Akademik Kontrol Odağı Ölçeği

Özet

Akademik Kontrol Odağı Ölçeği (AKOÖ), bireylerin akademik başarılarını veya başarısızlıklarını neye atfettiklerini belirlemeyi amaçlayan, geliştirme türünde bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle öğrencilerin öğrenme süreçleri üzerindeki kontrol algılarını, yani akademik içsel kontrol odağı ve akademik dışsal kontrol odağı boyutlarını ölçmek üzere tasarlanmıştır. 28 maddeden oluşan AKOÖ, yüksek güvenirlik ve geçerlik değerleri sunarak eğitim psikolojisi alanında kullanıma uygunluğunu kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Akademik Kontrol Odağı, Kontrol Odağı, İçsel Kontrol, Dışsal Kontrol, Psikometrik Ölçek, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Ahmet Akın

Amaç

Akademik Kontrol Odağı Ölçeği’nin temel amacı, öğrencilerin akademik sonuçlarını etkileyen faktörler üzerindeki kontrol odağı yönelimlerini tespit etmektir. Ölçek, bireylerin akademik başarılarını kendi çabalarına (içsel kontrol) mı yoksa şans, zorluk veya diğerlerinin etkisi gibi dışsal faktörlere (dışsal kontrol) mi atfettiklerini nicel olarak belirlemeyi hedefler.

Bu ayrım, bireyin öğrenme motivasyonu, çabası ve akademik süreçlere katılımı arasındaki ilişkiyi anlamak için kritik öneme sahiptir. AKOÖ, eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılarına öğrencilerin atıf stillerini değerlendirme imkanı sunar.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, Julian Rotter tarafından geliştirilen Kontrol Odağı kavramının akademik alana özelleştirilmiş halidir. Bu yapı, bireyin yaşamındaki olayların sonuçlarını kendi davranışlarının bir sonucu olarak mı (içsel kontrol) yoksa dış güçlerin bir sonucu olarak mı (dışsal kontrol) algıladığını ifade eder.

AKOÖ, bu genel yapıyı akademik bağlamda iki temel alt boyuta ayırır:

• Akademik İçsel Kontrol Odağı: Akademik sonuçların (başarı/başarısızlık) kişisel çaba, yetenek ve sorumluluk gibi içsel etkenlere atfedilmesi.
• Akademik Dışsal Kontrol Odağı: Akademik sonuçların zorluk, şans, öğretmenler veya sınavın niteliği gibi dışsal ve kontrol edilemez etkenlere atfedilmesi.

Geçerlik

Akademik Kontrol Odağı Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları kapsamında uyum geçerliği (eş zamanlı geçerlik) analizi yapılmıştır. Bu analizde, geliştirilen ölçek ile Dağ (2002) tarafından geliştirilen Kontrol Odağı Ölçeği arasında anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Bu bulgu, AKOÖ’nün teorik olarak ilişkili olduğu başka bir geçerli ölçüm aracıyla tutarlılık gösterdiğini ve dolayısıyla ölçmek istediği yapıyı başarıyla ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, özellikle test-tekrar test yöntemiyle incelenmiştir. Bu analizler sonucunda elde edilen katsayılar, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar ürettiğini kanıtlamaktadır:

• Akademik İçsel Kontrol Odağı için test-tekrar test güvenirlik katsayısı: .97
• Akademik Dışsal Kontrol Odağı için test-tekrar test güvenirlik katsayısı: .93

Ayrıca yapılan madde analizi, ölçek maddelerinin iç tutarlılığını ve ayırt ediciliğini desteklemektedir. Alt ölçeklerin madde-toplam puan korelasyonlarının .57 ile .92 arasında değiştiği saptanmıştır. %27’lik alt ve üst grupların ortalamaları arasındaki tüm farkların anlamlı olması, maddelerin ölçülen yapıya katkısının yüksek olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, akademik kontrol odağını temsil eden iki temel alt ölçeğe sahiptir: Akademik İçsel Kontrol Odağı ve Akademik Dışsal Kontrol Odağı. Güvenirlik ve geçerlik çalışmaları, ölçeğin bu iki faktörlü yapıyı başarıyla temsil ettiğini göstermektedir. Her ne kadar kaynakta Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi detaylarına doğrudan yer verilmese de, alt ölçeklerin ayrı ayrı raporlanması, ölçeğin akademik atıf stillerindeki temel ikiliği ölçmek üzere tasarlandığını doğrulamaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: 28 maddeden oluşmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler (Akademik bağlamda kullanılmak üzere geliştirilmiştir.)

Age Group: Belirtilmemiştir (Tipik olarak ortaokul, lise ve üniversite öğrencileri).

Population Details: Ölçek, öğrencilerin akademik sonuçları üzerindeki kontrol algılarını ölçmeye odaklanmıştır.

Test Methodology: Öz bildirim (Self-report) ölçeği. Derecelendirme formatı kaynakta açıkça belirtilmemiştir.

Anahtar Kelimeler

Akademik Başarı, Atıf Teorisi, Eğitim Psikolojisi, Test-Tekrar Test Güvenirlik, Madde Analizi, Psikometri

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Belirtilmemiştir

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirme ve geçerlik/güvenirlik çalışması 2007 yılında yayımlanmıştır (Akın, A., 2007). Ölçeğin kullanımı için izinler ve potansiyel ücretlendirme bilgileri hakkında sorumlu yazar Ahmet Akın ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Kaynaklar

Akın, A. (2007). Akademik Kontrol Odağı Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(3), 9-17.

Dağ, İ. (2002). Kontrol Odağı Ölçeği. (Akın’ın çalışmasında uyum geçerliği için referans gösterilmiştir).

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgilerin bulunduğu PDF belgesi buradan indirilebilir. The original PDF can be downloaded here: akademik-kontrol-odagi-olcegi-toad.pdf

Makalenin alternatif bağlantısı: asosindex.com

Akademik Kontrol Odağı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçeğin 28 maddesinin tamamına yer verilmemiştir. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme formatı için yazarın orijinal makalesine başvurulması gerekmektedir.