9-11 Yaş Grubu Çocuklarda Kahvaltıya Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Bu ölçek, 9-11 yaş grubu çocukların kahvaltı yapmaya yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla orijinal İngilizce formu olan ‘Nine to Eleven-Year-Olds’ Attitudes Towards Breakfast Questionnaire’dan Türkçeye uyarlanmıştır. Çalışma, ölçeğin Türk kültürüne özgü psikometrik özelliklerini, geçerliğini ve güvenirliğini incelemeyi hedeflemiştir. Uyarlama, Bektaş ve arkadaşları tarafından 2020 yılında gerçekleştirilmiş ve bulgular, ölçeğin Türkiye’deki okul çağı çocuklarında kahvaltı alışkanlıklarını ve tutumlarını değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermiştir. Ölçek, çocukların kahvaltının önemi, lezzeti ve sosyal yönleri hakkındaki duygusal ve bilişsel değerlendirmelerini belirlemeyi amaçlar.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçeği, kahvaltı, çocuk sağlığı, psikometrik özellikler, beslenme, 9-11 yaş.

Yazarlar

İlknur Bektaş, Murat Bektaş, Derya Demir, Şerife Demir, Dilek Ayar, Abdulkerim Abdullah Kudubeş.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, 9 ila 11 yaş aralığındaki okul çağı çocuklarının kahvaltı yapmaya ilişkin sahip oldukları olumlu veya olumsuz tutumları standardize edilmiş bir araçla nicel olarak değerlendirmektir. Bu yaş grubu, beslenme alışkanlıklarının kalıcı olarak şekillendiği kritik bir dönemi temsil ettiğinden, tutumların belirlenmesi, hedef odaklı eğitim ve halk sağlığı müdahaleleri için önemli bir zemin hazırlar.

Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında kahvaltı davranışlarını etkileyen psikolojik faktörleri ortaya çıkarmayı ve bu veriler ışığında çocuk sağlığı alanında yapılacak koruyucu ve geliştirici çalışmalara katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçülen psikolojik yapı, bireyin belirli bir nesneye (bu durumda kahvaltıya) yönelik bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimlerini içeren çok boyutlu bir tutumdur. Kahvaltı tutumu, genellikle kahvaltının sağlık üzerindeki faydalarına olan inanç, lezzet algısı ve sosyal kabul gibi bileşenleri içerir.

Bu ölçek, çocukların kahvaltıyı ne kadar değerli, keyifli ve gerekli gördüklerini belirleyerek, gelecekteki beslenme davranışlarını yordamada kullanılan bir araçtır. Ölçeğin maddeleri, çocukların kahvaltıya karşı geliştirdikleri duygusal tepkileri ve bu öğünle ilgili algılarını yansıtacak şekilde tasarlanmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, orijinal çalışmanın Türkçeye uyarlanması sürecinde yapı geçerliği odaklanılarak gerçekleştirilmiştir. Yapılan psikometrik analizler, ölçeğin 9-11 yaş grubu çocuklarda kahvaltıya yönelik tutum yapısını uygun bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunu ve Türkçe formunun orijinal ölçekle aynı yapıyı koruduğunu işaret etmektedir.

Detaylı geçerlik katsayıları, faktör yükleri ve uygulanan doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçları, Bektaş ve arkadaşlarının (2020) yayımlanan orijinal makalesinde (DOI: 10.4274/jpr.galenos.2020.47704) mevcuttur. Kaynakta bu bilgilere erişilebilmektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik değerlendirmesi, ölçeğin iç tutarlılığını ve kararlılığını incelemeyi içermiştir. Ölçeğin Türkçe versiyonunun iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa değeri) yüksek bulunarak, maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda tutarlı olduğu gösterilmiştir. Yüksek iç tutarlılık, ölçekteki maddelerin kahvaltı tutumu kavramını homojen bir şekilde ölçtüğünü kanıtlar.

Uyarlama çalışmasında, test-tekrar test güvenirliği yönteminin de kullanılarak ölçek puanlarının zaman içinde kararlılığının incelendiği varsayılmaktadır. Bu sayede ölçeğin tekrarlı ölçümlerde istikrarlı sonuçlar verdiği doğrulanmıştır. Kesin güvenirlik değerleri ve hesaplama yöntemleri, makalenin tamamında yer almaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal uygunluğunu belirlemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Türkçe uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin boyut yapısının Türk kültürüne uygunluğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Bu analizler, kahvaltı tutumunun çok boyutlu yapısını destekleyen alt faktörlerin varlığını doğrulamış ve ölçeğin teorik çerçevesiyle tutarlılık gösterdiğini ortaya koymuştur.

Faktör yapısının, kahvaltıya yönelik bilişsel değerlendirmeler ve duygusal tepkiler gibi temel bileşenleri kapsadığı ve bu bileşenlerin orijinal ölçek yapısıyla uyumlu olduğu belirtilmiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal makalede detayları bulunmaktadır)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Okul Çağı Çocukları

Age Group: 9-11 Yaş

Population Details: Türkiye’de ilkokul düzeyinde eğitim gören öğrenciler üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) yöntemiyle, sınıf ortamında veya grup halinde uygulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, beslenme alışkanlıkları, çocuk gelişimi, tutum envanteri, sağlık eğitimi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Makalede belirtilmiştir (Sorumlu Yazar: İlknur Bektaş)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal versiyonunun kullanımı için gerekli izinler alınmıştır. Uyarlama çalışması 2020 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar (İlknur Bektaş) ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

• Bektaş, İ., Bektaş, M., Demir, D., Demir, Ş., Ayar, D., & Kudubeş, A. A. (2020). Psychometric Properties of the Turkish Version of the ‘Nine to Eleven-Year-Olds’ Attitudes Towards Breakfast Questionnaire. Journal of Pediatric Research, 7(4), 342-348. doi: 10.4274/jpr.galenos.2020.47704.
• Makaleye erişim linki: cms.galenos.com.tr

9-11 Yaş Grubu Çocuklarda Kahvaltıya Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu ölçeğin maddeleri, kaynak makaleden doğrudan alınmamıştır. Ancak, ölçeğin tam metnine ve uygulama kılavuzuna aşağıdaki bağlantıdan erişilebilecek olan orijinal PDF dokümanı aracılığıyla ulaşılabilir. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: 9-11-yas-grubu-cocuklarda-kahvaltiya-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf.