9-18 Yaş Nomofobi Ölçeği

Özet

9-18 Yaş Nomofobi Ölçeği, Nomofobi (No Mobile Phone Phobia) olarak bilinen psikolojik yapıyı, 9 ila 18 yaş aralığındaki çocuk ve ergen popülasyonunda ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama çalışmasıdır. Ölçek, özellikle mobil telefondan mahrum kalma korkusu, erişilebilirlik endişesi ve dijital bağlantı kaybı kaygısı gibi nomofobinin temel bileşenlerini değerlendirmeyi hedefler. Ölçeğin Türkçe versiyonunun psikometrik özellikler analizi, bu yaş grubunda mobil telefon kullanımına bağlı kaygı düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde saptamak için yapılmıştır.

Bu uyarlama, Özdemir ve Bektaş (2020) tarafından gerçekleştirilmiş olup, gençlerde giderek artan dijital cihaz bağımlılığı ve bunun yol açtığı olumsuz duygusal durumların bilimsel olarak incelenmesine önemli bir katkı sağlamaktadır. Ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında ergenlerin nomofobi düzeylerini belirlemek için kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler

Nomofobi, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Ergenlik, Mobil Telefon Bağımlılığı, Kaygı, Çocuk ve Ergen Psikolojisi.

Yazarlar

Emine Zahide Özdemir, Meltem Bektaş.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, 9 ila 18 yaş aralığındaki bireylerde mobil telefonsuz kalma korkusu olarak tanımlanan Nomofobi düzeyini standart ve sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu çalışma, var olan bir nomofobi ölçeğini Türk kültürüne ve diline adapte ederek, ergenlerdeki mobil cihaz kullanımına bağlı kaygı ve bağımlılık eğilimlerinin değerlendirilmesi için geçerli ve güvenilir bir araç sunmayı amaçlamıştır.

Ölçek, araştırmacılara ve klinisyenlere, gençlerin dijital cihazlardan ayrılma durumunda yaşadıkları duygusal tepkileri, bilişsel çarpıtmaları ve davranışsal sonuçları objektif kriterlerle belirleme imkanı tanır. Bu sayede, nomofobinin önlenmesi ve tedavisine yönelik müdahale programlarının geliştirilmesine zemin hazırlar.

Yapı

Ölçek, modern psikolojide giderek önem kazanan bir yapı olan Nomofobi‘yi ölçmektedir. Nomofobi, bireyin mobil telefonuna erişememe, şarjının bitmesi, kapsama alanı dışında kalması veya kontörünün bitmesi gibi durumlar karşısında yoğun bir kaygı ve huzursuzluk hissetmesi durumu olarak tanımlanır. Bu durum, teknoloji bağımlılığının bir alt tipi olarak kabul edilmektedir.

Ölçeğin ölçtüğü temel boyutlar genellikle şunları kapsar: iletişim kuramama korkusu, bilgiye erişim kaybı korkusu, bağlantı kurulamama korkusu ve özgürlüğün kaybı veya rahatsızlık hissi. Bu boyutlar, nomofobik deneyimin çok yönlü doğasını yansıtmaktadır.

Geçerlik

Özdemir ve Bektaş (2020) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal uygunluğunu ve geçerliğini belirlemek için kapsamlı analizler yapılmıştır. Çalışma, ölçeğin orijinal yapısına uygunluğunu inceleyen doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ve açımlayıcı faktör analizi (AFA) süreçlerini içermektedir.

Yapılan analizler, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen Nomofobi yapısını yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermiştir (Yapı Geçerliği). Ayrıca, ölçeğin geçerlik çalışmaları kapsamında, nomofobiyle ilişkili olduğu bilinen diğer psikolojik yapılarla (örneğin, genel anksiyete veya internet bağımlılığı) olan korelasyonları incelenmiş ve beklenen yönde ilişkiler bulunarak ölçütün eş zamanlı geçerliği desteklenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık katsayısının yüksek çıkması, ölçek maddelerinin homojen olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Özdemir ve Bektaş’ın (2020) çalışmasında, 9-18 Yaş Nomofobi Ölçeği’nin genel güvenirlik katsayısının kabul edilebilir düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde tutarlı sonuçlar verebileceğini, yani ölçüm hatasının düşük olduğunu işaret etmektedir. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin genç popülasyonda nomofobi düzeylerini stabil bir şekilde ölçmek için uygun olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla yapılan açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin çok boyutlu yapısını desteklemiştir. Bu analizler, orijinal ölçeğin teorik olarak belirlenen alt boyutlarının Türkçe versiyonda da korunduğunu doğrulamıştır.

Çalışmada, faktör yüklerinin yeterli düzeyde olduğu ve maddelerin ilgili alt faktörlere güçlü bir şekilde yüklendiği görülmüştür. Bu faktör yapısı, ölçeğin sadece genel bir nomofobi puanı vermekle kalmayıp, aynı zamanda nomofobinin hangi spesifik bileşenlerinin (örneğin, iletişim kesintisi veya bilgiye erişim kaybı) ergenlerde daha baskın olduğunu da ortaya koymaya olanak tanır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılarak yanıtlanan, kendini raporlama envanteri (Self-report inventory). (Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta boş bırakılmıştır, ancak standart psikometrik ölçek yapısına dayanarak Likert tipi olduğu varsayılmaktadır).

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Çocuklar ve Ergenler.

Yaş Grubu: 9-18 yaş.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ilkokul, ortaokul ve lise öğrencileri.

Test Metodolojisi: Bireylerin mobil telefon kullanımına yönelik kaygı ve korku düzeylerini, belirli senaryolar veya duygusal tepkiler üzerinden değerlendiren maddelerden oluşur.

Anahtar Kelimeler

Nomofobi Ölçeği, Ergenlerde Anksiyete, Mobil Telefon Kullanımı, İç Tutarlılık, Psikolojik Değerlendirme.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Emine Zahide Özdemir

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değil.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazışma detayları kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlaması 2020 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımına ilişkin ticari veya akademik izinler için sorumlu yazar Emine Zahide Özdemir ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Genellikle akademik araştırmalar için telif hakkı sahibinin izni gereklidir.

Referanslar

Özdemir, E.Z., & Bektaş, M. (2020). Psychometric properties of a Turkish version of the Nomophobia Scale for the Nine-Eighteen Age Group. Journal of Pediatric Research, 7(4), 316-322. https://doi.org/10.4274/jpr.galenos.2020.63425.

Makalenin orijinal bağlantısı için: 0312w053h.y.http.content.ebscohost.com.proxy2.marmara-elibrary.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: 9-18-yas-nomofobi-olcegi-toad.pdf

9-18 Yaş Nomofobi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. (Kaynak içerikte ölçek maddeleri sağlanmamıştır. Standart prosedür gereği, yalnızca kaynakta sağlanan referans ve bilgi korunur.)

Kaynak içerikte ölçek maddeleri açıkça listelenmemiştir. Maddelere erişim için yukarıda belirtilen referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.