Yenilikçi Okul Ölçeği

Özet

Yenilikçi Okul Ölçeği, okulların yenilikçilik düzeylerini ve bu yenilikçiliği etkileyen temel örgütsel faktörleri ölçmek amacıyla 2016 yılında Hüseyin Aslan ve Fatih Kesik tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçek, özellikle eğitim yönetimi alanında, okulların değişim ve gelişim potansiyellerini sistematik bir şekilde değerlendirmeye olanak tanır.

19 maddeden oluşan bu ölçek, üç ana alt boyutta yapılandırılmıştır: Yönetsel Destek, Yenilikçi Atmosfer ve Örgütsel Engeller. Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, üç boyutlu modelin kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını ve yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Ölçek, eğitim kurumlarının kurumsal gelişim stratejilerini belirlemede önemli bir teşhis aracı olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yenilik, Okul Yönetimi, Örgütsel İnovasyon, Eğitim Yönetimi, Ölçek Geliştirme, Likert Ölçeği, Örgütsel Engeller

Yazarlar

Hüseyin Aslan, Fatih Kesik

Amaç

Yenilikçi Okul Ölçeği’nin temel amacı, eğitim kurumlarının yenilikçi davranışları ne ölçüde desteklediğini, teşvik ettiğini ve uyguladığını belirlemektir. Ölçek, okul personelinin algıladığı yenilik ortamını ve bu ortamın önündeki potansiyel örgütsel engelleri nicel olarak ölçmeye odaklanmıştır.

Ölçek, yöneticilerin yenilik süreçlerine sağladığı desteği, okuldaki genel yenilikçi kültürü (atmosferi) ve yeniliklerin uygulanmasını zorlaştıran bürokratik veya yapısal kısıtlamaları ayrı ayrı değerlendirerek, okul gelişimine yönelik hedef odaklı müdahale stratejileri geliştirmeye yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, okullardaki kurumsal yenilikçilik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, birbirini tamamlayan ancak faktör analiziyle ayrıştırılmış üç temel alt boyuttan oluşmaktadır. Bu boyutlar, okuldaki yenilik döngüsünün farklı aşamalarını temsil etmektedir.

Ölçeğin ölçtüğü üç temel yapı şunlardır:

• Yönetsel Destek: Okul yönetiminin yenilikçi fikirleri ne kadar teşvik ettiği, kaynak sağladığı ve personeli risk almaya özendirdiği algısını ölçer.
• Yenilikçi Atmosfer: Okulun genel kültürü, çalışanların yaratıcılığa ve denemeye ne kadar açık olduğunu, fikir paylaşımının ne kadar kolay olduğunu ölçer.
• Örgütsel Engeller: Yeniliklerin uygulanması sırasında karşılaşılan bürokratik, yapısal veya kültürel kısıtlamaları ve zorlukları ölçer. Bu boyut, yenilikçiliği yavaşlatan veya durduran faktörleri belirler.

Geçerlik

Yenilikçi Okul Ölçeği’nin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda, ölçeğin önerilen üç boyutlu modelinin verilerle uyumu incelenmiş ve hesaplanan uyum indeksi değerlerinin literatürde kabul edilebilir düzeyde olduğu tespit edilmiştir.

Maddelerin faktörlere yüklenme değerleri (faktör yükleri), .52 ile .86 gibi yüksek bir aralıkta değişmektedir. Bu durum, her bir maddenin ilgili alt boyutu temsil etme gücünün yüksek olduğunu ve ölçeğin yapısal geçerliğinin sağlandığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) hesaplamaları üzerinden yürütülmüştür. Ölçeğin alt boyutlarına ilişkin iç tutarlılık katsayıları .79 (Örgütsel Engeller) ile .91 (Yönetsel Destek) arasında değişmektedir.

Bu katsayılar, ölçeğin alt boyutlarının son derece güvenilir olduğunu ve maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda tutarlı olduğunu göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin toplam puanına ilişkin iç tutarlılık katsayısı (toplam puan korelasyon katsayısı) .85 olarak hesaplanmıştır, bu da ölçeğin bütün olarak yüksek düzeyde güvenirliğe sahip olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, 19 maddelik nihai formun üç faktörlü yapısının uyumu faktör analizi ile test edilmiştir. Bu analiz, ölçeğin teorik çerçevesini destekleyen ve amaca uygun bir yapı sergileyen üç bağımsız alt boyutun varlığını doğrulamıştır: Yönetsel Destek, Yenilikçi Atmosfer ve Örgütsel Engeller.

Faktör analizi sonuçları, maddelerin ilgili faktörlere güçlü yüklenmeler gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu üç faktörlü yapı, okullardaki yenilikçilik kavramının multidisipliner yapısını başarıyla temsil etmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim Kurumu Personeli (Öğretmenler, Yöneticiler, Diğer Çalışanlar)

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Nüfus)

Popülasyon Detayları: Çalışma, eğitim kurumlarında görev yapan öğretmen ve yöneticiler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Popülasyon, okuldaki yenilik süreçlerini birinci elden deneyimleyen kişileri kapsamaktadır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği kullanılmıştır (1= Hiçbir zaman – 5= Her zaman). Yüksek puanlar, ilgili boyutta (Yönetsel Destek ve Yenilikçi Atmosfer) olumlu algıyı; Örgütsel Engeller boyutunda ise yüksek engellerin varlığını işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Eğitimde Yenilik, Okul İklimi, Yönetsel Liderlik, Geçerlik, Güvenirlik, Kurumsal Gelişim, Eğitim Yönetimi

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Sorumlu yazar için: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazışma adresi kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2016 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar (Hüseyin Aslan) ile iletişime geçilmesi önerilir. Akademik araştırmalarda kullanım genellikle ücretsiz olsa da, telif hakları ve izinler için yazarların güncel politikaları esas alınmalıdır.

Makalenin orijinal PDF’i ve yayınlandığı dergi bağlantısı aşağıda sunulmuştur:

• Makale Linki: kuey.net
• Orijinal PDF indirilebilir: yenilikci-okul-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Aslan, H. ve Kesik, F. (2016). Yenilikçi okul ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 22(4), 463-482. doi: 10.14527/kuey.2016.018

Yenilikçi Okul Ölçeği Maddeleri

Ölçek, toplam 19 maddeden ve üç alt boyuttan oluşmaktadır.

• Yönetsel Destek (7 madde): Bu alt boyut, yöneticilerin yenilikçi faaliyetlere sağladığı teşvik ve kaynakları içerir.
• Yenilikçi Atmosfer (6 madde): Bu alt boyut, okulun genel yaratıcılık ve yenilikçi kültüre ne kadar açık olduğunu ifade eder.
• Örgütsel Engeller (6 madde): Bu alt boyut, yeniliklerin uygulanması önündeki yapısal ve bürokratik kısıtlamaları ifade eder.