Yeniden Düzenlenen Okul Öncesi Kaygı Ölçeği

Özet

Yeniden Düzenlenen Okul Öncesi Kaygı Ölçeği (YÖKÖ), 4 ila 6 yaş arasındaki okul öncesi dönem çocuklarında kaygı belirtilerini ve düzeylerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, Merve Güler ve T. Totan tarafından 2016 yılında Adnan Menderes Üniversitesi’nde yürütülen bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, okul öncesi dönemdeki çocukların kaygı düzeylerini kültürel olarak geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirebilecek bir ölçüm aracı sağlamaktır. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, Türk popülasyonu üzerindeki kullanım uygunluğunu desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

Okul Öncesi Kaygı, Çocukluk Kaygısı, Ölçek Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik, Psikometrik Özellikler, 4-6 Yaş Grubu

Yazarlar

Merve Güler, T. Totan

Amaç

Yeniden Düzenlenen Okul Öncesi Kaygı Ölçeği’nin temel amacı, okul öncesi dönemde bulunan 4-6 yaş grubu çocuklarının yaşadığı farklı kaygı türlerini (örneğin, ayrılık kaygısı, sosyal kaygı veya genelleşmiş kaygı) sistematik olarak tespit etmek ve değerlendirmektir. Bu kaygı düzeylerinin erken tespiti, çocukların gelişimsel ihtiyaçlarına uygun müdahale programlarının planlanması için kritik öneme sahiptir.

Ölçek, orijinal yabancı dildeki bir aracın Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlayarak, araştırmacılara ve klinik uygulayıcılara erken çocukluk döneminde kaygı çalışmalarında kullanılabilecek sağlam bir psikometrik araç sunmayı hedeflemektedir. Bu uyarlama çalışması, uluslararası alanda kabul görmüş yapıların Türkiye’deki çocuklar üzerindeki geçerliliğini test etmeye odaklanmıştır.

Yapı

Yeniden Düzenlenen Okul Öncesi Kaygı Ölçeği, çocukların kaygı deneyimlerinin çok boyutlu yapısını ölçmeyi amaçlayan bir yapıyı temel alır. Ölçek, genellikle okul öncesi dönemde yaygın olarak görülen ve klinik olarak anlamlı olabilecek kaygı alt boyutlarını kapsamaktadır. Bu alt boyutlar, çocukların çevresel stres faktörlerine, sosyal etkileşimlere ve ayrılık durumlarına verdikleri duygusal ve davranışsal tepkileri yansıtır.

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, bireyin gelişimsel dönemiyle ilişkili olarak ortaya çıkan aşırı endişe ve korku tepkileridir. Uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığı incelenmiştir, böylece yapısal geçerlik sağlanmaya çalışılmıştır.

Geçerlik

Güler ve Totan (2016) tarafından yürütülen yüksek lisans tezi, ölçeğin Türk popülasyonu için geçerlik çalışmalarını içermektedir. Genel olarak uyarlama çalışmalarında, yapı geçerliliğini test etmek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılır. Bu analizler, maddelerin teorik olarak öngörülen kaygı boyutlarını ne ölçüde temsil ettiğini belirler.

Ayrıca, ölçeğin kapsam geçerliliğinin sağlanması için uzman görüşlerine başvurulmuş ve dil geçerliliği için çeviri-geri çeviri yöntemleri uygulanmıştır. Ölçüt bağıntılı geçerliğin incelenmesi amacıyla, YÖKÖ puanlarının, çocukluk kaygısını ölçen bilinen diğer ölçeklerle korelasyonunun incelendiği varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin Türk örneklemindeki güvenirlik analizleri, genellikle iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test yöntemleri aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar homojen bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin güvenilirliğinin güçlü olduğunu işaret eder.

Test-tekrar test güvenilirliği ise, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirler. Bu, özellikle gelişimsel dönemdeki çocukların kaygı düzeylerinin nispeten sabit olduğu varsayılan kısa bir süre zarfında ölçümlerin istikrarını değerlendirmek için önemlidir. Psikometrik çalışmanın bu yönleri, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında kullanım potansiyelini güçlendirir.

Faktör Analizi

Yeniden Düzenlenen Okul Öncesi Kaygı Ölçeği’nin yapı geçerliğini saptamak amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin orijinal yapısını (yani kaygı alt boyutlarını) Türk popülasyonunda doğrulayıp doğrulamadığını kontrol eder. Genellikle Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ile maddelerin faktör yükleri incelenir ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının teorik modele uygunluğu test edilir.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin kaç alt boyuttan oluştuğunu ve bu boyutların hangi maddeleri içerdiğini netleştirmiştir. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin Türk kültüründe kaygı yapısını geçerli bir şekilde ölçtüğüne dair bilimsel kanıt sunar.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Orijinal ölçeğin formatına bağlı olarak, genellikle 3 veya 4 dereceli Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanıldığı varsayılmaktadır. Derecelendirme, ebeveyn veya öğretmen raporu şeklinde uygulanır.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Klinik ve normal gelişim gösteren okul öncesi çocuklar

Yaş Grubu: 4-6 Yaş

Popülasyon Detayları: Türkiye’de okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocuklar.

Test Metodolojisi: Ölçek, ebeveynler veya birincil bakım verenler tarafından doldurulan bir raporlama aracıdır. Maddeler, çocuğun kaygılı davranışlarını ve duygusal tepkilerini değerlendirmeye yöneliktir.

Anahtar Kelimeler

Okul Öncesi Dönem, Çocuk Psikolojisi, Kaygı Bozuklukları, Psikometrik Araçlar, Merve Güler, T. Totan, Adnan Menderes Üniversitesi

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Merve Güler (Sorumlu Yazar) için [email protected] adresi mevcuttur.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016 (Uyarlama çalışmasının tamamlandığı yıl).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanım izni ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Merve Güler ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalarda kullanım için genellikle yazarlardan izin alınması tavsiye edilir.

Önemli Not: Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: yeniden-duzenlenen-okul-oncesi-kaygi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Güler, M., Totan, T. (2016). Okul Öncesi Dönem 4-6 Yaş Çocukları için Yeniden Düzenlenen Okul Öncesi Kaygı Ölçeği’nin geçerlilik ve güvenirlik çalışması (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın.

Yeniden Düzenlenen Okul Öncesi Kaygı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, referans tez çalışması içinde yer almaktadır, bu akademik giriş için maddelerin tamamı sağlanmamıştır.

Ölçek maddeleri bu kaynakta mevcut değildir. Maddeler, ilgili yüksek lisans tezinde (Güler & Totan, 2016) bulunabilir.