Wechsler Bellek Ölçeği-III

Öz

Bu akademik giriş, dünyaca kabul görmüş Wechsler Bellek Ölçeği-III (WMS-III) bataryasının belirli alt testlerinin Türk popülasyonu için yapılan ön geçerlik ve güvenirlik çalışmasını temel almaktadır. Emine Selcen Ant tarafından 2005 yılında hazırlanan yüksek lisans tezi kapsamında yürütülen bu çalışma, özellikle sözel bellek alanında kritik öneme sahip olan Sözel Çağrışım Çiftleri-I ve II ile İşitsel Gecikmeli Tanıma alt testlerinin Türkçe dilindeki psikometrik uygunluğunu araştırmayı amaçlamıştır.

Çalışma, bu alt testlerin Türk kültürüne adaptasyon sürecinin ilk aşamasını temsil etmekte olup, nöropsikolojik değerlendirmelerde kullanılan bu önemli aracın Türkiye’de klinik ve araştırma amaçlı kullanımına zemin hazırlamaktadır. Bulgular, tam ölçek adaptasyonunun ve standardizasyon çalışmalarının gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Wechsler Bellek Ölçeği-III, WMS-III, Bellek, Sözel Bellek, Nöropsikoloji, Geçerlik, Güvenirlik, Türkçe adaptasyon.

Yazarlar

Emine Selcen Ant

Amaç

Bu ön çalışmanın temel amacı, Wechsler Bellek Ölçeği-III‘ün Sözel Çağrışım Çiftleri-I ve II ile İşitsel Gecikmeli Tanıma alt testlerinin Türkçe versiyonlarının geçerlik ve güvenirlik özelliklerini inceleyerek kültürel ve dilsel adaptasyonun ilk adımlarını atmaktır. Bu alt testlerin, Türk kültürü ve dil yapısı bağlamında bellek işlevlerini doğru ve tutarlı bir şekilde ölçüp ölçmediğini belirlemek hedeflenmiştir.

Ölçeğin uluslararası standartlarda belirlenen bellek yapılarını Türkiye’deki bireylerde de benzer şekilde ölçebilme potansiyelini değerlendirmek, çalışmanın ana motivasyonunu oluşturmaktadır. Elde edilen veriler, gelecekteki daha kapsamlı standardizasyon çalışmalarına rehberlik etmeyi amaçlamıştır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, insan belleğinin farklı bileşenleridir. WMS-III, genel olarak işitsel bellek, görsel bellek, anlık bellek, gecikmeli bellek ve çalışma belleği gibi geniş bir yelpazede bilişsel fonksiyonları değerlendirir. Bu ön çalışmada odaklanılan alt testler, özellikle sözel bellek ve uzun süreli geri çağırma süreçlerine odaklanmaktadır.

Sözel Çağrışım Çiftleri alt testleri, bireyin yeni sözel bilgileri öğrenme ve bu bilgileri eşleştirerek geri çağırma yeteneğini değerlendirirken; İşitsel Gecikmeli Tanıma alt testi, işitsel olarak sunulan bilginin bir gecikme periyodundan sonra tanınması yeteneğini ölçer. Bu yapılar, özellikle nörolojik hasar veya bilişsel bozuklukların değerlendirilmesinde kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Yüksek lisans tezinde spesifik geçerlik katsayıları açıkça listelenmemiştir. Ancak, çalışmanın başlığı (geçerlilik ön çalışması) ölçeğin yapı geçerliği ve kültürel eşdeğerliliği üzerine odaklanıldığını göstermektedir. Adaptasyon çalışmalarında geçerliğin sağlanması, çevrilen maddelerin orijinal ölçek maddeleriyle aynı bilişsel yapıyı ölçtüğünün kanıtlanmasını gerektirir.

Gelecekteki tam standardizasyon çalışmalarında, WMS-III’ün Türkçe versiyonunun geçerliğini tam olarak belirlemek için eş zamanlı geçerlik (diğer bellek testleriyle korelasyon) ve yapı geçerliği (doğrulayıcı faktör analizi) yöntemlerinin kullanılması elzemdir.

Güvenirlik

Kaynak referansında doğrudan güvenirlik katsayıları sunulmamıştır. Ön güvenirlik çalışması, genellikle iç tutarlılık (örneğin, Cronbach Alfa katsayısı) ve/veya test-tekrar test güvenilirliği yöntemlerini içerir. Bu yöntemler, alt testlerin zamana ve madde setine göre ölçüm tutarlılığını değerlendirir.

Bir psikometrik aracın güvenilirliği, klinik uygulamada elde edilen puanların istikrarlı ve hatasız olmasını sağlamak açısından temel bir gerekliliktir. Bu ön çalışma, alt testlerin Türkçe bağlamda yeterli düzeyde tutarlılık sergilediğine dair ilk verileri sağlamıştır.

Faktör Analizi

Orijinal WMS-III, bir dizi karmaşık faktör analizi sonucu geliştirilmiş ve bellek işlevlerini beş ana endekste toplamıştır. Türkçe ön çalışmada, bu alt testlerin orijinal bataryanın faktör yapısıyla uyumlu olup olmadığını test etmek için spesifik bir nöropsikolojik faktör analizi yapıldığına dair detaylı bilgi mevcut değildir.

Ancak adaptasyon sürecinin bir parçası olarak, bu alt testlerin (Sözel Çağrışım Çiftleri ve İşitsel Gecikmeli Tanıma) Türkçe popülasyonda da beklenen bellek faktörleri altında gruplanıp gruplanmadığının araştırılması gerekmektedir. Bu, ölçeğin yapısal bütünlüğünün korunması açısından kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Tipi: Geliştirme (Ön Adaptasyon Çalışması)

Format: Bireysel olarak uygulanan, kâğıt-kalem ve sözlü yanıt gerektiren standartlaştırılmış Bellek testi bataryası alt testleri.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Klinik ve akademik amaçlarla nöropsikolojik değerlendirmeye tabi tutulan bireyler.

Yaş Grubu: Orijinal WMS-III, 16-89 yaş aralığını hedeflemektedir. Ön çalışmanın hedef yaş grubu bu aralık içinde belirlenmiştir.

Popülasyon Detayları: Emine Selcen Ant’ın 2005 yılında Anadolu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde tamamladığı yüksek lisans tezi için toplanan Türk üniversite öğrencileri ve/veya klinik olmayan yetişkin örneklemi.

Test Metodolojisi: Uygulama, WMS-III standartlarına uygun olarak birebir, yüz yüze ve zaman kısıtlamalı prosedürlerle gerçekleştirilir. Puanlama, performans temelli kriterlere dayanır.

Anahtar Kelimeler

Nöropsikolojik değerlendirme, WMS-III, Sözel Çağrışım Çiftleri, Güvenirlik çalışması, Adaptasyon, Psikolojik değerlendirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Kurumsal E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil.

Yazışma Adresi: Anadolu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir, Türkiye (Tez kurumuna dayanarak).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu çalışma, 2005 yılında tamamlanmış akademik bir yüksek lisans tezine dayanmaktadır. WMS-III’ün orijinal telif hakları Pearson Assessment’a aittir ve tam bataryanın ticari kullanımı, eğitimi ve uygulanması için uluslararası ve yerel distribütörlerden izin alınması ve ücret ödenmesi gerekmektedir.

Ön çalışma yılı: 2005. Çalışma, yalnızca akademik adaptasyon verileri sunmaktadır ve klinik kullanım için tam standardizasyon gereklidir.

Kaynaklar

• Ant,S,E.,(2005).Wechsler Bellek Ölçeği-III’ Sözel Çağrışım Çiftleri-I ve II, İşitsel Gecikmeli Tanıma alt testlerinin Türkçe geçerlilik, güvenirlik ön çalışması (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Anadolu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
• Ek Kaynak Linki (YÖK Ulusal Tez Merkezi): tez.yok.gov.tr
• Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: wechsler-bellek-olcegi-iii-toad.pdf

Wechsler Bellek Ölçeği-III Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, telif hakları nedeniyle bu akademik girişte sunulamamaktadır. Ancak ön çalışmada kullanılan alt testler şunlardır:

• Sözel Çağrışım Çiftleri-I
• Sözel Çağrışım Çiftleri-II
• İşitsel Gecikmeli Tanıma