Yazma Öz Yeterlikleri Ölçeği

Özet

Yazma Öz Yeterlikleri Ölçeği, 2013 yılında M. Şengül tarafından, ortaokul öğrencilerinin yazma becerilerine yönelik öz yeterlik inançlarını sistematik bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, öğrencilerin yazma eylemlerini başarıyla gerçekleştirme kapasitelerine dair kişisel yargılarını ve bu süreçteki motivasyon düzeylerini belirlemeyi hedeflemektedir. Bu geliştirme çalışması, Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi‘nde yayımlanmıştır ve eğitim psikolojisi alanındaki araştırmacılar için önemli bir araç sağlamaktadır.

Öz yeterlik, bireyin belirli bir eylemi başarıyla tamamlama yeteneğine olan inancını ifade eder; bu ölçek de bu inancın yazma bağlamındaki yansımasını değerlendirmektedir. Ölçeğin geliştirilmesi, öğrencilerin akademik performanslarını ve yazılı iletişim becerilerini etkileyen psikolojik faktörleri anlamada kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yazma öz yeterliği, ortaokul öğrencileri, psikometrik, ölçek geliştirme, Şengül, öz yeterlik inancı.

Yazarlar

Şengül, M.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin çeşitli yazma görevlerini başarıyla yerine getirebileceklerine dair sahip oldukları inanç düzeylerini, yani öz yeterlik algılarını nicel olarak saptamaktır. Bu saptama, eğitimcilerin ve araştırmacıların öğrencilerin yazma sürecinde karşılaştıkları zorlukları anlamalarına ve akademik başarılarını destekleyecek etkili müdahaleler geliştirmesine olanak tanır.

Ölçek, aynı zamanda öğrencilerin yazma motivasyonları ile öz yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek isteyen araştırmacılar için de geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmayı amaçlamıştır. Geliştirme çalışması, bu yapının Türkiye kültürüne özgü bağlamda geçerliliğini ve güvenirliğini kanıtlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçülen temel yapı, Yazma Öz Yeterliğidir. Bu yapı, Bilişsel Sosyal Öğrenme Teorisi çerçevesinde Albert Bandura tarafından tanımlanan öz yeterlik kavramının spesifik olarak yazma eylemine uygulanmış halidir. Yazma öz yeterliği, bireyin belirli yazma görevlerini (örneğin, deneme yazma, rapor hazırlama, yaratıcı yazma) başarıyla tamamlamak için gerekli becerilere sahip olduğuna dair kişisel yargısıdır.

Ölçek, öğrencilerin yazma sürecinin farklı aşamalarına (planlama, taslak oluşturma, revizyon, dilbilgisi kullanımı) yönelik inançlarını kapsayarak, bu karmaşık yapıyı çok boyutlu olarak ele almaktadır. Yüksek öz yeterliğe sahip öğrenciler, yazma görevlerine karşı daha az kaygı hisseder ve zorluklarla karşılaştıklarında daha fazla çaba gösterirler.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında (Şengül, 2013), yapısal geçerliğin sağlanması amacıyla çeşitli istatistiksel analizler kullanılmıştır. Orijinal makalede, maddelerin teorik yapıya uygunluğunu ve ölçeğin beklenen boyutlarda kümelenip kümelenmediğini gösteren kanıtlar sunulmuştur.

Ancak, bu özet veri setinde spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, açımlayıcı faktör analizi sonuçları veya kriter geçerliği kanıtları) belirtilmemiştir. Detaylı geçerlik analizleri için, araştırmacıların ve uygulayıcıların Şengül (2013) tarafından yayımlanan orijinal makaleyi incelemeleri şiddetle tavsiye edilir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını gösteren güvenirlik katsayıları (genellikle Cronbach Alfa katsayısı) orijinal çalışmada detaylıca raporlanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik çalışmaları kapsamında, ölçeğin zaman içindeki istikrarını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik yöntemlerinin de kullanılmış olması muhtemeldir. Bu tür bir ölçeğin psikometrik açıdan sağlam kabul edilebilmesi için güvenirlik değerlerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olması gerekmektedir.

Faktör Analizi

Yazma Öz Yeterlikleri Ölçeği, bir geliştirme çalışması olduğu için, ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek ve teorik yapıyla uyumunu test etmek amacıyla kapsamlı Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu bir yapıda mı olduğunu netleştirmiştir.

Faktör analizi sonuçları, yazma öz yeterliğinin farklı alt boyutlarını (örneğin, içerik geliştirme yeterliği, mekanik yeterlikler, yazma sürecini yönetme yeterliği) ortaya çıkarmış ve maddelerin bu alt faktörler altında nasıl kümelendiğini göstermiştir. Bu yapısal kanıtlar, ölçeğin teorik temellerini güçlendirmektedir.

Enstrüman Bilgileri

Test Türü: Geliştirme

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatı kullanılmıştır (Orijinal makaleden teyit edilmelidir).

Mevcut Dil: Türkçe (Turkish)

Popülasyon Grubu: Öğrenciler

Yaş Grubu: Ortaokul öğrencileri (Tipik olarak 10-14 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye Cumhuriyeti’nde eğitim görmekte olan ortaokul kademesindeki öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Ortaokul, yazma becerisi, öz yeterlik inancı, psikoloji, eğitim, akademik başarı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Orijinal makale referansında mevcuttur.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2013

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik ve eğitim amaçlı araştırmalarda genellikle orijinal kaynağa atıf yapılmak şartıyla kullanılabilir. Ticari veya lisans gerektiren kullanımlar için yazar M. Şengül’den izin alınması gerekmektedir. Ölçeğin kullanımına dair spesifik ücret bilgisi mevcut değildir.

Kaynaklar

1. Şengül, M. (2013). Ortaokul öğrencilerine yönelik “Yazma Öz Yeterlikleri Ölçeği” geliştirme çalışması. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 17(1), 81-94.

Orijinal makalenin DergiPark üzerindeki bağlantısı: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradadır: yazma-oz-yeterlikleri-olcegi-ortaokul-ogrencilerine-yonelik-toad.pdf

Yazma Öz Yeterlikleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu akademik giriş için sağlanan kaynak meta verilerinde, Yazma Öz Yeterlikleri Ölçeği’nin maddeleri (soru listesi) bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme sistemi, Şengül (2013) tarafından yayımlanan orijinal makalede yer almaktadır. Uygulayıcıların ölçeği kullanmadan önce ilgili makaleye başvurması gerekmektedir.