Ankilozan Spondilit Çalışma Dengesizliği Ölçeği

Özet

Ankilozan Spondilit Çalışma Dengesizliği Ölçeği (AS-ÇDÖ), kronik inflamatuar bir hastalık olan Ankilozan Spondilit (AS) hastalarında iş hayatını sürdürme yeteneğindeki zorlukları ve iş kaybı riskini ölçmek amacıyla tasarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal İngilizce versiyonunun Türkiye koşullarına uyarlanması ve geçerlik/güvenirlik çalışmalarının yapılması sonucu ortaya çıkmıştır. Ölçek, hastaların işyerinde yaşadığı denge kaybı ve zorlukları tespit ederek erken müdahale imkanı sağlamayı hedefler. Türk popülasyonu için uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel ve dilsel olarak geçerli olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Ankilozan Spondilit, Çalışma Dengesizliği, İş Kaybı Riski, Romatoloji, Psikometri, Uyarlama, Güvenirlik, İşlevsellik

Yazarlar

Küçükdeveci, A. A., Ataman, Ş., Genç, A., Kutlay, Ş., Elhan, A. H., Őztuna, D., & Tennant, A.

Amaç

Ankilozan Spondilit Çalışma Dengesizliği Ölçeği (AS-ÇDÖ), Ankilozan Spondilit hastalarının iş yaşamlarını etkileyen zorlukları ve işlerini sürdürme konusundaki dengesizlik düzeylerini nicel olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, iş dengesizliği riski yüksek olan hastaları erken teşhis ederek uygun mesleki rehabilitasyon veya işyeri düzenlemeleri için zemin hazırlamaktır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki AS hastaları popülasyonunda kullanılabilirliğini ve klinik araştırmalarda standart bir ölçüm aracı olarak görev yapabileceğini göstermeyi hedeflemiştir. Bu sayede, AS’nin işlevsellik üzerindeki etkileri uluslararası standartlarda değerlendirilebilmektedir.

Yapı

Ölçek, bireyin sağlık durumu ile iş talepleri arasındaki uyumsuzluk olarak tanımlanan Çalışma Dengesizliği (Work Instability) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle hastalığın aktivitesi, ağrı düzeyi ve fiziksel kısıtlılıkların birleşimi sonucu ortaya çıkarak, kişinin mevcut işini devam ettirme kapasitesini tehlikeye atar.

AS-ÇDÖ, 20 maddeden oluşmakta olup, hastaların iş performansları, işe devamlılıkları ve fiziksel zorlanmalarına dair spesifik durumları değerlendirir. Yüksek skorlar, kişinin işini sürdürme konusunda önemli risk altında olduğunu göstermektedir.

Geçerlik

Ankilozan Spondilit Çalışma Dengesizliği Ölçeği’nin (AS-ÇDÖ) Türkçe uyarlamasının geçerlik çalışmaları, Küçükdeveci ve arkadaşları (2015) tarafından yapılmıştır. Bu çalışma, ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu değerlendirmiş ve yapısal geçerliğini incelemiştir.

Uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin ölçtüğü yapıyı doğru bir şekilde koruyup korumadığı analiz edilmiş, içerik ve eş zamanlı geçerlik kanıtları sunulmuştur. Bu geçerlik analizleri, ölçeğin gerçekten AS hastalarındaki çalışma dengesizliği riskini ölçtüğünü doğrulamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, Türk popülasyonunda tutarlı ve kararlı sonuçlar verdiğini göstermiştir. Yapılan güvenirlik çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) .85 olarak bulunmuştur.

Bu yüksek güvenirlik katsayısı, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı ölçmekte başarılı olduğunu ifade eder. Bu sonuç, AS-ÇDÖ’nün klinik ve araştırma ortamlarında güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğine işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısına dair detaylı bilgiler orijinal kaynakta belirtilmemiş olsa da, uyarlama sürecinde genellikle orijinal ölçeğin tek boyutlu veya çok boyutlu yapısının Türkçe versiyonda da korunup korunmadığı incelenir. AS-WIS, genellikle tek bir genel Çalışma Dengesizliği faktörüne sahip olarak kabul edilir.

Küçükdeveci ve arkadaşlarının çalışması, ölçeğin yapısal uygunluğunu ve boyutluluğunu test etmek için faktör analizini kullanmış ve ölçeğin Ankilozan Spondilit hastalarının işlevsellik sorunlarını tutarlı bir şekilde yansıtan bir yapıya sahip olduğunu doğrulamıştır.

Enstrüman Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 20 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme formatı: 0 = hayır; 10 = maksimum hastalık aktivitesi (Not: Bu derecelendirme, ölçeğin genel puanlama mantığından ziyade, orijinal ölçekteki bir alt boyutun veya spesifik bir madde setinin maksimum skorunu ifade edebilir. Toplam skor, 20 madde üzerinden hesaplanır.)

Language Available: Türkçe (Uyarlanmış versiyon), İngilizce (Orijinal versiyon)

Population Group: Ankilozan Spondilit (AS) tanısı almış yetişkin hastalar.

Age Group: Yetişkinler (Genellikle çalışma çağındaki bireyler).

Population Details: Çalışma çağında olan, aktif olarak çalışan veya çalışmayı düşünen AS hastaları.

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği. Hastalar 20 maddeyi yanıtlayarak iş dengesizliği düzeylerini belirtirler. Yüksek puanlar, yüksek dengesizlik riskini gösterir.

Anahtar Kelimeler

Romatizmal Hastalıklar, İş Yaşamı Kalitesi, Rehabilitasyon, Güvenirlik, Geçerlik, AS-WIS

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Ayşe A. Küçükdeveci (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama ve validasyon çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretler konusunda sorumlu yazar Ayşe A. Küçükdeveci ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: ankylosing-spondylitis-work-instability-scale-as-wis-toad.pdf

Referanslar

Küçükdeveci, A. A., Ataman, Ş., Genç, A., Kutlay, Ş., Elhan, A. H., Őztuna, D., & Tennant, A. (2015). Adaptation and validation of the Ankylosing Spondylitis Work Instability Scale (AS-WIS) for use in Turkey, Rheumatology International, 35(1), 125-131.

Ankilozan Spondilit Çalışma Dengesizliği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ölçek toplam 20 maddeden oluşmaktadır. Kullanım için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.