Akılcı Antibiyotik Kullanımı Bilgi-Tutum Ölçeği

Özet

Akılcı Antibiyotik Kullanımı Bilgi-Tutum Ölçeği, bireylerin akılcı antibiyotik kullanımı konusundaki bilgi düzeylerini ve bu konudaki tutum yapısını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçeğin geliştirilmesi, özellikle antibiyotik direnci gibi küresel halk sağlığı sorunlarının önlenmesinde bireysel davranışların değerlendirilmesi ihtiyacına yanıt vermektedir. Ölçek, 2019 yılında bir kongre bildirisi olarak bilim dünyasına sunulmuştur.

Bu ölçme aracı, sağlık profesyonellerinin ve araştırmacıların, toplumdaki antibiyotik kullanım alışkanlıklarını ve yanlış bilgi kaynaklarını tespit ederek daha hedef odaklı eğitim programları hazırlamalarına olanak tanımaktadır. Ölçek, geliştirme türünde olup, İsmet Çelebi ve İrem Gün tarafından hazırlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Antibiyotik, Akılcı Kullanım, Bilgi, Tutum, Halk Sağlığı, Ölçek Geliştirme, Antibiyotik Direnci.

Yazarlar

İsmet Çelebi, İrem Gün.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin akılcı antibiyotik kullanımı prensipleri hakkındaki mevcut bilgi seviyelerini ve bu bilgilere yönelik sergiledikleri eğilimleri ve tutumları bilimsel yöntemlerle tespit etmektir. Bu tespitler, gelecekteki eğitim ve farkındalık kampanyalarının etkinliğini artırmak için temel veri sağlamaktadır.

Ölçek, aynı zamanda, farklı demografik gruplar arasındaki bilgi ve tutum farklılıklarını ortaya çıkarmayı hedefleyerek, antibiyotik kullanımının rasyonelleştirilmesi çabalarına katkıda bulunmak üzere tasarlanmıştır. Bu bağlamda, ölçek bir tanı veya değerlendirme aracı olarak kullanılabilir.

Yapı

Ölçek, adından da anlaşılacağı üzere, iki temel psikolojik yapıyı ölçmektedir: Bilgi ve Tutum. Bilgi boyutu, antibiyotiklerin viral enfeksiyonlara etkisi, antibiyotiklerin ne zaman ve nasıl kullanılması gerektiği ve antibiyotik direnci gibi kritik konuları kapsar. Tutum boyutu ise, bireyin doktor tavsiyesine uyma, doktor reçetesi olmadan antibiyotik talep etme veya geçmişte kalan antibiyotikleri kullanma eğilimlerini değerlendirir.

Bu iki boyutun ayrıştırılması, araştırmacıların yalnızca bilgi eksikliğini gidermeye odaklanmak yerine, davranışsal değişiklikleri etkileyen psikolojik engelleri de anlamasına yardımcı olur. Bu, rasyonel kullanımın teşvik edilmesinde bütüncül bir yaklaşım sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışması bir kongre bildirisi olarak sunulmuş olup, kaynak referansta spesifik geçerlik katsayıları veya metotları detaylandırılmamıştır. Ancak, ölçek geliştirme sürecinin standartları gereği, yapı geçerliğini desteklemek üzere Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanıldığı varsayılmaktadır.

Ek olarak, ölçeğin ölçtüğü yapının kapsamını doğru bir şekilde temsil ettiğini belirlemek amacıyla uzman görüşüne dayalı kapsam geçerliği çalışmalarının yapıldığı tahmin edilmektedir. Geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten akılcı antibiyotik kullanımına yönelik bilgi ve tutumu ölçtüğünü kanıtlamak için hayati öneme sahiptir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizlerine dair spesifik istatistiksel değerler (örneğin Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı) kaynak referansta belirtilmemiştir. Geliştirme sürecinde, ölçek maddelerinin iç tutarlılığını değerlendiren Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı ve kabul edilebilir düzeyde (genellikle .70 ve üzeri) bir güvenirlik sağladığı beklenmektedir.

Güvenirlik çalışmalarının bir diğer bileşeni olan test-tekrar test güvenilirliğinin de incelenmiş olması, ölçeğin zaman içinde kararlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermesi açısından önemlidir.

Faktör Analizi

Ölçeğin çok boyutlu yapısını ampirik olarak doğrulamak amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, bilgi ve tutum gibi teorik olarak öngörülen alt boyutların birbirinden bağımsız ve anlamlı bir şekilde ayrışıp ayrışmadığını test etmek için zorunludur. Analiz sonucunda, ölçeğin kaç faktörden oluştuğu ve her bir faktörün varyansa katkısı belirlenir.

Başarılı bir faktör yapısı, ölçeğin hem bilgi hem de tutum bileşenlerini ayrı ayrı ve güvenilir bir şekilde ölçebildiğini gösterir, böylece ölçeğin psikometrik kalitesi güçlendirilir.

Araç

Test Türü: Geliştirme amaçlı, bilgi ve tutum ölçen öz bildirim ölçeğidir.

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ve/veya çoktan seçmeli bilgi sorularını içeren bir formattır.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Genel popülasyon veya halk sağlığı araştırmalarına katılan bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Net yaş aralığı belirtilmemiştir).

Popülasyon Detayları: Akılcı antibiyotik kullanımına dair bilgi ve tutumların ölçülmek istendiği bireyler.

Test Metodolojisi: Veri toplama yöntemi anket formatında olup, bir kongre bildirisi kapsamında sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Antibiyotik Kullanımı, İlaç Yönetimi, Ölçek, Bilgi Düzeyi, Sağlık Eğitimi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar).

Yazışma Adresi: Gazi Üniversitesi (Sorumlu yazarın e-posta adresine dayanarak varsayılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek 2019 yılında geliştirilmiş ve 3. Uluslararası 21. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi’nde bildiri olarak sunulmuştur. Ölçeğin kullanımı veya tam metin makalesine erişim için sorumlu yazar İsmet Çelebi ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Ölçek materyallerinin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: akilci-antibiyotik-kullanimi-bilgi-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Çelebi, İ., ve Gün, İ. (2019, 26-30 Kasım). Akılcı Antibiyotik Kullanımı Bilgi-Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi [Bildiri sunumu]. 3. Uluslararası 21. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi, Antalya, Türkiye. (Kongre programına buradan ulaşılabilir: uhsk.org)

Akılcı Antibiyotik Kullanımı Bilgi-Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelere erişim, ölçeğin tam metin makalesine veya sorumlu yazar ile doğrudan iletişime geçilerek mümkündür.