Akıllı Telefon Bağımlılık Ölçeği

Özet

Akıllı Telefon Bağımlılık Ölçeği (ATBÖ), bireylerde aşırı ve sorunlu akıllı telefon kullanımını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle genç popülasyonda akıllı telefon bağımlılığı olgusunun yaygınlığını ve şiddetini ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi, 2014 yılında Demirci ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiş olup, genç yetişkin örneklem üzerinde güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olarak kabul edilmiştir.

Bu çalışma, uluslararası alanda kullanılan Smartphone Addiction Scale (SAS) ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanmasını temsil etmektedir. Elde edilen bulgular, ölçeğin klinik değerlendirme ve akademik araştırmalar için uygunluğunu kanıtlamış, böylece teknoloji bağımlılığı alanındaki çalışmalara önemli bir katkı sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Akıllı Telefon Bağımlılığı, Psikometri, Bağımlılık Ölçeği, Genç Popülasyon, Türk Versiyonu, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Demirci, K., Orhan, H., Demirdas, A., Akpinar, A., Sert, H.

[quads id=5]

Amaç

Akıllı Telefon Bağımlılık Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin akıllı telefon kullanım alışkanlıklarının potansiyel bir bağımlılık seviyesine ulaşıp ulaşmadığını saptamaktır. Ölçek, özellikle üniversite öğrencileri ve genç yetişkinler gibi yüksek riskli popülasyonlarda, aşırı akıllı telefon kullanımından kaynaklanan işlevsel bozuklukları ve psikolojik semptomları tespit etmek üzere tasarlanmıştır.

Bu araç sayesinde, klinik uygulamalarda ve halk sağlığı araştırmalarında, akıllı telefon bağımlılığı riski taşıyan bireylerin erken teşhisi mümkün olmakta ve bu durumun önlenmesine yönelik etkili müdahale programlarının geliştirilmesine destek sağlanmaktadır.

Yapı

Ölçek, davranışsal bağımlılıkların temel bileşenlerini yansıtan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı genellikle şunları içerir:

• Tolerans: İstenen etkiyi elde etmek için giderek daha fazla akıllı telefon kullanma ihtiyacı.
• Geri Çekilme (Yoksunluk): Telefon kullanılamadığında hissedilen huzursuzluk, kaygı veya sinirlilik.
• Zaman Yönetimi Sorunları: Planlanandan daha uzun süre telefonda kalma.
• Günlük Yaşamda Çatışma: Akıllı telefon kullanımının iş, okul veya sosyal ilişkilerde sorunlara yol açması.

ATBÖ, bu bileşenleri kapsayarak, akıllı telefon kullanımının kontrol dışı ve sorunlu hale gelme derecesini nicel olarak belirler.

Geçerlik

Demirci ve arkadaşları (2014) tarafından yürütülen adaptasyon çalışması, ölçeğin yapısal olarak geçerli olduğunu desteklemektedir. Yapılan analizlerde, ölçeğin maddelerinin teorik olarak öngörülen bağımlılık yapısını ölçtüğü gösterilmiştir. Yapı geçerlik çalışmaları kapsamında, ölçeğin faktör yapısı incelenmiş ve özgün yapıyla uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, ATBÖ puanlarının diğer ilgili psikolojik değişkenler ve bağımlılık ölçümleriyle anlamlı korelasyonlar gösterdiği belirlenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur. İç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa), ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü göstermektedir. Demirci ve arkadaşlarının çalışmasında elde edilen yüksek Cronbach Alfa değerleri, Akıllı Telefon Bağımlılık Ölçeği’nin Türk popülasyonunda kararlı ve güvenilir sonuçlar ürettiğini kanıtlamaktadır. Bu güvenilirlik düzeyi, ölçeğin tekrarlı ölçümlerde tutarlı sonuçlar vereceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri kullanılmıştır. Bu analizler, akıllı telefon bağımlılığı kavramını oluşturan temel boyutları ortaya çıkarmıştır. Faktör analizi sonuçları, Türk popülasyonundaki verilerin ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısıyla uyumlu olduğunu göstermiştir. Bu yapısal uyum, ölçeğin kültürel adaptasyon sürecinin başarılı olduğunu ve teorik olarak sağlam bir temele oturduğunu teyit etmektedir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Uyarlama ve Geçerlik/Güvenirlik Çalışması)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Genellikle 4 veya 5’li Likert formatında uygulanır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Genç Popülasyon

Age Group: Genç yetişkinler

Population Details: Üniversite öğrencileri ve benzeri genç yetişkin grupları.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Akıllı Telefon Kullanımı, Davranışsal Bağımlılık, Klinik Psikofarmakoloji, Ölçek Uyarlama, Gençlik Psikolojisi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Kadir Demirci)

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek adaptasyon çalışması 2014 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı, özellikle ticari veya büyük ölçekli araştırmalar için sorumlu yazar Kadir Demirci ile iletişime geçilerek izin alınmasını gerektirebilir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Orijinal makale PDF dosyası buradan indirilebilir: smartphone-addiction-scale-in-a-younger-population-toad.pdf

Kaynaklar

Demirci, K., Orhan, H., Demirdas, A., Akpinar, A., & Sert, H. (2014). Validity and reliability of the Turkish Version of the Smartphone Addiction Scale in a younger population. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni-Bulletin of Clinical Psychopharmacology, 24(3), 226-234. Makaleye erişim linki: proxy2.marmara-elibrary.com.

[quads id=5]

Akıllı Telefon Bağımlılık Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak için kaynak makaleye başvurulması gerekmektedir.