Adet Öncesi Şikayetler Etki Ölçeği

Özet

Adet Öncesi Şikayetler Etki Ölçeği (AÖŞEÖ), İngilizce orijinali Premenstrual Symptoms Impact Survey (PMSIS) olan psikometrik bir aracın uyarlama çalışması sonucunda Türkçeye kazandırılmış formudur. Ölçek, özellikle üreme çağındaki kadınlarda görülen premenstrüel sendrom (PMS) semptomlarının günlük yaşam üzerindeki etkisini ve şiddetini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Bu araç, hem klinik değerlendirmelerde hem de araştırmalarda, adet öncesi dönemde yaşanan fiziksel ve psikososyal zorlanmaların işlevsellik düzeyini nasıl etkilediğini nicel olarak belirlemeye olanak tanır.

Ölçeğin Türkçeye adaptasyonu ve geçerlik/güvenirlik çalışmaları 2015 yılında Güler ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türkiye popülasyonunda güvenilir ve geçerli bir şekilde kullanılabileceğini göstermiştir. Ölçek, premenstrüel semptomların sadece varlığını değil, aynı zamanda bu semptomların eğitim, iş, sosyal ilişkiler ve genel yaşam kalitesi üzerindeki yarattığı etkiyi değerlendirmesi açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Adet Öncesi Şikayetler Etki Ölçeği, PMSIS, Premenstrüel Sendrom, Uyarlama, Psikometri, Üreme Çağı Kadınları, Adet Döngüsü.

Yazarlar

Güler, Ö. T., Ataçağ, T., Yaycı, E., Çetin, A., Çetin, M. (Uyarlama Çalışması Yazarları)

Amaç

Adet Öncesi Şikayetler Etki Ölçeği’nin temel amacı, premenstrüel semptomların ciddiyetini ve özellikle günlük yaşam aktiviteleri üzerindeki işlevsel kısıtlamayı tespit etmektir. Ölçek, semptomların varlığından ziyade, bu semptomların bir kadının iş, okul veya sosyal sorumluluklarını yerine getirme yeteneğini ne ölçüde engellediğini değerlendirir.

Bu araç, klinisyenlere, premenstrüel semptomları hafif rahatsızlık düzeyinden klinik olarak anlamlı Premenstrüel Disforik Bozukluk (PMDD) veya şiddetli PMS düzeyine kadar doğru bir şekilde sınıflandırmada yardımcı olmak için geliştirilmiştir. Türk popülasyonunda yapılan geçerlik çalışması, bu ayrımı yapabilmek için gerekli kültürel ve dilsel uygunluğun sağlandığını göstermiştir.

Yapı

Ölçek, kadınların adet döngüsünün luteal fazında (adet öncesi dönem) yaşadıkları duygusal, fiziksel ve davranışsal semptomların yarattığı toplam etkiyi ölçen çok boyutlu bir yapıyı değerlendirir. Orijinal PMSIS gibi, AÖŞEÖ de semptomların şiddetinden kaynaklanan genel işlevsellik kaybı üzerine odaklanır.

Ölçülen yapı, bireyin premenstrüel dönemde yaşadığı sıkıntının ve bozulmanın derecesini yansıtır. Bu kapsamda, ruh hali değişiklikleri, fiziksel rahatsızlıklar (şişkinlik, ağrı) ve sosyal geri çekilme gibi alanlardaki kısıtlamalar değerlendirilmektedir.

Geçerlik

Güler ve arkadaşlarının (2015) uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal ve kriter geçerliği incelenmiştir. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısını büyük ölçüde desteklemiştir, bu da maddelerin ölçülmek istenen yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir.

Kriter geçerliği kapsamında, AÖŞEÖ puanlarının, premenstrüel semptomların şiddetini ölçen diğer bilinen ve güvenilir araçlarla anlamlı düzeyde korelasyon gösterdiği tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin klinik olarak ilgili sonuçları yansıtma yeteneğinin yüksek olduğunu doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemleri ile gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermekte olup, uyarlama çalışmasında bu değerlerin genellikle yüksek olduğu rapor edilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değeri, ölçeğin maddelerinin homojen olduğunu ve içsel olarak tutarlı bir ölçüm sağladığını işaret etmektedir.

Test-tekrar test güvenilirliği ise, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verme yeteneğini değerlendirir. Belirli bir süre aralığıyla aynı katılımcılara uygulanan ölçek sonuçlarının yüksek korelasyon göstermesi, AÖŞEÖ’nün ölçüm sonuçlarının zamana karşı dayanıklılığını ve istikrarını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Adet Öncesi Şikayetler Etki Ölçeği’nin Türkçeye uyarlama sürecinde gerçekleştirilen faktör analizi, orijinal ölçeğin boyutlarını doğrulama amacı taşımıştır. Orijinal PMSIS genellikle iki ana boyutta toplanan semptom etkilerini barındırır: duygusal/davranışsal etki ve fiziksel semptomların etkisi.

Doğrulayıcı faktör analizi (DFA), Türk popülasyonundan elde edilen verilerin bu iki faktörlü yapıya ne kadar uyduğunu incelemiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin Türk kültürüne uyarlanmış formunun, premenstrüel semptomların etkisini başarılı bir şekilde ayrıştıran sağlam bir faktör yapısına sahip olduğunu göstermiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama (Premenstrüel Semptom Etki Anketi’nin Türkçeye Adaptasyonu)

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Klinik ve Genel Popülasyon

Yaş Grubu: Üreme Çağındaki Kadınlar (Genellikle 18-45 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Premenstrüel semptomlar yaşayan veya yaşamayan, düzenli menstrüel döngüye sahip kadınlar.

Test Metodolojisi: Semptomların adet öncesi dönemdeki işlevsellik üzerindeki etkisini derecelendirmeye dayalı, Likert tipi veya benzeri bir puanlama sistemi kullanır.

Anahtar Kelimeler

Adet Öncesi Şikayetler, PMS, PMDD, Uyarlama, Psikolojik Test, Kadın Sağlığı, Ruh Hali Bozuklukları, İşlevsellik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değildir.

Bağlantılı Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Yazışma Adresi: Sorumlu yazarın (Ali Çetin) çalışmanın yayınlandığı tarihteki kurumsal adresi referans alınmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle izin gerekebilir. Kullanım ve telif hakları ile ilgili kesin bilgiye ulaşmak için sorumlu yazar Ali Çetin ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: adet-oncesi-sikayetler-etki-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Güler, Ö. T., Ataçağ, T., Yaycı, E., Çetin, A., & Çetin, M. (2015). Validation of Turkish version of Premenstrual Symptoms Impact Survey (PMSIS) for assessing status of premenstrual syndrome in women of reproductive age. Anatolian Journal of Psychiatry, 16(3), 205-211.

Adet Öncesi Şikayetler Etki Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri, telif hakkı veya gizlilik nedenleriyle bu akademik girişte mevcut kaynaklarda yer almamaktadır. Kullanım için ilgili yayıncıya veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.