Yazma Öz Yeterlik Ölçeği

Özet

Yazma Öz Yeterlik Ölçeği, 2017 yılında Firdevs Güneş, Yasin Kuşdemir ve Pınar Bulut tarafından geliştirilmiş, psikometrik özellikleri incelenmiş bir araçtır. Ölçek, bireylerin yazma becerilerini başarıyla gerçekleştirme kapasitelerine yönelik inançlarını ölçmeyi amaçlamaktadır. Geliştirme sürecinde, ölçeğin yapı geçerliği ve güvenirliği kapsamlı bir şekilde analiz edilmiştir.

Yapılan istatistiksel çalışmalar, ölçeğin üç faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur: Yazmada Yetkinlik, Planlı Yazma ve Bağımsız Yazma. Bu üç faktörün toplam varyansın %52,8’ini açıkladığı belirlenmiştir. Ölçek, 3’lü Likert tipi derecelendirme formatını kullanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yazma becerisi, öz yeterlik, psikometrik özellikler, ölçek geliştirme, faktör analizi, yapı geçerliği, Likert ölçeği.

Yazarlar

Firdevs Güneş, Yasin Kuşdemir, Pınar Bulut.

Amaç

Yazma Öz Yeterlik Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin akademik ve günlük yaşamdaki yazma görevlerini ne kadar etkili bir şekilde yerine getirebileceklerine dair sahip oldukları inanç düzeyini, yani yazma öz yeterlik algısını, ölçmek ve değerlendirmektir. Bu ölçüm, özellikle eğitim psikolojisi alanında, öğrencilerin yazma performansını tahmin etme ve geliştirme programlarının etkinliğini değerlendirmede hayati öneme sahiptir.

Ölçek, yazma yeterliğini tek bir genel skor yerine, üç farklı alt boyutta (yetkinlik, planlama ve bağımsızlık) ele alarak daha nüanslı bir profil çıkarmayı hedefler.

Yapı

Ölçek, bireyin yazma eylemine ilişkin yeterlik algısının çok boyutlu bir yapısını ölçmektedir. Açımlayıcı Faktör Analizi sonucunda, ölçeğin toplam varyansı %52,8 oranında açıklayan, öz değeri 1’den büyük üç ana faktörden oluştuğu tespit edilmiştir. Bu faktörler, yazma sürecinin farklı aşamalarındaki öz yeterlik inançlarını temsil etmektedir:

• Faktör 1: Yazmada Yetkinlik (Yazma görevlerini başarıyla tamamlama inancı).
• Faktör 2: Planlı Yazma (Yazma sürecini organize etme ve yapılandırma yeteneği inancı).
• Faktör 3: Bağımsız Yazma (Başkalarından yardım almadan yazma görevlerini yerine getirme inancı).

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Temel Bileşenler Analizi kullanılarak gerçekleştirilen faktör analizi ile test edilmiştir. Analiz öncesinde, verilerin faktör analizine uygunluğunu belirlemek amacıyla iki temel test uygulanmıştır.

• KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) Uyum Ölçüsü: KMO değeri 0,77 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, verilerin faktör analizi için uygun ve örneklem büyüklüğünün yeterli olduğunu göstermektedir.
• Bartlett Küresellik Testi: Bartlett Küresellik Testi sonucu (X²₄₅ = 466,401) 0,01 düzeyinde manidar bulunmuştur. Bu anlamlılık düzeyi, değişkenler arasındaki korelasyon matrisinin birim matris olmadığını ve verilerin faktörleştirilebilir nitelikte olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışması, madde yük değerlerinin incelenmesi ve faktör yapısının değerlendirilmesi üzerinden yürütülmüştür. Scree-Plot grafiği incelendiğinde, ölçeğin öz değeri 1’den büyük olan üç belirgin kırılma noktası gösterdiği tespit edilmiştir, bu da üç faktörlü yapının güvenilirliğini desteklemektedir.

Madde yük değerleri analiz edildiğinde, tüm maddelerin ilgili faktörler altında kabul edilebilir düzeyde yüksek yüklere sahip olduğu görülmüştür. Faktör yük değerleri 0,42 ile 0,60 arasında değişmektedir. Bu yük değerleri, maddelerin ölçülmek istenen alt boyutları yeterince temsil ettiğini ve ölçeğin iç tutarlılığının sağlam olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Temel Bileşenler Analizi kullanılarak yapılan faktör analizi, öz değeri 1’den büyük üç faktör ortaya çıkarmıştır. Bu üç faktör, ölçeğin toplam varyansının %52,8’ini açıklamaktadır ki, bu oran sosyal bilimlerde kabul edilebilir düzeyde güçlü bir açıklayıcı varyanstır. Başlangıç öz değerleri şöyledir:

• Birinci Faktör Öz Değeri: 2,79
• İkinci Faktör Öz Değeri: 1,25
• Üçüncü Faktör Öz Değeri: 1,11

Faktör rotasyonu sonrasında faktörlerin açıkladığı toplam varyans değeri sabit kalmıştır. Maddelerin faktörlere dağılımı şu şekildedir: Birinci faktörde (Yazmada Yetkinlik) 5, 11 ve 21. maddeler; İkinci faktörde (Planlı Yazma) 2, 10 ve 14. maddeler; Üçüncü faktörde (Bağımsız Yazma) ise 12, 15, 19 ve 20. maddeler en yüksek yük değerlerine sahiptir.

Ölçek Bilgileri

Ölçek Çeşidi: Geliştirme (Yeni bir ölçek olarak tasarlanmıştır)

Format: Çok Maddeli Öz Bildirim Ölçeği

Kullanılan Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Eğitim gören bireyler ve yazma becerisine sahip genel popülasyon

Yaş Grubu: Belirtilmemiştir (Genellikle akademik bağlamda kullanılır)

Örneklem Detayları: Psikometrik özellikler, ilgili akademik çalışmada belirtilen öğrenci örneklemi üzerinde test edilmiştir.

Derecelendirme: 3’lü Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır (1=Bana hiç uygun değil – 3=Bana uygun).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sorumlu Yazar: Firdevs Güneş

Yayın Yılı: 2017

İletişim: [email protected]

Erişim ve İzinler: Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin geliştirildiği makale çevrimiçi olarak erişilebilirdir.

Ölçeğin orijinal makale linki: jasstudies.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: yazma-oz-yeterlik-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Güneş, F., Kuşdemir, Y. ve Bulut, P. (2017). YAZMA ÖZ YETERLİK Ölçeğinin Psikometrik Özellikleri. The Journal of Academic Social Science Studies, 58, 101-114.

Yazma Öz Yeterlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek toplam 10 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda, kaynakta belirtilen üç örnek madde yer almaktadır:

3. Yazı yazmak benim için kolay bir etkinliktir.
7. Yazdığım bir metnin hangi metin türünde olacağını belirleyebilirim.
10. Başkalarından yardım almadan bir yazıyı tamamlayabilirim.