Yenilikçi Davranış Ölçeği

Özet

Yenilikçi Davranış Ölçeği (YDÖ), bireylerin örgütsel bağlamda sergiledikleri yenilikçi eylemleri ve davranışları sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu özel giriş, O. Pala ve N. Turan tarafından 2020 yılında gerçekleştirilen ve ölçeğin Türkiye bağlamına uyarlama çalışmasını esas almaktadır. Ölçek, çalışanların fikir üretme, bu fikirleri yayma, engellerle mücadele etme ve sonuçta yenilikçi çıktılar sunma süreçlerini kapsayan çok boyutlu bir yapıyı değerlendirmektedir. Türkiye uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamıştır.

YDÖ, toplamda 23 maddeden ve yedi ana faktörden oluşmaktadır. Bu faktörler, yenilikçi sürecin başlangıcından (fikir üretimi) sonucuna (yenilikçi çıktı) kadar olan aşamaları kapsamaktadır. Bu ölçek, özellikle örgütsel psikoloji ve yönetim bilimleri alanlarında, çalışanların yenilikçi davranış düzeylerini belirlemek ve bu davranışları teşvik eden örgütsel koşulları araştırmak için kritik bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Yenilikçi Davranış Ölçeği, Yenilikçi Davranış, Örgütsel Psikoloji, Ölçek Uyarlama, Fikir Üretimi, Psikometri

Yazarlar

Osman Pala, Nuran Turan

Amaç

Yenilikçi Davranış Ölçeği’nin (YDÖ) temel amacı, çalışanların iş yerinde sergiledikleri yenilikçi davranışları tespit etmek ve ölçmektir. Bu uyarlama çalışması özelinde amaç, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak, Türkçe konuşulan kültürel ve örgütsel ortamlarda geçerliliğini ve güvenilirliğini sağlamaktır. Ölçek, yöneticilere ve araştırmacılara, yenilikçilik potansiyeli yüksek olan bireyleri ve ekipleri belirlemede somut veriler sunmayı hedefler.

Yapı

YDÖ, yenilikçi davranış kavramını tek bir yapı olarak değil, birbiriyle ilişkili yedi alt boyutta ele almaktadır. Bu boyutlar, bireyin bir fikri geliştirme, yayma ve uygulama sürecindeki farklı aşamaları temsil eder. Ölçeğin çok boyutlu yapısı, yenilikçiliğin sadece bir sonuç değil, aynı zamanda aşamalı bir süreç olduğunu vurgular.

Ölçek, yenilikçi davranışın yedi temel aşamasını ölçen toplam 23 maddeden oluşmaktadır:

• Fikir Üretimi: Yeni yaklaşımlar ve çözümler düşünme yeteneği. (3 madde)
• Fikir Arama: İyileştirme veya yenilik için proaktif olarak bilgi ve ilham kaynaklarını araştırma. (3 madde)
• Fikir İletişimi: Geliştirilen fikirleri meslektaşlara veya yönetim kadrosuna etkili bir şekilde sunma ve benimsetmeye çalışma. (4 madde)
• Uygulamaya Başlama Faaliyetleri: Fikirleri somut eylemlere dönüştürmek için ilk adımları atma. (3 madde)
• Diğerlerini Dâhil Etme: Fikrin geliştirilmesi ve uygulanması için başkalarının desteğini ve katılımını sağlama. (3 madde)
• Engellerin Üstesinden Gelme: Fikrin uygulanması sırasında karşılaşılan zorluklara ve dirence karşı sebat gösterme. (4 madde)
• Yenilikçi Çıktı: Uygulanan fikrin somut ve başarılı sonuçları. (3 madde)

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılır. Pala ve Turan (2020), orijinal ölçeğin yedi faktörlü yapısının Türk örnekleminde ne ölçüde korunduğunu test etmişlerdir. Geçerlik analizleri, maddelerin teorik olarak ait oldukları faktörlerle yüksek korelasyon göstermesi ve faktörler arası ayrışmanın yeterli düzeyde olduğunu desteklemesi beklenir.

Geçerlik çalışmaları, ayrıca ölçeğin diğer ilgili yapılarla (örneğin, iş tatmini, örgütsel bağlılık veya yaratıcılık) beklenen yönde ilişkiler gösterip göstermediğini (ölçüt bağımlı geçerlik) inceleyerek YDÖ’nün ölçtüğü yapıyı doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, maddelerin iç tutarlılığı ve zaman içindeki kararlılığı ile değerlendirilmiştir. İç tutarlılık güvenirlik katsayısı (genellikle Cronbach Alfa), ölçeğin alt boyutlarındaki maddelerin aynı yapıyı ne kadar iyi ölçtüğünü gösterir. Uyarlama çalışmalarında, ölçeğin genelinde ve her bir alt faktöründe kabul edilebilir düzeyde yüksek Cronbach Alfa değerlerinin elde edilmesi beklenir. Bu değerler, YDÖ’nün tutarlı ve güvenilir bir psikometrik araç olduğunu kanıtlar.

Faktör Analizi

Yenilikçi Davranış Ölçeği’nin Türkiye uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin yedi faktörlü yapısı korunmuştur. Yapılan faktör analizi, 23 maddenin yedi farklı ancak ilişkili boyuta ayrıldığını doğrulamıştır. Bu yedi faktör, yenilikçi davranışın aşamalı yapısını temsil eder ve her faktör, ilgili davranışsal bileşenleri güçlü bir şekilde ölçmektedir. Faktör yüklerinin yüksek olması, maddelerin ilgili alt boyutları temsil etme gücünün yüksek olduğunu gösterir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Orijinal çalışmada derecelendirme formatı belirtilmemiş olsa da, bu tür davranış ölçekleri genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi bir derecelendirme kullanır (Örneğin: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Örgütsel bağlamda çalışan yetişkinler.

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Nüfus)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli sektörlerde görev yapan çalışanlar veya üniversite öğrencileri (uygulama örneğine bağlı olarak değişebilir).

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Organizasyonel Gelişim, Faktör Analizi, Psikometrik Özellikler, Çalışan Davranışı, Yenilik Süreci

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiş

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Karamanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi (Yazarın 2020 tarihindeki olası kurumu)

İzinler ve Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2020

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı için yazarlarla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlar için genellikle referans gösterilerek izin alınması yeterli olabilir. Sorumlu yazarın e-posta adresi üzerinden iletişim kurulabilir.

PDF Kaynağı: Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir. The original PDF can be downloaded here: yenilikci-davranis-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Pala, O., ve Turan, N. (2020). Yenilikçi Davranış Ölçeğinin (YDÖ) Türkiye’ye uyarlama çalışması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(3), 65-80.

Makalenin orijinal bağlantısı: dergipark.org.tr

Yenilikçi Davranış Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• Fikir üretimi: 3 madde

  İşimi yaparken yeni yollar denerim.

• Fikir arama: 3 madde

• Fikir iletişimi: 4 madde

  Yeni bir fikrim olduğunda, iş arkadaşlarıma bu fikri benimsetmeye çalışırım.

• Uygulamaya başlama faaliyetleri: 3 madde

• Diğerlerini dâhil etme: 3 madde

• Engellerin üstesinden gelme: 4 madde

• Yenilikçi çıktı: 3 madde

• Toplam: 23 madde