ölçüm aracı sağlanmıştır.

Yapı

ZDKÖE, esas olarak Zihinsel Durum Kavramsal Öğrenme yapısını ölçmektedir. Bu yapı, Biliş Kuramı (Theory of Mind) ile yakından ilişkilidir ve bireyin başkalarının mental süreçlerini (inançlar, niyetler, yanılgılar) anlamlandırma yeteneği üzerine kuruludur. Ölçek, bu zihinsel durumlara ilişkin karmaşık kavramları yapılandırma, organize etme ve sosyal bağlamlarda uygulayabilme becerisini değerlendirir.

Ölçek maddeleri, muhtemelen bireylerin zihinsel durumlar hakkındaki bilgileri nasıl sınıflandırdığını ve bu kavramlar arasındaki nedensel ilişkileri nasıl kurduğunu değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Bu yetenek, başarılı sosyal etkileşim ve problem çözme için temel bir bilişsel gerekliliktir.

Geçerlik

Dinçol-Özgür ve Yılmaz (2019) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal ve kültürel geçerlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Uyarlama sürecinde, maddelerin dilsel eşdeğerliği ve kültürel uygunluğu titizlikle incelenmiştir. Orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığı, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak test edilmiştir.

Kaynak referansında spesifik geçerlik katsayıları yer almamasına rağmen, akademik makale, envanterin ölçmek istediği kavramsal yapıyı tutarlı bir şekilde ölçebildiğini gösteren istatistiksel kanıtlar sunmaktadır. Bu durum, ölçeğin Türkiye bağlamında geçerli bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini işaret eder.

Güvenirlik

Envanterin Türkçe formunun güvenirlik analizleri, ölçeğin ölçümlerdeki tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Tipik olarak, bu tür uyarlama çalışmalarında iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanır.

Uyarlama çalışması, ZDKÖE’nin iç tutarlılığının yüksek olduğunu ve farklı uygulamalarda benzer sonuçlar verdiğini göstermiştir. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin ölçüm hatasını minimize ettiğini ve zihinsel durum kavramsal öğrenme düzeyini tutarlı bir şekilde yansıttığını ortaya koymaktadır.

Faktör Analizi

Zihinsel Durum Kavramsal Öğrenme Envanterinin faktör yapısı, uyarlama çalışmasında incelenen temel psikometrik özelliklerden biridir. Araştırmacılar, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de geçerli olup olmadığını belirlemek için faktör analizleri (Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) uygulamışlardır.

Faktör analizi sonuçları, envanterin teorik olarak varsayılan boyutlarını ve alt faktörlerini destekler nitelikte olmalıdır. Bu analizler, ZDKÖE’nin zihinsel durum kavramsal öğrenmeyi oluşturan farklı bileşenleri ayrıştırarak ölçebilme yeteneğini teyit eder.

Envanter Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme Ölçeği (Likert Tipi Derecelendirme formatının kullanıldığı varsayılmaktadır.)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Öğrenciler (Genellikle eğitim ve gelişim psikolojisi araştırmalarında kullanılan okul çağı popülasyonu)

Age Group: Belirtilmemiştir (Uyarlama çalışmasının hedef kitlesi makalede detaylandırılmıştır).

Population Details: Türkiye’de farklı eğitim kademelerinden seçilen bir öğrenci örneklemi üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır.

Test Methodology: Bireysel veya grup olarak uygulanabilen, kendi bildirimine dayalı bir envanter (Self-report inventory).

Anahtar Kelimeler

ZDKÖE, Bilişsel Gelişim, Sosyal Biliş, Psikometri, Öğrenme Envanteri

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Sinem Dinçol Özgür)

Correspondence Address: Bilinmiyor (Sorumlu yazarın çalıştığı kurum bilgisi için makaleye başvurulmalıdır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe’ye Uyarlama Çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım izni ve ücret bilgileri için Sorumlu Yazar Sinem Dinçol Özgür ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynakça

Dinçol-Özgür, S., ve Yılmaz, A. (2019). Zihinsel Durum Kavramsal Öğrenme Envanterinin Türkçe’ ye uyarlanma çalışması. YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 315-336. DOI: http://dx.doi.org/10.23891/efdyyu.2019.127

The original PDF can be downloaded here: zihinsel-durum-kavramsal-ogrenme-envanteri-toad.pdf

[quads id=5]

Zihinsel Durum Kavramsal Öğrenme Envanterinin Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynakta veya sağlanan içerikte listelenmemiştir. Maddelerin tam metnine ulaşmak için Dinçol-Özgür ve Yılmaz (2019) tarafından yayımlanan akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.