Amatör Balıkçı Motivasyon Ölçeği

Özet

Amatör Balıkçı Motivasyon Ölçeği (ABMÖ), 2012 yılında Faik Ardahan tarafından amatör balıkçıların bu aktiviteyi gerçekleştirmelerine neden olan temel psikolojik ve sosyal güdüleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir ölçektir. Ölçek, rekreasyonel balıkçılık motivasyonunun çok boyutlu yapısını incelemekte olup, toplam 21 maddeden ve altı farklı alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, bireylerin sosyalleşme ihtiyaçlarından rekabet arayışına ve doğada bulunma isteğine kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. Ölçeğin derecelendirilmesi, 5’li Likert Ölçeği formatında yapılmıştır.

Ölçeğin geliştirilmesi, spor psikolojisi ve rekreasyon alanlarında, bireylerin boş zaman aktivitelerine yönelik içsel ve dışsal motivasyon kaynaklarını bilimsel yöntemlerle tanımlama ihtiyacına yanıt vermektedir. Çalışma, Türk amatör balıkçı popülasyonu üzerinde gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri ilgili akademik yayında sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Amatör Balıkçılık, Motivasyon, Psikometrik Ölçek, Spor Psikolojisi, Hobi, Rekreasyon, Balıkçılık Motivasyonu.

Yazarlar

Faik Ardahan

Amaç

Amatör Balıkçı Motivasyon Ölçeği’nin temel amacı, amatör balıkçılıkla uğraşan bireylerin bu aktiviteye yönelme nedenlerini ve onları harekete geçiren güdüleri çok boyutlu olarak belirlemek ve ölçmektir. Bu ölçek, balıkçıların sosyal, psikolojik, çevresel ve sportif motivasyonlarını ayrıştırarak, amatör balıkçılık deneyiminin altında yatan motivasyonel yapıyı ortaya koymayı hedefler.

Ölçek, elde edilen verilerle rekreasyonel balıkçılık yönetiminde ve ilgili spor politikalarının oluşturulmasında kullanılabilecek bilimsel bir zemin sağlamaktadır. Motivasyon kaynaklarının anlaşılması, katılımcıların deneyim kalitesini artırmaya yönelik programların geliştirilmesine de katkıda bulunur.

Yapı

ABMÖ, amatör balıkçılık motivasyonunu altı farklı faktör altında toplayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, balıkçıların içsel ve dışsal motivasyon kaynaklarını temsil eden 21 maddeden oluşur. Ölçek, sadece avlanma eylemini değil, aynı zamanda bu eylemin sosyal, fiziksel ve psikolojik getirilerini de hesaba katmaktadır.

Ölçeğin tanımladığı altı yapısal boyut şunlardır:

• Sosyalleşme: Sosyal etkileşim ve dayanışma ihtiyacını ölçer.
• Doğada Olmak-Dinlenmek: Çevresel faydalar, zindelik ve rahatlama arayışını ölçer.
• Sağlık-Spor: Fiziksel aktivite ve genel mutluluk hissi ile ilgili motivasyonları kapsar.
• Rekabet-Ün: Başkalarıyla yarışma ve başarılı bir balıkçı olarak tanınma isteğini ölçer.
• Yemek-Vermek: Avlanan balığın tüketilmesi, paylaşılması veya satılması gibi pratik ve ekonomik güdüleri içerir.
• Uzaklaşmak: Günlük yaşamın stresinden veya ailevi sorumluluklardan geçici olarak kaçınma arzusunu ölçer.

Geçerlik

Amatör Balıkçı Motivasyon Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin geliştirildiği orijinal makalede (Ardahan, 2012) detaylı olarak sunulmuştur. Ölçeğin başlığı doğrudan geçerlik ve güvenirlik çalışmasına işaret ettiğinden, yapı geçerliğinin (muhtemelen Faktör Analizi yoluyla) incelendiği anlaşılmaktadır.

Yapı geçerliliğini desteklemek amacıyla faktör analizleri uygulanmış ve bu analizler sonucunda ölçeğin teorik olarak beklenen altı faktörlü yapısının doğrulandığı belirtilmiştir. Bu altı faktör, amatör balıkçıların motivasyonel alanlarını yeterince temsil etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri de geçerlik çalışmalarıyla eş zamanlı olarak yürütülmüştür. Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Geliştirme çalışmasında genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak ölçeğin güvenilirliği ortaya konmuştur.

Kaynak içerikte spesifik güvenirlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, Ardahan (2012) çalışması bu katsayıların kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermektedir, bu da ölçeğin farklı uygulamalarda istikrarlı sonuçlar verebileceğini işaret eder.

Faktör Analizi

Amatör Balıkçı Motivasyon Ölçeği, bir faktör analizi süreci sonucunda altı alt boyuta ayrılmıştır. Bu süreç, motivasyonel maddelerin hangi temel yapıları temsil ettiğini belirlemek için kullanılmıştır. Ölçek, toplam 21 maddenin altı ayrı faktöre dağıldığını göstermektedir:

• Sosyalleşme (5 madde)
• Doğada Olmak-Dinlenmek (4 madde)
• Sağlık-Spor (4 madde)
• Rekabet-Ün (2 madde)
• Yemek-Vermek (3 madde)
• Uzaklaşmak (3 madde)

Bu faktör yapısı, amatör balıkçılık motivasyonunun sadece tek bir güdüye (örneğin sadece avlanmaya) indirgenemeyecek kadar karmaşık ve çok yönlü olduğunu kanıtlamaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme

Format: 21 maddeden oluşan, 5’li Likert Ölçeği formatındadır. Derecelendirme, “1=Kesinlikle Hayır” ile “5=Kesinlikle Evet” arasında değişmektedir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Amatör Balıkçılar

Age Group: Yetişkinler (Çalışma popülasyonu detayları kaynakta belirtilmemiştir, ancak rekreasyonel aktiviteye katılan yetişkinler hedeflenmiştir).

Population Details: Türkiye’deki amatör balıkçılar üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: Kişinin kendi beyanına dayalı (Self-report) envanter.

Anahtar Kelimeler

Motivasyonel Faktörler, Sosyal Güdüler, Rekabet, Balıkçılık Rekreasyonu, Çevre, Psikometrik Ölçek, Faik Ardahan.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değil (Akdeniz Üniversitesi ile ilişkilidir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2012 (Makale yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Ticari kullanım izinleri ve ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir. Kullanım için sorumlu yazar Faik Ardahan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesine Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: amator-balikci-motivasyon-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ardahan, F. (2012). Amatör Balıkçı Motivasyon Ölçeğinin geçerlilik güvenirlik çalışması. Turkish Journal of Sport and Exercise, 14(3), 59-65.

Amatör Balıkçı Motivasyon Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek, 6 alt boyut ve 21 maddeden oluşmaktadır:

• Sosyalleşme (5 m): Sosyal dayanışma için
• Doğada Olmak-Dinlenmek (4 m): Dinlenmiş ve zinde hissetmek için
• Sağlık-Spor (4 m): Mutlu hissetmek için
• Rekabet-Ün (2 m): Ünlü bir balık tutucu olarak bilinmek için
• Yemek-Vermek (3 m): Satmak için
• Uzaklaşmak (3 m): Aileden uzaklaşmak için