Nomofobi Ölçeği

Özet

Nomofobi Ölçeği, bireylerin mobil cihazlarından uzak kalma veya iletişim kuramama durumunda yaşadıkları kaygı ve korku düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal bir yapının Türk kültürüne ve diline uygun olarak yeniden düzenlenmesi, yani bir uyarlama (Adaptation) çalışması sonucu ortaya çıkmıştır. Ölçeğin temel amacı, özellikle üniversite öğrencileri arasında nomofobinin yaygınlığını ve şiddetini bilimsel yöntemlerle tespit etmektir. Ölçek, modern teknolojiye olan aşırı bağımlılığın psikolojik sonuçlarını değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Ölçeğin Türkçeye adaptasyonu, 2016 yılında yayımlanan kapsamlı bir çalışma ile gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türkiye’deki popülasyon üzerindeki geçerlik ve güvenirlik özelliklerini inceleyerek, nomofobi (No Mobile Phone Phobia) kavramının kültürel bağlamda nasıl tezahür ettiğini araştırmıştır.

Anahtar Kelimeler

Nomofobi, Mobil Telefon Kullanımı, Teknoloji Bağımlılığı, Psikometrik Ölçek, Uyarlama, Üniversite Öğrencileri, Kaygı, Psikometri.

Yazarlar

Caglar Yildirim, Evren Sumuer, Meltem Adnan, Serap Yildirim.

Amaç

Nomofobi Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin akıllı telefonlarına erişememe veya bu telefonları kullanamama durumunda yaşadıkları yoğun anksiyete, huzursuzluk ve korku düzeylerini ölçmektir. Bu ölçek, nomofobinin dört ana boyutunu kapsayacak şekilde yapılandırılmıştır ve böylece bireyin bu fobiye karşı gösterdiği tepkilerin derinlemesine anlaşılmasını sağlar.

Ölçeğin Türkçeye uyarlanma çalışması, özellikle Türk üniversite öğrencileri arasında mobil telefon kullanımına bağlı gelişen bu yeni çağ fobisinin yaygınlığını belirlemek ve bu durumun demografik değişkenlerle ilişkisini incelemek üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, eğitim kurumlarında ve ruh sağlığı alanında önleyici tedbirler geliştirilmesine katkıda bulunulması hedeflenmiştir.

Yapı

Nomofobi, modern psikopatolojide teknolojiye bağlı bir durum olarak tanımlanan, bireyin mobil iletişimden kopma korkusuyla karakterize edilen bir durumsal fobidir. Ölçek, bu psikolojik yapıyı ölçmek için dört temel faktör üzerine kurulmuştur. Bu faktörler genellikle şunları içerir: iletişim kuramama korkusu, bağlantıyı kaybetme korkusu, bilgiye erişememe korkusu ve rahatlıktan vazgeçme korkusu.

Ölçek, mobil cihazların bireyin günlük yaşamdaki merkezi rolünü ve bu rolün kesintiye uğramasının yarattığı duygusal tepkileri değerlendirir. Nomofobi, yalnızca telefonun fiziksel olarak yokluğundan değil, aynı zamanda pilin bitmesi, sinyal kaybı veya veri limitinin tükenmesi gibi durumlarda da ortaya çıkan yoğun bir stres tepkisi olarak ele alınır.

Geçerlik

Nomofobi Ölçeği’nin Türkçeye uyarlama çalışmasında (Yildirim et al., 2016), ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla kapsamlı analizler yapılmıştır. Yapılan bu analizler, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de korunduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Ölçeğin yapı geçerliği genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenir. Kaynak referans çalışması, ölçek maddelerinin nomofobinin altında yatan teorik faktörleri ne ölçüde temsil ettiğini belirlemiştir. Bu ölçeğe ait spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, CFI, TLI, RMSEA değerleri) bu girişte belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışmasının başarılı bir geçerlik incelemesi sunduğu varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin zaman içinde tutarlı ve kararlı sonuçlar verme yeteneğini değerlendirir. Nomofobi Ölçeği uyarlaması için güvenirlik çalışmalarında genellikle iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır.

İç tutarlılık analizleri, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ne kadar iyi ölçtüğünü gösterir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçeğin güvenilir olduğunu işaret eder. Spesifik güvenirlik değerleri bu kaynak girişte mevcut olmamasına rağmen, akademik bir uyarlama çalışmasının kabul edilebilir düzeyde (> 0.70) iç tutarlılık katsayısı sunduğu beklenmektedir.

Faktör Analizi

Nomofobi Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü incelemek için faktör analizi kullanılmıştır. Orijinal ölçek genellikle dört faktörlü bir yapı sergiler. Türkçeye uyarlama sürecinde, bu dört faktörlü yapının Türk örnekleminde de korunup korunmadığı Doğrulayıcı Faktör Analizi (Factor Analysis) ile test edilmiştir.

Bu analizler, nomofobinin farklı yönlerinin (örneğin, iletişim kuramama, bilgiye erişememe) birbirinden ayrılabilir ve ölçülebilir alt boyutlar olarak var olduğunu doğrulamıştır. Faktör yüklerinin ve uyum indekslerinin detayları, Yildirim ve ark. (2016) tarafından yayımlanan makalede bulunabilir.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Likert tipi dereceleme ölçeği (Özgün kaynakta derecelendirme bilgisi bulunmamaktadır, ancak nomofobi ölçekleri genellikle 7 noktalı Likert ölçeği kullanır).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Yaklaşık 18-25 yaş)

Popülasyon Detayları: Çalışma, Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde öğrenim gören lisans öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan, kağıt tabanlı veya çevrimiçi ortamda doldurulabilen anket formatındadır.

Anahtar Kelimeler

Nomofobi (Scale), Mobil Cihaz, Anksiyete, Cronbach Alfa, Psikolojik Değerlendirme.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Evren Sumuer

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi sağlanmamıştır.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Evren Sumuer)

Yazışma Adresi: Kocaeli Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Detaylı adres bilgisi sağlanmamıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Nomofobi Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması ve geçerlik/güvenirlik çalışmasının yayımlanma yılı 2016‘dır. Ölçeğin ticari olmayan akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle ilgili yazarlardan izin alınarak gerçekleştirilmelidir.

Ölçeğin kullanımı veya kopyalanması için herhangi bir ücret bilgisi bu kaynakta belirtilmemiştir; ancak, sorumlu yazar (Evren Sumuer) ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Kaynaklar

Yildirim, C., Sumuer, E., Adnan, M., & Yildirim, S. (2016). A growing fear: Prevalence of nomophobia among Turkish college students. Information Development, 32(5), 1322–1331. https://doi.org/10.1177/0266666915599025

Ölçeğin orijinal PDF dosyalarına aşağıdaki bağlantılardan ulaşılabilir:

• nomofobi-olcegi-toad.pdf
• nomofobi-olcegi-toad.pdf

Nomofobi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu akademik kaynak girişinde, Nomofobi Ölçeği’nin orijinal maddeleri sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için lütfen Yildirim ve ark. (2016) tarafından yayımlanan birincil araştırma makalesine veya yukarıda listelenen PDF dokümanlarına başvurunuz.