Kış Sporları Farkındalık Ölçeği (KSFÖ)

Özet

Kış Sporları Farkındalık Ölçeği (KSFÖ), bireylerin kış sporlarına yönelik farkındalık düzeylerini ölçmek amacıyla 2020 yılında Tolga ve Yıldıran tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçek, farkındalık yapısını bilişsel, duyuşsal ve psikomotor olmak üzere üç temel alt boyutta incelemektedir. Toplam 35 maddeden oluşan bu ölçek, yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirlik kanıtlarına sahiptir. Ölçeğin geliştirme çalışması, Türkiye’deki spor bilimleri alan yazınına katkıda bulunarak, kış sporları eğitimi ve katılımının değerlendirilmesinde önemli bir araç sunmaktadır.

KSFÖ, 5 dereceli bir Likert Ölçeği formatında düzenlenmiştir (1=Hiç Katılmıyorum, 5=Tamamen Katılıyorum). Yapılan faktör analizi sonuçları, bu üç boyutlu yapının istatistiksel olarak sağlam olduğunu göstermekte olup, özellikle spor eğitimi ve pedagojisi alanlarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kış Sporları, Farkındalık, Bilişsel Boyut, Duyuşsal Boyut, Psikomotor Boyut, Ölçek Geliştirme, Cronbach Alpha, Faktör Analizi.

Yazarlar

Tolga Eski, İbrahim Yıldıran.

Amaç

KSFÖ’nün temel amacı, bireylerin kış sporlarına ilişkin sahip oldukları bilgi düzeylerini (bilişsel), duygusal tutumlarını (duyuşsal) ve uygulama eğilimlerini (psikomotor) bütüncül bir yaklaşımla belirlemek üzere geçerli ve güvenilir bir psikometrik araç oluşturmaktır. Bu çalışma, özellikle kış sporlarına katılımı teşvik etme ve farkındalık eğitimlerinin etkinliğini değerlendirmede bilimsel bir temel sağlamayı amaçlamıştır.

Ölçek, kış sporları eğitim programlarının veya kampanyalarının hedef kitle üzerindeki etkisini nicel olarak ölçme ihtiyacına yanıt olarak geliştirilmiştir. Elde edilen veriler, spor politikalarının ve eğitim materyallerinin geliştirilmesine rehberlik edebilir.

Yapı

Kış Sporları Farkındalık Ölçeği, Kış Sporları Farkındalığı yapısını ölçmektedir. Bu yapı, üç ayrı ancak ilişkili alt boyuttan oluşmaktadır:

• Bilişsel Boyut: Bireyin kış sporları, kuralları, güvenlik önlemleri ve faydaları hakkındaki bilgi düzeyini ve anlayışını ifade eder. Bu boyutta 13 madde bulunmaktadır.
• Duyuşsal Boyut: Bireyin kış sporlarına yönelik ilgi, tutum, motivasyon ve duygusal değer yargılarını kapsar. Bu alt boyut da 13 maddeden oluşmaktadır.
• Psikomotor Boyut: Bireyin kış sporlarını fiilen uygulama, beceri sergileme ve kurallara uygun davranma eğilimini ölçer. Bu alt boyut 9 maddeden oluşmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, açımlayıcı faktör analizi (AFA) ile incelenmiştir. Örneklem büyüklüğünün faktör analizine uygunluğunu değerlendirmek için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri hesaplanmıştır. Elde edilen KMO değeri 0.905 olarak bulunmuştur, bu da verilerin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, verilerin çok değişkenli normal dağılım varsayımını test eden Bartlett Sphericity Testi sonucunun istatistiksel olarak anlamlı (p=0.000) çıkması, faktör çıkarma işleminin uygunluğunu desteklemiştir. Bu sonuçlar, KSFÖ’nün teorik olarak öngörülen üç faktörlü yapısının ampirik verilerle güçlü bir uyum içinde olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

KSFÖ’nün iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alpha katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Ölçeğin genel ve alt boyutlar bazındaki güvenirlik katsayıları oldukça yüksek bulunmuştur, bu da maddelerin ölçülmek istenen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

• Toplam Ölçek için Cronbach Alpha değeri: 0.908
• Bilişsel Boyut için Cronbach Alpha değeri: 0.887
• Duyuşsal Boyut için Cronbach Alpha değeri: 0.927
• Psikomotor Boyut için Cronbach Alpha değeri: 0.787

Tüm alt boyutların 0.70 eşiğinin üzerinde olması, ölçeğin araştırma amaçları için yüksek düzeyde güvenilir olduğunu teyit etmektedir. Özellikle duyuşsal boyutun yüksek tutarlılık katsayısı (0.927), bu boyutun duygusal tutumları son derece güvenilir bir şekilde ölçtüğünü işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Kış Sporları Farkındalık Ölçeği, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda 35 madde ve 3 alt boyuttan oluşan bir yapı sergilemiştir. Ölçek maddelerinin üç faktör altında gruplanması, kış sporları farkındalığının bilişsel, duyuşsal ve psikomotor bileşenlerinin birbirinden ayrılabilir olduğunu göstermektedir.

Ölçek yapısının uygunluğunu gösteren KMO değeri 0.905 olarak tespit edilmiştir. Bu değer, verilerin faktör analizi için mükemmel bir uyum sergilediğini ve faktör yüklerinin güçlü olduğunu işaret eder. Bu net üç faktörlü yapı, ölçeğin teorik çerçevesini desteklemekte ve araştırmacılara kış sporları farkındalığını bileşenlerine ayırarak analiz etme imkanı sunmaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: 5’li Likert Ölçeği (1=Hiç Katılmıyorum – 5=Tamamen Katılıyorum)

Maddeler: 35 Madde

Alt Boyutlar: 3 Alt Boyut (Bilişsel, Duyuşsal, Psikomotor)

Kullanılabilir Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon, Spor Bilimleri Öğrencileri ve Kış Sporlarına İlgi Duyan Bireyler

Yaş Grubu: Yetişkinler ve Genç Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Kış sporları farkındalığının ölçülmek istendiği her türlü birey grubu. Ölçeğin orijinal geliştirme çalışması, üniversite düzeyindeki bireylere odaklanmıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirimli Anket. Katılımcılar, her bir maddeye ne ölçüde katılıp katılmadıklarını 5 dereceli bir skalada belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Kış Sporları Eğitimi, Farkındalık Düzeyi, Psikometrik Özellikler, KMO, Spormetre Dergisi, Geçerlik, Güvenirlik.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve ticari olmayan amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar Tolga Eski ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Tolga, E., & Yıldıran, İ. (2020). Kış Sporları Farkındalık Ölçeği (KSFÖ) Geliştirme Çalışması. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(1), 131-143.

Makalenin orijinal bağlantısı dergipark.org.tr adresinde mevcuttur.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: kis-sporlari-farkindalik-olcegi-ksfo-toad.pdf

Kış Sporları Farkındalık Ölçeği (KSFÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek toplam 35 maddeden ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Her bir alt boyutu temsil eden örnek maddeler aşağıdadır:

• Bilişsel Boyut (13m): Ailem tarafından bana kış sporları hakkında bilgi verilir.
• Duyuşsal Boyut (13m): Kış sporlarının, insanın doğa şartlarına karşı dayanıklılığını arttırdığını düşünüyorum.
• Psikomotor Boyut (9m): Kış sporlarını kurallarına göre yapıyorum.