Yurt Dışında Yaşayan Türk Çocuklarının Ana Dillerine Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Yurt Dışında Yaşayan Türk Çocuklarının Ana Dillerine Yönelik Tutum Ölçeği, yurt dışında ikamet eden Türk kökenli çocukların ana dilleri olan Türkçeye karşı geliştirdikleri tutumları ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, Ü. Şen tarafından 2011 yılında yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir ve özellikle dilsel ve kültürel mirasın korunması bağlamında büyük önem taşımaktadır. Toplam 31 maddeden oluşan bu ölçek, dört farklı alt boyutta dil tutumunu detaylıca analiz etmektedir.

Ölçeğin geliştirme süreci, güçlü psikometrik özellikler sergilemiştir. Elde edilen yüksek Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı (0.91) ve faktör analizi için yüksek uygunluk gösteren KMO değeri (0.937), ölçeğin güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Ölçek, 5’li Likert derecelendirme formatını kullanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçeği, ana dil, Türkçe, yurt dışı, Türk çocukları, dil tutumu, psikometrik özellikler, dil sosyolojisi.

Yazarlar

Ü. Şen

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, yurt dışında yaşayan Türk çocuklarının Türkçeyi öğrenmeye, kullanmaya ve sürdürmeye yönelik sahip oldukları duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri yani tutumları sistematik olarak belirlemektir. Bu tutumların belirlenmesi, yurt dışındaki Türk çocuklarına yönelik dil eğitimi politikalarının ve müfredatlarının geliştirilmesine bilimsel dayanak sağlamaktadır.

Ölçek, öğrencilerin Türkçeye olan bağlılık düzeylerini, Türkçe derslerine ve genel olarak Türkçe okuma-yazma-konuşma becerilerine karşı geliştirdikleri motivasyonu ve ilgiyi ölçmeyi hedefler. Elde edilen veriler, dilin korunması ve geliştirilmesi stratejileri açısından kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, yurt dışında yaşayan çocukların ana dillerine yönelik karmaşık tutumlarını ölçmek üzere tasarlanmış çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Ölçek, toplam 31 madde ve bu maddelerin toplandığı dört temel alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, tutumun farklı yönlerini (motivasyon, akademik ilgi, sosyal kullanım ve dil becerilerine yönelik algı) kapsamaktadır.

Ölçeğin yapısal bütünlüğü, dil tutumunun sadece duygusal bir bağlılık olmadığını, aynı zamanda akademik ve sosyal bağlamlarda dilin pratik kullanımına yönelik inançları da içerdiğini varsayar. Alt boyutlar, öğrencilerin Türkçeyi bir miras dili olarak algılayış biçimlerinden, günlük hayattaki iletişim tercihlerine kadar geniş bir yelpazeyi ölçmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla yapılan analizlerde, verilerin faktör analizi için uygunluğu test edilmiştir. Bu testler sonucunda Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) uygunluk değeri 0.937 olarak hesaplanmıştır. KMO değerinin 0.60 eşiğinin oldukça üzerinde olması, verinin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu ve maddeler arasında yeterli ortak varyans bulunduğunu göstermektedir.

Ayrıca, örneklem büyüklüğünün ve verinin faktör çıkarma için uygunluğunu gösteren Bartlett Küresellik Testi de istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Bu sonuçlar, ölçeğin yapısal geçerliğinin güçlü olduğunu ve ölçülmek istenen yapıyı başarıyla temsil eden boyutlara sahip olduğunu doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı ve madde-toplam korelasyonları ile değerlendirilmiştir. 31 maddelik ölçeğin genel Cronbach Alfa değeri 0.91 olarak belirlenmiştir. Sosyal bilimler araştırmaları için 0.70 ve üzeri kabul edilebilirken, 0.91 değeri ölçeğin son derece yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, ölçekteki 31 maddenin tamamına ait düzeltilmiş madde-toplam korelasyon değerlerinin 0.30’un üzerinde olduğu saptanmıştır. Bu durum, her bir maddenin ölçeğin ölçtüğü genel yapıyı temsil etme yeteneğinin yüksek olduğunu ve maddelerin toplanabilirlik özelliğine sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Bu bulgular, ölçeğin farklı uygulamalarda istikrarlı sonuçlar vereceğine işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal özelliklerini ortaya koymak amacıyla yürütülen faktör analizi, ölçeğin dört alt faktörden oluştuğunu göstermiştir. Bu dört boyut, yurt dışında yaşayan çocukların ana dile yönelik tutumlarının farklı bileşenlerini temsil etmektedir. Faktörlerin belirlenmesinde kullanılan istatistiksel uygunluk testleri (KMO=0.937 ve anlamlı Bartlett Testi), elde edilen faktör yapısının güçlü ve güvenilir olduğunu desteklemiştir.

Faktör yapısı, ölçeğin 31 maddesini aşağıdaki dört tematik boyuta ayırmaktadır: Genel Tutum, Türkçe Dersi, Konuşma-Yazma ve Okuma-Dinleme. Bu ayrım, tutumun hem motivasyonel hem de beceri temelli boyutlarını kapsayarak, ölçeğe kapsamlı bir ölçme yeteneği kazandırmaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1= Hiç Katılmıyorum – 5= Tamamen Katılıyorum)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yurt Dışında Yaşayan Türk Çocukları

Age Group: Çalışmanın orijinal uygulamasında yer alan yaş grubuna göre belirlenmelidir (Genellikle ilköğretim/ortaöğretim öğrencileri).

Population Details: Ölçek, orijinal olarak Belçika’da yaşayan Türk çocukları üzerinde uygulanmış ve onların Türkçeye yönelik tutumlarını ve yazma becerilerini inceleyen yüksek lisans tezinin bir parçası olarak geliştirilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Dil ölçümü, göçmen çocuklar, Türk diasporası, dil eğitimi, çok boyutlu ölçek, psikometri.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2011 yılında Ü. Şen tarafından yüksek lisans tezi (Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü) kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için öncelikle tez yazarından ve ilgili üniversiteden onay alınması önerilmektedir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle ücretsizdir, ancak ticari veya klinik kullanım için özel izin gerekebilir.

Kaynaklar

Şen, Ü. (2011). Belçika’da yaşayan Türk çocuklarının Türkçeye yönelik tutumları ve yazma becerileri (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Tez kaynağına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: yurt-disinda-yasayan-turk-cocuklarinin-ana-dillerine-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Yurt Dışında Yaşayan Türk Çocuklarının Ana Dillerine Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• Genel tutum (11 madde): Türkçeyi ana dilim olduğu için öğrenmek isterim.
• Türkçe dersi (4 madde): Türkçeyi daha iyi öğrenmek için ders saatleri artırılmalı.
• Konuşma-Yazma (4 madde): Yakın çevremle Türkçe konuşmayı tercih ederim.
• Okuma-Dinleme (8 madde): Türkçe yazılmış kitapları okumak bana zevk verir.