Ağrı Korkusu Ölçeği-III

Özet

Ağrı Korkusu Ölçeği-III (AKÖ-III), bireylerin ağrıya yönelik yaşadıkları korku düzeylerini ve bu korkunun spesifik manifestasyonlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlaması, 30 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçek, özellikle ağrı korkusunun farklı türlerini (şiddetli, hafif ve tıbbi) ayırt etme yeteneği sayesinde klinik ve araştırma ortamlarında kullanışlılık sağlamaktadır. Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları 2018 yılında gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Ağrı Korkusu, Algofobi, Psikolojik Ölçek, Geçerlilik, Cronbach Alfa, Ağrı Yönetimi, Uyarlama.

Yazarlar

Ünver, S., Turan, F. N.

Amaç

Ağrı Korkusu Ölçeği-III’ün temel amacı, bireylerin potansiyel veya mevcut ağrı durumlarına karşı gösterdikleri kaçınma davranışları ve korku tepkilerini nicel olarak değerlendirmektir. Ölçek, bu korkunun sadece genel düzeyini değil, aynı zamanda günlük yaşamdaki küçük ağrılardan (Hafif Ağrı Korkusu) medikal prosedürlere bağlı ağrılara (Tıbbi Ağrı Korkusu) kadar uzanan spesifik alanlarını belirlemeyi hedefler.

Türkçe uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test ederek, alanda çalışan araştırmacılar ve klinisyenler için güvenilir bir araç sunmayı amaçlamıştır.

Yapı

Ağrı Korkusu Ölçeği-III, psikolojik bir yapı olan ağrı korkusunu (algofobi) ölçmektedir. Bu yapı, bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenleri içerir ve ağrı beklentisine karşı aşırı hassasiyetle karakterizedir. Ölçek, bu genel yapıyı üç farklı ancak ilişkili alt boyutta incelemektedir:

• Şiddetli Ağrı Korkusu: Yüksek yoğunluklu ve potansiyel olarak zarar verici ağrılardan duyulan korku.
• Hafif Ağrı Korkusu: Günlük yaşamda karşılaşılabilecek, genellikle önemsiz kabul edilen küçük ağrılardan duyulan korku.
• Tıbbi Ağrı Korkusu: Diş tedavileri, enjeksiyonlar veya cerrahi prosedürler gibi medikal müdahalelerle ilişkili ağrılardan duyulan korku.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlilik çalışmaları, hem kapsam geçerliliği hem de yapı geçerliliği üzerine odaklanmıştır. Kapsam geçerliliği, alanında uzman kişilerden alınan görüşler doğrultusunda maddelerin amaca uygunluğu incelenerek sağlanmış ve gerekli düzenlemeler yapılmıştır.

Yapı geçerliliğini incelemek amacıyla uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin beklenen 3 alt faktörde toplandığını göstermiştir. Faktör analizinin uygunluğunu değerlendiren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) geçerlilik katsayısı 0.935 olarak oldukça yüksek bulunmuş, bu da verilerin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu işaret etmiştir. Ayrıca, Barlett testi sonucu (χ²=6989.513; p=0.001) anlamlı bulunarak, değişkenler arasında faktörlenebilir düzeyde ilişki olduğu doğrulanmıştır.

Güvenirlik

Ağrı Korkusu Ölçeği-III’ün güvenilirliği, test-tekrar test yöntemi ve iç tutarlılık katsayıları aracılığıyla incelenmiştir. Test-tekrar test uygulamaları sonucunda, iki ölçüm arasında istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek bir ilişki tespit edilmiştir, bu da ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verdiğini göstermektedir.

İç tutarlılık güvenilirliği için hesaplanan Cronbach Alfa katsayıları ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamıştır. Ölçeğin tamamı için hesaplanan Cronbach Alfa değeri 0.938 olarak saptanmıştır. Alt boyutlara ait güvenilirlik katsayıları ise şöyledir:

• Şiddetli Ağrı Korkusu alt boyutu: 0.884
• Hafif Ağrı Korkusu alt boyutu: 0.859
• Tıbbi Ağrı Korkusu alt boyutu: 0.938

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışmasında gerçekleştirilen Açımlayıcı Faktör Analizi, Ağrı Korkusu Ölçeği-III’ün orijinal yapısına uygun olarak 3 faktörlü bir yapı sergilediğini göstermiştir. Bu üç faktörün toplam varyansın %50.5’ini açıkladığı belirlenmiştir.

Faktörlerin açıkladığı varyans oranları spesifik olarak incelendiğinde, ağrı korkusu yapısına en büyük katkıyı yapan faktörlerin dağılımı şu şekildedir:

• Birinci Faktör (Şiddetli Ağrı Korkusu): Açıklanan varyansın %36.357’si.
• İkinci Faktör (Hafif Ağrı Korkusu): Açıklanan varyansın %8.976’sı.
• Üçüncü Faktör (Tıbbi Ağrı Korkusu): Açıklanan varyansın %5.168’i.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (30 madde, 3 alt boyut)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal dili İngilizce (Pain Fear Scale-III)

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon/Yetişkinler

Yaş Grubu: Belirtilmemiş, ancak yetişkin popülasyon için uygundur.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması için kullanılan örneklem detayları kaynak makalede bulunmaktadır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme (1-asla, 2-biraz, 3-oldukça, 4-çok, 5-aşırı).

Anahtar Kelimeler

Algofobi, Psikometri, Faktör Analizi, KMO Katsayısı, Test-Tekrar Test, 5’li Likert.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Seher ÜNVER

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Seher ÜNVER ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti ve izin koşulları hakkında bilgi için yukarıdaki e-posta adresi kullanılabilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: agri-korkusu-olcegi-iii-toad.pdf

Referanslar

Ünver, S., ve Turan, F. N. (2018). Ağrı Korkusu Ölçeği-III’ün Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Agrı/Pain, 30(1), 18-27. doi: 10.5505/agri.2017.62681

Ağrı Korkusu Ölçeği-III Maddeleri

Ağrı Korkusu Ölçeği-III, toplam 30 maddeden ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Her alt boyut 10 madde içermektedir. Derecelendirme 5’li Likert tipi üzerinden yapılmaktadır (1-asla, 5-aşırı).

• Şiddetli Ağrı Korkusu (10 madde)
• Hafif Ağrı Korkusu (10 madde): Sıcak bir içeceği soğumadan tek yudumda yutuvermekle ilişkili ağrıdan korkarım.
• Tıbbi Ağrı Korkusu (10 madde): Dişlerinden birini oydurmakla ilişkili ağrıdan korkarım.