Zekâ Derecelendirme Ölçeği (ZDÖ)

Öz

Zekâ Derecelendirme Ölçeği (ZDÖ), Birkan Kararmaz tarafından 2019 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçeğin temel amacı, ilkokul düzeyindeki öğrencilerin zekâ düzeylerinin belirlenmesinde, öğretmenlerin yaptığı değerlendirmeler ile standart zekâ testi puanları arasındaki ilişkiyi sistematik olarak incelemektir. Ölçek, öğretmenlerin gözlemsel verilerini nicelleştirerek, sınıf ortamında algılanan zekâ ile resmi test sonuçları arasındaki uyumu değerlendirmeye olanak tanır. Bu çalışma, Kararmaz’ın yüksek lisans tezi kapsamında bir geliştirme çalışması olarak sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Zekâ, öğretmen değerlendirmesi, ilkokul, psikometrik, ölçme, geçerlik, güvenirlik, ZDÖ.

Yazarlar

Birkan Kararmaz

Amaç

Zekâ Derecelendirme Ölçeği (ZDÖ), özellikle ilkokul çağındaki öğrencilerin zekâ düzeylerini, eğitimciler tarafından yapılan gözlemsel değerlendirmeler aracılığıyla ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin birincil hedefi, bu öğretmen değerlendirmelerinin, bilimsel olarak standardize edilmiş zekâ testlerinden elde edilen objektif puanlarla ne ölçüde örtüştüğünü belirlemektir.

Bu araç, öğretmenlerin öğrenci potansiyeli hakkındaki içgörülerini yapılandırılmış bir biçimde yakalamayı hedefler. Elde edilen veriler, öğrencilerin akademik ve sosyal gelişim süreçlerinde öğretmenlerin rolünü ve değerlendirme isabetliliğini analiz etmek için kritik öneme sahiptir.

Yapı

ZDÖ, temel olarak “Öğretmen Tarafından Algılanan Zekâ” yapı birimini ölçmektedir. Bu yapı, öğrencinin bilişsel yeteneklerinin, problem çözme becerilerinin ve öğrenme hızının sınıf ortamındaki davranışsal göstergeleri üzerinden değerlendirilmesini içerir.

Ölçek, zekânın çok boyutlu yapısını ele almayı amaçlasa da, esas odak noktası, standart zekâ testlerinin ölçtüğü faktörlerle korelasyon gösteren, gözlemlenebilir bilişsel performans özellikleridir. Ölçeğin tam faktör yapısı ve alt boyutları, yüksek lisans tezi içerisinde detaylandırılmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirildiği yüksek lisans tezi (Kararmaz, 2019) kapsamında yürütülmüştür. Kaynak bilgide geçerlik sonuçları açıkça belirtilmese de, ölçeğin amacı gereği, standart zekâ testi puanları ile öğretmen değerlendirmesi arasındaki ilişkiyi inceleyen bir kriter geçerliği çalışmasının yapıldığı varsayılmaktadır.

Detaylı yapı geçerliği, kapsam geçerliği ve diğer geçerlik türlerine ilişkin istatistiksel veriler, çalışmanın tam metninde (Anadolu Üniversitesi, Yayınlanmamış yüksek lisans tezi) yer almaktadır.

Güvenirlik

ZDÖ’nün güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını ve ölçüm kararlılığını belirlemek amacıyla tez çalışmasında gerçekleştirilmiştir. Kaynakta güvenirlik katsayıları açıkça sunulmamıştır.

Genellikle bu tür derecelendirme ölçeklerinde Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı ve muhtemelen test-tekrar test güvenirlik yöntemleri kullanılmıştır. Ölçeğin güvenilirliğine dair tüm nicel veriler, Kararmaz (2019) tezi içerisinde bulunmaktadır.

Faktör Analizi

ZDÖ’nün yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla faktör analizinin uygulanmış olması muhtemeldir. Bu analiz, öğretmenlerin zekâyı hangi bileşenler üzerinden algıladığını (örneğin, sözel akıl yürütme, problem çözme hızı, dikkat) gösteren alt boyutların belirlenmesine hizmet eder.

Faktör yapısının tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğu, açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizi sonuçları ile birlikte tezde rapor edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik yapıyla uyumunu göstermek için önemlidir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Öğretmen Değerlendirme Ölçeği)

Format: Derecelendirme Ölçeği (Likert veya benzeri bir formatta olması muhtemeldir. Kesin derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler (Öğrencileri değerlendiren grup)

Age Group: İlkokul düzeyindeki öğrenciler (Öğretmenlerin değerlendirdiği yaş grubu)

Population Details: İlkokul öğrencileri ve bu öğrencilerin öğretmenleri.

Test Methodology: Öğretmen değerlendirmesi yoluyla öğrenci zekâ düzeyinin standart test puanlarıyla karşılaştırılmasına dayalı psikometrik çalışma.

Anahtar Kelimeler

Zekâ Derecelendirme Ölçeği, öğretmen görüşü, psikometri, Anadolu Üniversitesi, Bilişsel yetenekler, Kararmaz.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Yayınlanmamış tez yazarının ORCID bilgisi kaynakta yer almamaktadır.)

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Birkan Kararmaz tarafından 2019 yılında, Anadolu Üniversitesi’nde sunulan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve telif hakları, tez çalışmasının yasal şartlarına ve yazarın belirleyeceği koşullara tabidir. Ticari kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal dökümanına (PDF formatında) aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: zeka-derecelendirme-olcegi-zdo-toad.pdf

Kaynaklar

Kararmaz, B. (2019). İlkokul düzeyinde öğrencilerin zekâ düzeyinin belirlenmesinde öğretmen değerlendirmesi ile zekâ testi puanları arasındaki ilişki [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.

Zekâ Derecelendirme Ölçeği (ZDÖ) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte doğrudan sağlanmamıştır. Maddeler, Birkan Kararmaz’ın 2019 tarihli yüksek lisans tezinde yer almaktadır.