Yürüme Mesafesinin Azalması Ölçeği (WIQ)

Özet

Yürüme Mesafesinin Azalması Ölçeği (WIQ), bireylerin yürüme fonksiyonlarındaki kısıtlılık düzeylerini ve bunun günlük yaşam aktivitelerine etkisini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Özellikle Periferik Arter Hastalığı (PAH) gibi yürüme yeteneğini olumsuz etkileyen kronik durumlarda hastaların fonksiyonel kapasitesini değerlendirmek için kullanılır. Ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışması (Uyarlama), Ayla Kara tarafından 2013 yılında bir tıpta uzmanlık tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, 45 yaş ve üstü bireylerde PAH varlığını ve bu durumun Yaşam Kalitesi üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi hedeflemiştir. WIQ, 21 maddeden oluşmakta olup Mesafe, Hız ve Merdiven çıkma olmak üzere üç temel alt boyutta fonksiyonel performansı ölçmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yürüme Mesafesinin Azalması Ölçeği (WIQ), Yürüme Engeli, Periferik Arter Hastalığı, Fonksiyonel Kapasite, Yaşam Kalitesi, Uyarlama, Tıpta Uzmanlık Tezi, Geçerlilik, Güvenilirlik.

Yazarlar

Ayla Kara (Türkçe Uyarlama Çalışması Sorumlusu).

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yürüme fonksiyonlarında kısıtlılık yaşayan bireylerin bu kısıtlılıklarının derecesini ve günlük hayattaki etkilerini standardize edilmiş bir şekilde belirlemektir. Bu ölçüm, klinik uygulamada ve araştırmalarda hastaların tedaviye yanıtlarını izlemek, fonksiyonel iyileşmeyi değerlendirmek ve özellikle Periferik Arter Hastalığı (PAH) hastalarının fonksiyonel durumlarını nesnel olarak kaydetmek için hayati öneme sahiptir.

Ayla Kara’nın adaptasyon çalışması, PAH’ın yaygın olduğu 45 yaş ve üstü popülasyonda, yürüme mesafesindeki azalmanın ve genel fonksiyonel kısıtlılıkların, genel Yaşam Kalitesi (SF-36 ile birlikte) ile ilişkisini ortaya koymayı amaçlamıştır.

Yapı

Yürüme Mesafesinin Azalması Ölçeği (WIQ), yürüme fonksiyonunun üç temel bileşenini değerlendiren 21 maddeden oluşmaktadır. Bu üç bileşen, ölçeğin alt boyutlarını oluşturur:

• Mesafe Alt Boyutu: Bireyin belirli fiziksel mesafeleri (örneğin, bir blok, iki blok, bir mil) yürüme yeteneğini ölçer.
• Hız Alt Boyutu: Bireyin yürüme hızını ve acil durumlarda (örneğin, otobüse yetişmek) hareket etme becerisini değerlendirir.
• Merdiven Alt Boyutu: Bireyin merdiven çıkma ve inme yeteneğine ilişkin algılanan zorluğu ölçer.

Geçerlilik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasında Geçerlilik kanıtları, madde-alt ölçek korelasyonları yoluyla incelenmiştir. Bu analizler, maddelerin ait oldukları alt boyutlarla ne kadar güçlü ilişkili olduğunu göstermektedir. Bulgular, yapısal geçerliliğin genel olarak kabul edilebilir düzeyde olduğunu işaret etmektedir.

Mesafe alt ölçeği, ilgili maddelerle farklı düzeylerde korelasyon göstermiştir: Mesafe 1 ve 2 zayıf, Mesafe 3 orta, Mesafe 4 ve 5 güçlü, Mesafe 6 ve 7 ise çok güçlü düzeyde anlamlı korelasyona sahiptir. Hız alt boyutunda, hız 1 ile zayıf, hız 2 ile orta, hız 4 ile güçlü ve hız 3 ile çok güçlü düzeyde anlamlı korelasyon saptanmıştır. Merdiven alt ölçeğinde ise Merdiven 1 orta, Merdiven 2 güçlü ve Merdiven 3 çok güçlü düzeyde anlamlı korelasyona sahiptir. Bu varyasyon, bazı maddelerin alt ölçek yapısını diğerlerinden daha güçlü temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenilirlik

WIQ’nun Türkçe uyarlamasının Güvenilirlik çalışması, iç tutarlılığı değerlendirmek amacıyla madde-toplam puan korelasyonlarının incelenmesiyle yapılmıştır (Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu). 21 maddelik ölçeğin 14 maddesi için elde edilen korelasyon katsayıları, tüm alt boyutlarda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bulunmuştur, bu da ölçeğin tutarlı ölçümler sağladığını desteklemektedir.

• Mesafe Alt Boyutu: Korelasyon katsayıları .144 ile .833 arasında değişmektedir.
• Hız Alt Boyutu: Korelasyon katsayıları .189 ile .832 arasında değişmektedir.
• Merdiven Alt Boyutu: Korelasyon katsayıları .389 ile .834 arasında değişmektedir.

Bu geniş aralıklar, ölçek maddelerinin alt boyutun genel toplam puanına farklı derecelerde katkı sağladığını göstermekle birlikte, yüksek katsayılar güçlü bir iç tutarlılığın varlığını teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Kaynak verilerde doğrudan bir faktör analizi sonucuna (Açıklayıcı veya Doğrulayıcı) yer verilmemiştir. Ancak, Geçerlilik bölümünde sunulan madde-alt ölçek korelasyonları, ölçeğin orijinal yapısında yer alan üç faktörlü (Mesafe, Hız ve Merdiven) yapının Türkçe formunda da geçerli olduğunun dolaylı bir göstergesidir. Maddelerin kendi alt boyutlarıyla güçlü korelasyonlar sergilemesi, yapısal bütünlüğün korunduğuna dair kanıt sunar.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: 21 maddeden oluşan öz bildirim ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama); Orijinal dil İngilizce.

Popülasyon Grubu: Klinik popülasyon (Özellikle periferik arter hastaları).

Yaş Grubu: 45 yaş ve üstü bireyler.

Popülasyon Detayları: Ayak bileği/ön kol indeksi ve SF-36 ile birlikte Periferik Arter Hastalığı tanısı veya riski olan hastalar.

Test Metodolojisi: Hastanın yürüme fonksiyonuna ilişkin zorlukları kendisinin derecelendirmesine dayanan psikometrik değerlendirme aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Yürüme Mesafesinin Azalması Ölçeği, WIQ, Fonksiyonel Kısıtlılık, Ayak Bileği/Ön Kol İndeksi, SF-36, Güvenilirlik Çalışması, Tıbbi Teşhis Aracı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, İzmir (Uyarlama tezinin yapıldığı kurumsal adres).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe Uyarlama Çalışması 2013 yılında yayınlanmıştır (Tıpta Uzmanlık Tezi).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya telif haklarına ilişkin kesin bir bilgi kaynakta belirtilmemiştir. Akademik tez çalışması kapsamında kullanılmıştır.

Referanslar

Kara, A. (2013). 45 yaş ve üstü bireylerde ‘ayak bileği/ön kol indeksi’ ve sf-36 ile periferik arter hastalığı ve yaşam kalitesi değerlendirilmesi; ‘yürüme mesafesinin azalması ölçeği’: geçerlilik ve güvenilirlik çalışması (Tıpta uzmanlık tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, İzmir). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.

Tez çalışmasının detaylı bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: yurume-mesafesinin-azalmasi-olcegi-wiq-toad.pdf

Yürüme Mesafesinin Azalması Ölçeği (WIQ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte Yürüme Mesafesinin Azalması Ölçeği’nin (WIQ) 21 maddesi listelenmemiştir. Maddeler, ilgili tez çalışmasının eklerinde veya orijinal ölçek dokümanında bulunmaktadır.