Ana Babaya Bağlanma Ölçeği

Özet

Ana Babaya Bağlanma Ölçeği (ABBÖ), bireylerin ebeveynleri (anne ve baba) ile olan algılanan bağlanma kalitesini ve ilişkisel dinamikleri ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikolojik ölçektir. Ölçek, özellikle üniversite öğrencisi ergen ve genç yetişkin popülasyonunda kullanılmak üzere tasarlanmıştır. ABBÖ, ebeveynlerin gösterdiği ilgi/şefkat ve kontrol/aşırı koruma boyutlarını değerlendirerek, bağlanma stillerinin anlaşılmasına önemli katkılar sunmaktadır. Ölçeğin Türkiye uyarlaması, psikometrik özelliklerinin yüksek düzeyde güvenilir ve geçerli olduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Ana Babaya Bağlanma Ölçeği, Bağlanma Teorisi, Ebeveynlik Stilleri, Üniversite Öğrencileri, Psikometrik Özellikler, Güvenirlik, Geçerlik, Uyarlama.

Yazarlar

Emine Gül Kapçı, Serap Küçüker.

Amaç

Ana Babaya Bağlanma Ölçeği’nin temel amacı, orijinal formu temel alınarak, Türk üniversite öğrencilerinde geçerlik ve güvenirlik analizlerini gerçekleştirerek ölçeğin kültürel ve dilsel adaptasyonunu sağlamaktır. Bu çalışma, ölçeğin Türkiye’deki akademik ve klinik çalışmalarda kullanılabilirliğini bilimsel olarak kanıtlamayı hedeflemiştir. Ölçek, öğrencilerin anne ve babalarıyla olan ilişkilerindeki algılanan ilgi düzeyini ve aşırı koruma/kontrol düzeyini bağımsız olarak ölçmeyi amaçlamaktadır.

Yapı

Ana Babaya Bağlanma Ölçeği (ABBÖ), bireyin ebeveynleriyle kurduğu ilişkinin kalitesini, özellikle de ebeveynlerin davranışlarını algılama biçimini değerlendiren iki temel yapısal boyuta odaklanır. Bu boyutlar, bağlanma kuramının merkezinde yer alan güvenli ve güvensiz bağlanma biçimlerinin ebeveyn davranışları üzerindeki izdüşümlerini temsil eder.

Ölçek, toplam 25 maddeden oluşmakta olup, anne ve baba için ayrı ayrı formlarda uygulanabilmektedir. Bu yapı, ergenlik ve genç yetişkinlik dönemindeki bireylerin ebeveynleriyle olan ilişkilerinde deneyimledikleri duygusal yakınlık ve özerklik çatışmalarını ölçmeye hizmet eder. Ölçekteki derecelendirme, bireyin ebeveynlik davranışlarını ne sıklıkta algıladığını yansıtan 4’lü Likert-tipi bir sistem kullanır.

Geçerlik

ABBÖ’nün geçerlik çalışmaları, ölçeğin yapısal tutarlılığını ve ölçmek istediği psikolojik yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü göstermiştir. Ölçeğin anne ve baba formları için elde edilen istatistiksel veriler şöyledir:

• Anne formu için tüm ölçek puan ortalaması 51.44 (Standart Sapma, SS=10.93; N=441) olarak bulunmuştur.
• Baba formu için tüm ölçek puan ortalaması 49.12 (SS=12.03; N=440) olarak hesaplanmıştır.
• İki form arasındaki korelasyon değeri .59 (p<.0001) olup, anne ve baba figürlerine yönelik algıların orta düzeyde ilişkili olduğunu, ancak bağımsız olarak değerlendirilmesi gerektiğini göstermiştir.

Bağımlı gruplar için yapılan t-testi sonuçları, ABBÖ-Anne ve Baba formu ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğunu ortaya koymuştur (t(439)=4.54; p<.0001). Bu bulgu, öğrencilerin anne ve babalarına yönelik bağlanma algılarının niteliksel veya niceliksel olarak farklılık gösterdiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Ana Babaya Bağlanma Ölçeği’nin güvenilirliği, iç tutarlılık, iki-yarı test ve test-tekrar test istatistikleri kullanılarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. İç tutarlılık analizi sonuçları, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir:

• Anne formu için hesaplanan Cronbach Alfa değeri .87 olarak bulunmuştur.
• Baba formu için hesaplanan Cronbach Alfa değeri .89 olarak tespit edilmiştir.

Bu yüksek alfa değerleri (.87 ve .89), ABBÖ’nün hem anne hem de baba formları için mükemmel düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve dolayısıyla bilimsel araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir. Ayrıca, test-tekrar test ve iki-yarı test yöntemlerinin kullanılması, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını da desteklemektedir.

Faktör Analizi

ABBÖ, iki temel alt boyuttan oluşmaktadır ve toplam 25 madde içermektedir. Bu faktör yapısı, ebeveynlik davranışlarının temel bileşenlerini temsil etmektedir:

• İlgi (12 madde): Bu alt boyut, ebeveynin çocuğa karşı sergilediği sıcaklık, şefkat, kabul ve destekleyici iletişim biçimlerini ölçer. Maddeler genellikle “Yumuşak ve arkadaşça konuşma” gibi pozitif ilişki göstergelerini içerir.
• Kontrol/Aşırı Koruma (13 madde): Bu alt boyut, ebeveynin çocuğun bağımsızlığını kısıtlayıcı, müdahaleci ve baskıcı davranışlarını ölçer. Maddeler, bireye “Bağımlı olduğu duygusunu verme” veya özerkliğini engelleme gibi durumları yansıtır.

Bu iki faktörün ayrışması, bağlanma kalitesinin sadece duygusal yakınlıkla değil, aynı zamanda özerklik ve sınır koyma dinamikleriyle de belirlendiğini göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kendini Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal ölçek farklı dillerde mevcuttur, ancak bu adaptasyon Türkçe’dir)

Popülasyon Grubu: Genç Yetişkinler

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri (Tipik olarak 18-25 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Çalışma, Türk üniversite öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir (N=441 ve N=440).

Test Metodolojisi: 4’lü Likert-tipi derecelendirme sistemi kullanılmıştır. Yanıt seçenekleri şu şekildedir: (tamamen böyleydi=3 – hiç böyle değildi=0).

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn İlişkisi, Bağımlılık, Kontrol, İlgi, Psikolojik Ölçek, Güvenilirlik, T-testi, Üniversite Popülasyonu, Adaptasyon.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Emine Gül Kapçı

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

İletişim Adresi: Ankara Üniversitesi (Çalışmanın yapıldığı dönemdeki kurumsal bağlılık).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2006 (Türkçe adaptasyonun yayımlandığı yıl).

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Emine Gül Kapçı ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal adaptasyon makalesine ve PDF dokümanına aşağıdaki kaynaklardan erişilebilir.

Kaynaklar

Kapçı, E .G. ve Küçüker, S. (2006). Ana Babaya Bağlanma Ölçeği: Türk üniversite öğrencilerinde psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesi. Türk Psikiyatri Dergisi. (17)4, 286-295.

Makalenin orijinal PDF bağlantısı: turkpsikiyatri.com

Ölçeğin PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ana-babaya-baglanma-olcegi-toad.pdf

Ana Babaya Bağlanma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• 2 alt boyut ve 25 madde
• İlgi (12 m): Yumuşak ve arkadaşça konuşma
• Kontrol/Aşırı Koruma (13 m): Bağımlı olduğu duygusunu verme