Aile Uyum Ölçeği Kısa Formu (AUÖ-KF5)

Özet

Aile Uyum Ölçeği Kısa Formu (AUÖ-KF5), aile sistemleri içindeki duygusal bağı ve işlevselliği ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan bir psikolojik aracın Türkçe’ye uyarlanmış ve kısaltılmış versiyonudur. Bu uyarlama çalışması, Hakan Sarıçam tarafından 2018 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, Türk popülasyonunda aile uyum düzeylerini hızlı ve etkin bir şekilde değerlendirebilecek, geçerliği ve güvenirliği ön testlerle kanıtlanmış bir araç sunmaktır. Kısa form olması, hem klinik hem de araştırma ortamlarında kullanım kolaylığı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Aile Uyum Ölçeği, AUÖ-KF5, Aile İşlevi, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Hakan Sarıçam, Kısa Form.

Yazarlar

Hakan Sarıçam

Amaç

AUÖ-KF5’in temel amacı, aile üyeleri arasındaki duygusal yakınlık, bağ ve karşılıklı destek düzeyini kapsayan aile uyumu yapısını ölçmektir. Bu kısa form, araştırmacılara ve ruh sağlığı profesyonellerine, uzun ölçeklerin getirdiği zaman kısıtlamalarını aşarak, aile işlevselliğinin temel bir boyutunu hızlıca değerlendirme imkanı sunar.

Ölçeğin uyarlanması, orijinal ölçeğin psikometrik niteliklerini kültürel ve dilsel bağlamda koruyarak Türkiye’deki çalışmalar için uygun hale getirmeyi hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’de yapılan aile araştırmalarının uluslararası literatürle karşılaştırılabilirliği artırılmaktadır.

Yapı

Ölçek, merkezinde aile uyumunu (Family Cohesion) barındıran psikolojik yapıyı ölçmektedir. Aile uyumu, aile üyelerinin birbirleriyle ne kadar duygusal olarak bağlı olduklarını ve ne kadar özerk olabildiklerini ifade eder. Bu yapı genellikle, aşırı bağlılık (yapışıklık) ile tamamen ayrışma (kopukluk) arasındaki sağlıklı denge noktasını temsil eder.

AUÖ-KF5’in, orijinal ölçeğin teorik yapısını koruyarak, bu uyum düzeylerini tek bir faktör veya temel alt boyutlar üzerinden değerlendirmesi beklenmektedir. Yüksek puanlar genellikle daha sağlıklı ve işlevsel bir aile bağını işaret ederken, çok düşük veya çok yüksek uç puanlar sorunlu aile dinamiklerine işaret edebilir.

Geçerlik

Sarıçam (2018) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, AUÖ-KF5’in yapı geçerliği öncelikli olarak incelenmiştir. Yapı geçerliğini saptamak amacıyla genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılır. Çalışma, ölçeğin Türkçe formunun orijinalindeki faktör yapısını koruyup korumadığını incelemiştir.

Uyarlama sürecinde, maddelerin kültürel uygunluğu ve dilsel eşdeğerliği sağlanmıştır. Her ne kadar kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışması, ölçeğin kavramsal yapıyı ölçme yeteneğini destekleyen yeterli kanıtlar sunmayı amaçlamıştır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin ölçtüğü yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü belirlemek için kritik öneme sahiptir. Sarıçam (2018) çalışmasında, AUÖ-KF5’in iç tutarlılık güvenirliği incelenmiştir. Bu genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak rapor edilir.

Uyarlama çalışmasının sonuçları, kısa formun dahi kabul edilebilir veya yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermelidir. Yüksek iç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı ölçmek için birbiriyle uyumlu çalıştığını gösterir.

Faktör Analizi

AUÖ-KF5’in faktör yapısını inceleyen uyarlama çalışması, kısa formun tek boyutlu bir yapıyı mı, yoksa orijinal ölçekteki gibi birden fazla alt boyutu mu temsil ettiğini araştırmıştır. Kısa formlar genellikle tek bir genel faktör (uyum) etrafında toplanma eğilimindedir.

Sarıçam’ın çalışması, DFA yöntemini kullanarak modelin veri ile ne kadar uyumlu olduğunu gösteren uyum indekslerini (RMSEA, CFI, TLI vb.) raporlamış olmalıdır. Bu analizler, 5 maddelik kısa formun teorik olarak beklenen yapıyı Türkçe örneklemde de doğruladığını ortaya koymaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme (Likert Tipi) (Kaynakta belirtilmemiş olup, uyarlama ölçeklerinde standart uygulamadır.)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler, Ergenler ve Aileler

Age Group: Belirtilmemiş, ancak genellikle ergenlik döneminden itibaren tüm yaş grupları

Population Details: Sarıçam (2018) çalışması, ön geçerlik ve güvenirlik için uygun bir Türk örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçek, Aile Uyum, Uyarlama Çalışması, Psikometrik Araçlar, Faktör Analizi, Hakan Sarıçam.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler için sorumlu yazar Hakan Sarıçam ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari olmayan akademik kullanımlarda izin prosedürleri yazarın takdirindedir.

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: aile-uyum-olcegi-kisa-formu-auo-kf5-toad.pdf

Kaynakça

• Sarıçam, H. (2018). Aile Uyum Ölçeği Kısa Formunun (AUÖ-KF5) Türkçe’ye uyarlanması: Ön geçerlik ve güvenirlik çalışması. D. Köksal ve A. Ataç (Ed). VIII. Uluslararası Eğitimde Araştırmalar Kongresi Tam Metin Kitabı, (ss.335-340). Manisa: Uluslararası Eğitim Araştırmacıları Derneği. Doi: 10.13140/RG.2.2.31737.77920

Aile Uyum Ölçeği Kısa Formu (AUÖ-KF5) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam metnine erişim için Sarıçam (2018) referansının incelenmesi gerekmektedir.