Yurt Ortamı Ölçeği

Özet

Yurt Ortamı Ölçeği, orijinal olarak Rudolf H. Moos tarafından geliştirilen Üniversite Yurt Ortamı Ölçeği’nin (University Dormitory Environment Scale – UDES) Türkçe’ye uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, üniversite yurtlarında yaşayan öğrencilerin algıladığı sosyal ve fiziksel çevrenin psikososyal boyutlarını ölçmeyi amaçlar. Ölçeğin Türkçe versiyonunun transliteral eşdeğerliği ve güvenirlik özellikleri, G. Ertekin tarafından 2001 yılında yapılan yüksek lisans tezi kapsamında incelenmiştir. Bu araç, yurt yaşamının ilişki, kişisel gelişim ve sistemin sürdürülmesi gibi temel boyutlardaki etkileşimlerini değerlendirerek, öğrencilerin yaşam kalitesi ve akademik başarısı üzerindeki çevresel etkileri anlamak için kritik bir rol oynar.

Anahtar Kelimeler

Yurt Ortamı Ölçeği, Rudolf H. Moos, Üniversite Yurdu, Çevresel Değerlendirme, Psikososyal İklim, Psikolojik Ölçek, Uyarlama, Sosyal Çevre.

Yazarlar

Orijinal Ölçek Geliştiricisi: Rudolf H. Moos.

Türkçe Uyarlama Çalışması: Ertekin, G.

Amaç

Yurt Ortamı Ölçeği’nin temel amacı, üniversite öğrencilerinin yaşadığı yurt ortamının subjektif olarak algılanan özelliklerini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu değerlendirme, yurt ortamının destekleyici, düzenli, rekabetçi veya bağımsızlığı teşvik edici gibi çeşitli boyutlarını ortaya koyar. Elde edilen veriler, yurt yönetimlerinin yaşam kalitesini artırmak için çevresel müdahaleler geliştirmesine zemin hazırlar.

Ölçek, öğrencilerin yurt hayatından memnuniyet düzeylerini, çevreleriyle etkileşimlerini ve bu çevrenin onların kişisel ve akademik gelişimlerine olan katkısını ölçmeyi hedefler. Türk kültürüne ve eğitim sistemine özgü yurt ortamı dinamiklerini yakalamak için adaptasyon çalışması büyük önem taşımaktadır.

Yapı

Yurt Ortamı Ölçeği, Rudolf H. Moos’un sosyal çevre teorisine dayanır ve genellikle üç ana boyutta toplanan alt ölçeklerden oluşur: İlişki Boyutları, Kişisel Gelişim Boyutları ve Sistemin Sürdürülmesi ve Değişimi Boyutları.

• İlişki Boyutları: Bu boyutlar, öğrencilerin birbirleriyle ve yurt personeliyle olan etkileşimlerinin derecesini, destekleyici olup olmadığını ve çatışma düzeyini inceler (Örn: Destek, Bağlılık, Çatışma).
• Kişisel Gelişim Boyutları: Bireyin o çevrede ne kadar gelişim fırsatı bulduğunu, bağımsızlık, akademik başarı ve entelektüel-kültürel etkinliklere ne kadar teşvik edildiğini değerlendirir (Örn: Bağımsızlık, Başarı Yönelimi).
• Sistemin Sürdürülmesi ve Değişimi Boyutları: Çevrenin düzen, açıklık, kontrol ve yenilikçilik gibi yapısal özelliklerini ölçer (Örn: Düzen ve Yapı, Kontrol).

Geçerlik

Ölçeğin orijinal versiyonu olan UDES, kapsamlı içerik ve yapı geçerlik çalışmalarıyla desteklenmiştir. Türkçeye uyarlanan versiyonun geçerlik çalışmalarına dair spesifik bulgular (faktör yapısının orijinali ile uyumu, ölçüt bağıntılı geçerlik vb.), kaynak referans olarak gösterilen yüksek lisans tezinde detaylandırılmıştır.

Kaynakçada belirtilen Ertekin (2001) tezinde, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek üzere genellikle doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizlerinin kullanılması beklenmektedir. Ölçeğin başarılı bir adaptasyonu, yurt ortamını oluşturan teorik boyutların (İlişki, Kişisel Gelişim, Sistem Sürdürülmesi) Türkçe örneklemde de tutarlı bir şekilde ortaya çıktığını göstermelidir.

Güvenirlik

Orijinal UDES, yüksek iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayıları) ve test-tekrar test güvenilirliği göstermiştir. Türkçe versiyonun güvenirlik analizleri, Ertekin’in (2001) çalışmasının temel odak noktalarından birini oluşturmuştur.

Güvenirlik bulgularında genellikle Cronbach Alfa katsayısı rapor edilir. Bu katsayılar, ölçeğin alt boyutlarının her birinin iç tutarlılığını ve dolayısıyla maddelerin aynı yapıyı ölçme derecesini yansıtır. Ertekin’in çalışması, çevirinin ve kültürel adaptasyonun, ölçme aracının tutarlılığını koruduğunu doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Yurt Ortamı Ölçeği’nin faktör yapısı, Rudolf H. Moos tarafından belirlenen üç ana boyut ve genellikle 9 ila 10 arasında değişen alt ölçekten oluşur. Adaptasyon çalışmalarında, bu çok boyutlu yapının Türk öğrenci örnekleminde de korunup korunmadığı faktör analizi yoluyla incelenir.

Adaptasyon çalışmasında, açımlayıcı faktör analizi (AFA) veya daha kesin bir yapısal modelleme için doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmış olabilir. Bu analizler, ölçek maddelerinin kültürel farklılıklara rağmen orijinal teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini gösterir. Yurt Ortamı Ölçeği’nin karmaşık çevresel yapıyı başarıyla ayrıştırdığı varsayılmaktadır.

Araç

Test Tipi: Uyarlama (Orijinal: Moos UDES).

Format: Genellikle Doğru/Yanlış veya Evet/Hayır şeklinde ikili yanıt formatına sahip maddelerden oluşur. Maddeler, öğrencinin yurt ortamı hakkındaki algısını yansıtır.

Mevcut Diller: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama).

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri.

Yaş Grubu: Genellikle 18-25 yaş aralığındaki yükseköğretim öğrencileri.

Popülasyon Detayları: Yüksek öğrenim kurumlarının yurt veya öğrenci rezidanslarında ikamet eden öğrenciler. Ölçek, hem kız hem de erkek yurt ortamlarını değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Bireyin kendisi tarafından doldurulan (self-report) bir envanterdir. Öğrencilerden, yurt ortamlarını tanımlayan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Çevre Değerlendirme, Yükseköğretim, Öğrenci Yaşamı, Psikososyal Çevre, Çevresel Stres, Moos Ölçekleri, Geçerlik, Psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Ertekin, G.’nin yüksek lisans tezini sunduğu kurum: Boğaziçi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı ve akademik araştırmalarda kullanımı için orijinal telif hakkı sahibi Rudolf H. Moos ve/veya ilgili yayıncının izinleri gerekebilir. Türkçe adaptasyonun kullanımı için ise uyarlama yazarının (G. Ertekin) izni önemlidir. Ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Adaptasyon Yılı: 2001 (Türkçe versiyonun tez çalışması).

Kaynaklar

Ertekin, G. (2001).

Translitteral equivalence and reliability of the Turkish version of the Moos University Dormitory Environment Scale

(Master’s thesis). Boğaziçi University The Graduate School of Social Sciences, İstanbul.

Orijinal ölçek kaynağı: Moos, R. H. (1979).

Evaluating Educational Environments

. Jossey-Bass, San Francisco.

Yurt Ortamı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddeler, orijinal Moos UDES yapısına uygun olarak yurt ortamının farklı boyutlarını (destek, düzen, rekabet, bağımsızlık vb.) ölçen ifadelerden oluşmaktadır.