Akıl Hastalarına Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Akıl Hastalarına Yönelik Tutum Ölçeği (AHTÖ), 1998 yılında Sedat Işıklı tarafından yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş, toplumdaki bireylerin akıl hastalarına karşı sahip oldukları tutumları ölçmeyi amaçlayan bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, ruhsal bozuklukları olan bireylere yönelik toplumsal algıyı, önyargıları ve dolayısıyla stigma düzeylerini belirlemek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, 22 maddeden oluşmakta ve 5’li Likert tipi derecelendirme kullanmaktadır.

Ölçeğin geliştirilmesi, Türkiye bağlamında akıl hastalarına yönelik sosyal tutumların bilimsel yöntemlerle incelenmesine olanak tanımış ve bu alandaki sonraki çalışmalara önemli bir zemin hazırlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Akıl Hastalarına Yönelik Tutum, Stigma, Psikometrik Araç, Tutum Ölçeği, Ruh Sağlığı, Türkiye, Ruh Sağlığı, Sedat Işıklı.

Yazarlar

Sedat Işıklı

[quads id=5]

Amaç

Akıl Hastalarına Yönelik Tutum Ölçeği’nin temel amacı, genel popülasyonun ruhsal bozuklukları olan bireylere karşı geliştirdiği pozitif ve negatif tutumları standart bir formatta nicel olarak değerlendirmektir. Ölçek, bireylerin akıl hastalarına yönelik düşünsel, duygusal ve davranışsal eğilimlerini ölçerek, bu tutumların yoğunluğunu ve niteliğini belirlemeyi hedefler.

Elde edilen veriler, ruh sağlığı alanında çalışan profesyonellere, toplumsal farkındalık kampanyalarının etkinliğini ölçme ve stigma azaltma programlarını hedefe yönelik olarak planlama konusunda bilimsel dayanak sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, sosyal psikolojideki temel kavramlardan biri olan tutum yapısını ölçmektedir. Bu bağlamda ölçülen yapı, toplumdaki bireylerin ruhsal hastalığı olan kişilere karşı gösterdiği inançları (bilişsel bileşen), duyguları (duyuşsal bileşen) ve davranışsal niyetleri kapsayan genel bir eğilimdir. Ölçeğin 22 maddesi, bu karmaşık tutum yapısının farklı yönlerini temsil edecek şekilde oluşturulmuştur.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme aşamasında geçerlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. Özellikle kapsam geçerliliği, denemelik tutum ölçeği maddelerinin ilgili konudaki uzman görüşlerine başvurularak oluşturulmasıyla sağlanmıştır. Uzman görüşlerinin alınması, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı yeterli düzeyde temsil ettiğine dair önemli bir kanıt sunmaktadır.

İstatistiksel olarak, ölçeğin yapı geçerliliğine dolaylı katkı sağlayan madde-toplam korelasyonları incelenmiştir. 0.40 kesme noktasını aşan yüksek madde-toplam korelasyonlarına sahip maddeler ölçekte tutulmuştur. Ayrıca, tüm ölçek için elde edilen yüksek Cronbach Alfa katsayısı (.90), ölçeğin geçerliliği hakkında dolaylı da olsa olumlu bir fikir vermektedir.

Güvenirlik

Akıl Hastalarına Yönelik Tutum Ölçeği’nin güvenirliği, temel olarak iç tutarlık katsayısı olan Cronbach Alfa hesabı ile incelenmiştir. İç tutarlık, ölçekteki maddelerin aynı psikolojik yapıyı ne kadar homojen ve tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren önemli bir psikometrik özelliktir.

Ölçekte yer alan yirmi iki madde için yapılan analizler sonucunda Cronbach Alfa katsayısı .90 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, ölçeğin iç tutarlığının akademik standartlara göre mükemmel düzeyde olduğunu ve ölçümlerin yüksek düzeyde güvenirlik taşıdığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini derinlemesine incelemek amacıyla faktör analizinin kullanıldığı varsayılmaktadır (geliştirme ölçeği olması nedeniyle). Ancak kaynak içerikte, uygulanan faktör analizi türü (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı), faktör yükleri, döndürme yöntemi veya elde edilen alt boyutlara dair ayrıntılı istatistiksel sonuçlar belirtilmemiştir. Ölçeğin 22 maddeden oluşması, faktör yapısının geliştirme sürecinde netleştirildiğini düşündürmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Tutum Ölçeği)

Format: 22 maddeden oluşan, kağıt-kalem formatında uygulanan bir ölçektir.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Toplum Bireyleri

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Ölçek, toplumsal düzeyde akıl hastalarına yönelik tutumları ölçmek amacıyla geniş bir yetişkin örneklem üzerinde kullanıma uygundur.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanır. Cevap seçenekleri şu şekildedir: (1= hiç katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum). Yüksek puanlar, genellikle daha olumlu tutumlara işaret etmektedir (madde yönüne bağlı olarak).

Anahtar Kelimeler

Tutum, Psikometri, İç Tutarlılık, Madde Analizi, Ruhsal Bozukluk, Stigma, Likert Ölçeği.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor (Kaynakta Belirtilmemiştir)

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Tezin sunulduğu kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 1998

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik veya ticari kullanımı için telif hakkı sahibi olan yazar Sedat Işıklı ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-postası: [email protected].

Kaynaklar

Ölçeğin orijinal geliştirme çalışması aşağıdaki yüksek lisans tezine dayanmaktadır:

• Işıklı, S. (1998). Toplumdaki bireylerin akıl hastalarına karşı tutumlarını ölçen bir psikometrik aracın geliştirilmesi (Yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Tezin YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerindeki bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: akil-hastalarina-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Akıl Hastalarına Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere erişim için yazarın orijinal tez çalışmasına başvurulması gerekmektedir.