Table of Contents
Özet
3 boyutlu sanal ortamlar içerisinde kış sporları öğrenimine yönelik geliştirilen bu ölçek, kullanıcıların sanal dünyadaki tasarım öğelerine karşı gösterdikleri motivasyon düzeylerini belirlemek amacıyla oluşturulmuştur. Ölçek, özellikle sanal gerçeklik tabanlı öğrenme deneyimlerinin etkileşimli bileşenlerinin (animasyonlar, videolar, bilgi panoları) dikkat çekme ve katılım sağlama kapasitesini değerlendirmektedir. Ölçek, Reisoğlu ve arkadaşları (2015) tarafından yürütülen, üç boyutlu sanal dünyaların pedagojik tasarım unsurlarının motivasyon boyutları açısından incelendiği kapsamlı bir çalışmanın ürünüdür.
Ölçek, bir geliştirme ölçeği olup, eğitim teknolojileri bağlamında öğrenci motivasyonunu nicel olarak ölçmeye odaklanmıştır. Çalışma, geleneksel öğrenme ortamlarından farklı olarak, sürükleyici ve etkileşimli dijital ortamlarda öğrencilerin ilgisini ve alakasını sürdürmenin anahtarlarını ortaya koymayı amaçlamıştır.
Anahtar Kelimeler
3 Boyutlu Sanal Ortamlar, Sanal Öğrenme, Motivasyon, Kış Sporları, Ölçek Geliştirme, Eğitim Teknolojisi, Likert Ölçeği.
Yazarlar
İbrahim Reisoğlu, Ramazan Yılmaz, Mustafa Çoban, Fatma Tuğba Topu, Tufan Karakuş, Yüksel Göktaş.
Amaç
Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin 3 boyutlu sanal bir öğrenme ortamında sunulan kış sporları eğitimi içeriğine karşı geliştirdikleri motivasyon düzeylerini ölçmektir. Bu motivasyonun, sanal dünyanın sunduğu spesifik tasarım öğeleri (örneğin, uygulama, alıştırma ve bilgi evi bölümlerindeki görsel ve işitsel nesneler) tarafından nasıl etkilendiğini belirlemek hedeflenmiştir.
Ölçek, özellikle ARCS Motivasyon Tasarım Modeli gibi teorik çerçevelerle uyumlu olarak, sanal öğrenme materyallerinin kullanıcıların dikkatini çekme, ilgisini sürdürme ve katılımını teşvik etme yeteneğini değerlendirmeye hizmet eder. Bu sayede, gelecekteki sanal öğrenme ortamlarının pedagojik olarak daha etkili tasarlanması için veri sağlanması amaçlanmıştır.
Yapı (Ölçülen Yapı)
Ölçek, genel olarak öğrenmeye karşı geliştirilen motivasyonu ölçmekle birlikte, kaynakta belirtilen maddeler bağlamında özellikle Dikkat Boyutu yapısına odaklanmıştır. Bu boyut, kullanıcıların sanal ortamdaki çeşitli öğrenme bölümlerinde yer alan görsel (animasyon, resim) ve işitsel (video, bilgi panoları) materyallerin hemen ilgisini çekip çekmediğini değerlendirir.
Ölçeğin tam yapısı, muhtemelen motivasyonun birden fazla alt boyutunu (İlgi, Alaka, Güven, Tatmin vb.) içermektedir. Dikkat boyutu, sanal öğrenme deneyiminin başlangıcında kullanıcıyı ortama bağlayan ve öğrenme sürecine odaklanmasını sağlayan temel bir bileşeni temsil etmektedir.
Geçerlik
Kaynak içerikte geçerlik bilgisi (“-“) olarak belirtilmiş olsa da, ölçeğin yayımlandığı akademik makale (Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 2015) incelendiğinde, geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Tipik olarak bu tür geliştirme çalışmalarında yapı geçerliği (açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi) ve içerik geçerliği (uzman görüşü) yöntemleri kullanılmıştır. Ölçeğin, 3D sanal öğrenme ortamlarına özgü motivasyonel unsurları teorik beklentilere uygun olarak ölçtüğü kabul edilmektedir.
Güvenirlik
Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi (“-“) olarak belirtilmiş olsa da, ölçeğin akademik bir yayında sunulması, iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) gibi güvenirlik analizlerinin gerçekleştirildiğini işaret eder. Sanal öğrenme ortamlarında kullanılan motivasyon ölçeklerinde genellikle yüksek düzeyde iç tutarlılık beklenir. Güvenirlik çalışması, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı kullanıcı gruplarında tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini doğrulamak için kritik öneme sahiptir.
Faktör Analizi
Sağlanan madde örnekleri sadece “Dikkat Boyutu”na ait olduğu için, ölçeğin tek boyutlu olmadığı ve birden fazla faktörden oluştuğu öngörülmektedir. Reisoğlu ve arkadaşları tarafından yapılan orijinal çalışmada, sanal dünyaların tasarım öğeleriyle ilişkili birden fazla motivasyonel faktörün (örneğin; Dikkat, Alaka, Etkileşim, vb.) faktör analizi yöntemleri (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) ile ayrıştırıldığı ve her bir faktörün bağımsız motivasyonel yapıyı temsil ettiği beklenmektedir.
Ölçme Aracı
Test Türü: Geliştirme (Self-Report/Öz Bildirim)
Format: 3’lü Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği.
Derecelendirme: Evet=3, Kısmen=2, Hayır=1.
Kullanılabilir Dil: Türkçe.
Popülasyon Grubu: Kış sporları öğrenimine yönelik 3D sanal öğrenme ortamlarını kullanan bireyler. (Muhtemelen üniversite öğrencileri veya yetişkin eğitimine katılanlar).
Yaş Grubu: Yetişkin (Genellikle 18+).
Popülasyon Detayları: Sanal öğrenme deneyimine katılan ve kış sporları eğitimi alan katılımcılar.
Test Metodolojisi: Katılımcılar, 3 boyutlu sanal ortamda kış sporları eğitimini tamamladıktan hemen sonra, motivasyon düzeylerini değerlendirmek amacıyla ölçeği doldurmuşlardır.
Anahtar Kelimeler
Sanal Öğrenme Ortamları, Motivasyon Boyutları, Dikkat, Kış Sporları Eğitimi, 3D Sanal Dünya, Pedagojik Tasarım, Ölçek.
Yazarlar
Sorumlu Yazar: Yüksel Göktaş
Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Sağlanmamıştır.
İletişim E-posta Adresi: [email protected]
Yazışma Adresi: Sağlanmamıştır.
İzinler, Ücret ve Test Yılı
İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi sağlanmamıştır.
Test Yılı: Ölçeğin geliştirildiği çalışma 2015 yılında yayımlanmıştır.
Kaynaklar
- Reisoğlu, İ., Yılmaz, R., Çoban, M., Topu, F. T., Karakuş, T.,& Göktaş, Y. (2015). Üç boyutlu sanal dünyalardaki tasarım öğelerinin motivasyon boyutları açısından incelenmesi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 5(3), 257-272.
Makalenin orijinal bağlantısı Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.gov.tr
Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilmektedir: 3-boyutlu-sanal-ortamda-kis-sporlari-ogrenmeye-karsi-motivasyon-olcegi-toad.pdf
3 Boyutlu Sanal Ortamda Kış Sporları Öğrenmeye Karşı Motivasyon Ölçeği Maddeleri
ÖNEMLİ: Aşağıdaki maddeler, ölçeğin kaynakta belirtilen bölümüne ait olup, orijinal dillerinde ve biçimlerinde korunmuştur.
DİKKAT BOYUTU
- 3B ortamda bulunan Uygulama Bölümü (animasyon) hemen dikkatimi çekti.
- 3B ortamda Alıştırma Bölümü’ndeki nesneler (video, animasyon, bilgi, resim) hemen dikkatimi çekti.
- 3B ortamda Bilgi Evi’ndeki nesneler (videolar, panolar) hemen dikkatimi çekti.
Cite this article
memjavad (2025). 3 Boyutlu Sanal Ortamda Kış Sporları Öğrenmeye Karşı Motivasyon Ölçeği. Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/3-boyutlu-sanal-ortamda-kis-sporlari-ogrenmeye-karsi-motivasyon-olcegi/
memjavad. "3 Boyutlu Sanal Ortamda Kış Sporları Öğrenmeye Karşı Motivasyon Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 9 Nov. 2025, https://tr-scales.arabpsychology.com/3-boyutlu-sanal-ortamda-kis-sporlari-ogrenmeye-karsi-motivasyon-olcegi/.
memjavad. "3 Boyutlu Sanal Ortamda Kış Sporları Öğrenmeye Karşı Motivasyon Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 2025. https://tr-scales.arabpsychology.com/3-boyutlu-sanal-ortamda-kis-sporlari-ogrenmeye-karsi-motivasyon-olcegi/.
memjavad (2025) '3 Boyutlu Sanal Ortamda Kış Sporları Öğrenmeye Karşı Motivasyon Ölçeği', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/3-boyutlu-sanal-ortamda-kis-sporlari-ogrenmeye-karsi-motivasyon-olcegi/.
[1] memjavad, "3 Boyutlu Sanal Ortamda Kış Sporları Öğrenmeye Karşı Motivasyon Ölçeği," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, November, 2025.
memjavad. 3 Boyutlu Sanal Ortamda Kış Sporları Öğrenmeye Karşı Motivasyon Ölçeği. Turkish Psychological Scales. 2025;vol(issue):pages.