Algılanan Yönetici Desteği

Özet

Algılanan Yönetici Desteği Ölçeği (AYDÖ), çalışanların yöneticilerinden gördükleri desteği ölçmek amacıyla 2017 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, çalışanların iş yaşamında karşılaştıkları zorluklar karşısında yöneticilerinin sağladığı hem somut (araçsal) hem de soyut (duygusal/psikolojik) destek düzeylerini belirlemeyi hedefler. Geliştirme çalışması sonucunda, ölçeğin yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirlik değerlerine sahip olduğu kanıtlanmıştır. Bu araç, örgütsel davranış ve insan kaynakları yönetimi alanlarında, çalışan refahı ve iş performansı ile yönetici desteği arasındaki ilişkileri incelemek için kritik bir öneme sahiptir.

Ölçek geliştirme sürecinde, faktör yapısı incelenmiş ve destek algısının temel olarak Somut Destek ve Soyut Destek olmak üzere iki boyutta toplandığı tespit edilmiştir. Bu boyutların her biri, çalışanların yöneticileri tarafından ne ölçüde teşvik edildiğini, kaynak sağlandığını ve temsil yetkisi verildiğini değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Algılanan Yönetici Desteği, Örgütsel Destek, Yönetici Desteği, Ölçek Geliştirme, İş Tatmini, Çalışan Refahı, Güvenirlik, Geçerlik

Yazarlar

Esra AYDIN GÖKTEPE

Amaç

Algılanan Yönetici Desteği Ölçeği’nin temel amacı, çalışanların doğrudan yöneticilerinden aldıkları desteğin niteliğini ve niceliğini ölçebilecek, bilimsel standartlara uygun, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı ortaya koymaktır. Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında, örgütsel psikoloji araştırmalarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Bu ölçek, yöneticilerin çalışanlarına sunduğu desteği iki ana bileşen üzerinden değerlendirerek, kurumsal destek mekanizmalarının etkinliğini analiz etme fırsatı sunar. Elde edilen veriler, yöneticilik eğitimlerinin ve destek sistemlerinin iyileştirilmesine yönelik stratejik kararlar alınmasına yardımcı olabilir.

Yapı

Algılanan Yönetici Desteği (AYDÖ), çalışanların yöneticilerinin kendilerine değer verdiğine, refahlarını önemsediğine ve işlerini başarılı bir şekilde yapmaları için gerekli kaynakları sağladığına dair inançlarını ifade eden psikolojik bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle iki temel alt boyutta incelenir:

• Somut Destek (Instrumental Support): İşin gerektirdiği fiziki araçların, ekipmanın, bilginin veya zamanın sağlanması gibi doğrudan iş performansına yönelik yardımları içerir.
• Soyut Destek (Emotional/Psychological Support): Çalışanın kişisel ve mesleki gelişimini teşvik etme, ona güven duyma, takdir etme, temsil yetkisi verme ve duygusal olarak yanında olma gibi psikolojik refahı artıran davranışları kapsar.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliği, faktör analizi çalışmalarıyla desteklenmiştir. Ölçeğin genel geçerlik düzeyi, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alpha) ile belirlenmiş olup, bu katsayı 0,938 olarak son derece yüksek bir düzeyde bulunmuştur. Bu değer, maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda güçlü bir uyuma sahip olduğunu göstermektedir.

Alt boyutların geçerlik analizleri de tatmin edici sonuçlar vermiştir. Somut Destek boyutunun Cronbach Alpha katsayısı 0,836 iken, Soyut Destek boyutunun katsayısı 0,959 gibi çok yüksek bir değerde hesaplanmıştır. Bu bulgular, ölçeğin hem genel olarak hem de alt boyutlar bazında ölçmek istediği kavramı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Algılanan Yönetici Desteği Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin tamamı için hesaplanan güvenirlik katsayısı olan Cronbach Alpha değeri 0,935 olarak belirlenmiştir.

Bu yüksek güvenirlik katsayısı (0,935), ölçeğin farklı zamanlarda ve farklı denek gruplarında uygulandığında benzer sonuçlar üretme kapasitesinin çok yüksek olduğunu göstermektedir. Psikometrik açıdan, 0,70 üzeri katsayılar kabul edilebilir güvenirlik düzeyini işaret ederken, 0,90 üzerindeki değerler mükemmel düzeyde güvenilirliği temsil etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde yapılan Faktör Analizi, Algılanan Yönetici Desteği yapısının iki temel boyuttan oluştuğunu ortaya koymuştur: Somut Destek ve Soyut Destek. Bu iki faktörlü yapı, teorik beklentilerle uyumlu olup, yöneticinin sağladığı destek türlerinin ayrıştırılmasına olanak tanır.

Faktör yapısının güçlü ve ayrıştırıcı olması, ölçeğin yapı geçerliliğini destekleyen en önemli bulgulardan biridir. Her bir madde, belirlenen ilgili faktöre yüksek yükleme yaparak, ölçeğin çok boyutlu ancak net bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme)

Format: 7 maddeden oluşan anket formatı

Maddelendirme (Derecelendirme): 5’li Likert Ölçeği kullanılmıştır. Cevap seçenekleri 1 (hiç katılmıyorum) ile 5 (tamamen katılıyorum) arasında değişmektedir.

Kullanılabilir Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çalışanlar (Örgütlerde görev yapan personel)

Yaş Grubu: Yetişkin çalışanlar

Popülasyon Detayları: Çalışanların yöneticilerinden algıladıkları desteği ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemi. Katılımcılar, yöneticilerinin davranışlarına ilişkin kendi algılarını derecelendirirler.

Anahtar Kelimeler

Somut Destek, Soyut Destek, Yönetici İlişkileri, Örgütsel Adalet, Cronbach Alpha, Ölçek

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi (Çalışmanın yapıldığı dönem itibarıyla)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Esra AYDIN GÖKTEPE tarafından 2017 yılında geliştirilmiştir. Ticari olmayan akademik kullanımlar için yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Yazarın iletişim bilgisi mevcuttur: [email protected].

Referanslar

Aydın Göktepe, E. (2017). Algılanan Yönetici Desteği Ölçeği: Geliştirilmesi, geçerliliği ve güvenirliliği. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46(Özel Sayı), 31-48.

Makalenin tam metnine DergiPark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: algilanan-yonetici-destegi-toad.pdf

Algılanan Yönetici Desteği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçekte toplam 7 madde bulunmaktadır. Örnek maddeler şunlardır:

• Yöneticim, işimi iyi bir şekilde yapmam için gerekli olan her türlü ekipmanı tedarik etmek için üst yönetime taleplerimi iletir.
• Yöneticim, işletmeyi/departmanı/birimi temsil etmem için toplantı/konferans/seminerde beni görevlendirir.