Yoğun Bakım Ünitesinde Yatan Hastaların Ailelerinin Memnuniyeti Ölçeği

Özet

Yoğun Bakım Ünitesinde Yatan Hastaların Ailelerinin Memnuniyeti Ölçeği (YBUHAMEÖ), kritik hastalara sahip aile üyelerinin yoğun bakım ortamında aldıkları hizmet ve destekten duydukları memnuniyet düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş uluslararası bir aracın Türkçe uyarlamasıdır. Bu ölçek, özellikle hemşirelik ve tıp hizmetlerinin kalitesini, ailelerin karar verme süreçlerine katılımlarını ve kendilerine sağlanan bilgi akışını değerlendirmek için kritik bir öneme sahiptir. Türkiye’deki geçerlik ve güvenirlik çalışması, ölçeğin 24 madde ve 3 faktörlü yapısının psikometrik olarak yeterli olduğunu doğrulamıştır.

Anahtar Kelimeler

Yoğun Bakım Ünitesi, Aile Memnuniyeti, Yoğun Bakım, Ölçek Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik, Hasta Bakımı.

Yazarlar

Tastan, S., Iyigun, E., Ayhan, H., Kılıckaya, O., Yılmaz, A. A., Kurt, E.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, yoğun bakım ünitelerinde (YBU) tedavi gören hastaların aile üyelerinin aldıkları bakım hizmetleri, iletişim kalitesi ve karar verme süreçlerine katılım düzeyleri hakkındaki memnuniyet seviyelerini standardize edilmiş ve psikometrik olarak sağlam bir araçla ölçmektir. Ölçek, özellikle bakım kalitesini iyileştirmeye yönelik geri bildirim toplamak ve aile merkezli bakım uygulamalarının etkinliğini değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Ölçek, yoğun bakım ortamında aile merkezli bakımı değerlendirmede ve sağlık hizmeti sunucularının güçlü ve zayıf yönlerini belirlemede önemli bir rol oynayarak, klinik kalite geliştirme çalışmalarına bilimsel bir temel sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, yoğun bakım ünitelerinde ailelerin deneyimlediği memnuniyeti çok boyutlu bir yapı olarak ele alır. Bu yapı, üç ana bileşenden oluşmaktadır: Bakım kalitesine yönelik memnuniyet (personelin duyarlılığı, becerisi ve hastaya yaklaşımı), hastanın tedavisi ile ilgili karar verme süreçlerine katılım memnuniyeti ve son olarak, kendilerine sağlanan bilgi akışından duyulan memnuniyet (bilginin güncelliği, yeterliliği ve anlaşılırlığı). Bu faktörler, bir bütün olarak, ailelerin YBU deneyiminin kalitesini yansıtır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, Yapı Geçerliği kapsamında faktör analiz yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak güçlü bir yapı geçerliğine sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı teorik yapıyı (aile memnuniyetinin üç boyutu) başarıyla temsil ettiğini göstermiştir.

Yapı geçerliği çalışmasında, ölçeğin toplam 24 maddeden ve üç temel faktörden oluştuğu belirlenmiştir. Bu bulgu, Türkçe uyarlamanın, orijinal ölçeğin kavramsal çerçevesini ve faktör yüklerini büyük ölçüde koruduğunu teyit etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa hesaplamasıyla incelenmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Türkçe versiyonunun tamamı için hesaplanan Cronbach Alfa değeri α = .95 olarak bulunmuştur. Faktör bazında güvenirlik katsayıları ise şöyledir:

• Bakım Bileşeni: α = .96
• Karar Verme Bileşeni: α = .77
• Bilgi Bileşeni: α = .92

Bu değerler, özellikle .70 eşiğinin oldukça üzerinde olup, Yoğun Bakım Ünitesinde Yatan Hastaların Ailelerinin Memnuniyeti Ölçeği’nin (YBUHAMEÖ) klinik araştırmalar ve değerlendirmeler için yeterli güvenirlik katsayısına sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla kullanılan faktör analiz çalışması, ölçeğin üç faktörlü yapısını desteklemiştir. Ölçek, toplam 24 maddeden oluşmakta ve bu maddeler teorik olarak belirlenmiş üç temel faktör altında toplanmaktadır: Bakım, Karar Verme ve Bilgi.

Bu üç faktörlü yapı, aile memnuniyetinin kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesini sağlayarak, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve klinik kullanıma uygunluğunu kanıtlamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Orijinal ölçek: Family Satisfaction in the Intensive Care Unit – FS-ICU)

Format: 24 maddelik, 5’li Likert Tipi derecelendirme ölçeği.

Derecelendirme: 5’li Likert Tipi, memnuniyet düzeyini ölçmektedir:

• 1 – Mükemmel
• 2 – İyi
• 3 – Fena değil
• 4 – İyi değil
• 5 – Zayıf

Mevcut Dil: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Yoğun Bakım Ünitesinde yatan hastaların birinci derece aile yakınları.

Yaş Grubu: Yetişkin aile üyeleri.

Popülasyon Detayları: YBU’da tedavi gören hastaların bakım ve iletişim süreçlerine katılan ve bu süreçleri değerlendirebilecek durumda olan aile üyeleri.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim ölçeği.

Anahtar Kelimeler

FS-ICU, Yoğun Bakım Hemşireliği, Hasta Yakını Memnuniyeti, Cronbach Alfa, Likert Ölçeği, İç Tutarlılık.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Sevinc Tastan

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Uyarlama Yılı: 2014 (Türkçe versiyonunun yayınlandığı yıl).

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin kullanımı ve izin koşulları hakkında detaylı bilgi almak için sorumlu yazar Sevinc Tastan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Makale Bağlantısı: Orijinal makalenin bağlantısı burada yer almaktadır.

Kaynaklar

Tastan, S., Iyigun, E., Ayhan, H., Kılıckaya, O., Yılmaz, A. A., & Kurt, E. (2014). Validity and reliability of Turkish version of Family Satisfaction in the Intensive Care Unit. International Journal of Nursing Practice, 20(3), 320-326.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: family-satisfaction-in-the-intensive-care-unit-fs-icu-24-toad.pdf

Yoğun Bakım Ünitesinde Yatan Hastaların Ailelerinin Memnuniyeti Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ölçek, toplam 24 maddeden oluşmakta olup, bu maddeler Bakım, Karar Verme ve Bilgi olmak üzere 3 temel faktöre ayrılmaktadır.