Wechsler Bellek Skalası

Özet

Wechsler Bellek Skalası (WMS), bireylerin çeşitli bellek fonksiyonlarını değerlendirmek üzere tasarlanmış, yaygın olarak kullanılan klasik bir nöropsikolojik değerlendirme aracıdır. Bu akademik giriş, skalanın Türk popülasyonu bağlamındaki kullanımına ışık tutan önemli bir uyarlama çalışmasına odaklanmaktadır. Esen Gilleard ve C. Gilleard tarafından 1989 yılında gerçekleştirilen bu çalışma, WMS’nin Türk örnekleminden elde edilen normatif verileri ile Anglo-Amerikan popülasyonlarından elde edilen verileri karşılaştırmayı amaçlamıştır. Bu karşılaştırma, kültürel farklılıkların bellek performansına etkilerini incelemek ve skalanın Türk popülasyonunda geçerli kullanımına dair kanıt sağlamak için yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Wechsler Bellek Skalası, Bellek Değerlendirmesi, Normatif Veri, Türk Uyarlaması, Nöropsikoloji, Klinik Psikoloji, Adaptasyon.

Yazarlar

Esen GİLLEARD (Uyarlama Çalışması Sorumlu Yazarı), C. Gilleard, David Wechsler (Orijinal Skala Geliştiricisi).

Amaç

Orijinal Wechsler Bellek Skalası‘nın (WMS) birincil amacı, yetişkinlerde ve yaşlılarda bellek işlev bozukluklarının kapsamlı ve standart bir şekilde değerlendirilmesidir. Skala, özellikle kısa süreli bellek, uzun süreli hatırlama, dikkat ve konsantrasyon gibi kritik bilişsel alanları ölçmek için tasarlanmıştır. Klinik ortamlarda nörolojik hastalıkların, travmatik beyin hasarlarının veya demansın etkilediği bellek yeteneklerini saptamada temel bir araç olarak kullanılır.

Esen Gilleard ve C. Gilleard tarafından yürütülen 1989 tarihli çalışma ise, WMS’nin Türk popülasyonu için uygunluğunu ve normatif verilerinin uluslararası standartlarla karşılaştırılabilirliğini incelemeyi amaçlamıştır. Bu uyarlama çalışması, WMS’nin Türkiye’deki klinik ve araştırma uygulamalarında kültürlerarası geçerliliğini sağlamlaştırmaya yönelik önemli bir adımdır.

Yapı

Wechsler Bellek Skalası, bellek yapısının tek bir bütün olmaktan ziyade çeşitli bileşenlerden oluştuğu varsayımına dayanır. Bu bağlamda, skala sözel ve sözel olmayan (görsel) bellek alanlarını ayrı ayrı değerlendiren alt testlerden oluşur. Orijinal WMS, genel bir bellek kotası sunarken, sonraki revizyonları (WMS-R, WMS-III ve WMS-IV) daha detaylı indeks skorları sağlamıştır.

Ölçülen temel nöropsikolojik yapılar şunlardır:

• Sözel Bellek: Bireyin duyduğu veya okuduğu bilgiyi (örneğin kelime listeleri veya hikayeler) kodlama, depolama ve geri çağırma yeteneği.
• Görsel Bellek: Görsel materyali (örneğin geometrik şekiller veya resimler) hatırlama yeteneği.
• Gecikmeli Bellek: Öğrenilen materyalin belirli bir gecikme süresi (genellikle 20-30 dakika) sonrasında ne kadar iyi hatırlandığı.
• Dikkat ve Konsantrasyon: Bellek testlerinin ön koşulu olan bilgiyi işleme ve odaklanma yeteneği.

Geçerlik

Gilleard ve Gilleard’ın Türk uyarlama çalışması, spesifik geçerlik katsayıları (örn., yapısal geçerlik veya ölçüt geçerliği) sunmamıştır; ancak, Türk ve Anglo-Amerikan normatif verilerinin karşılaştırılması, kültürel farklılıkların WMS performansı üzerindeki etkisini inceleyerek skalanın kültürel geçerliğine dair dolaylı kanıtlar sunar.

Orijinal WMS serileri, klinik popülasyonlardaki bellek bozukluklarını ayırt etme yetenekleri sayesinde yüksek klinik ve yapı geçerliğine sahiptir. Özellikle, demans, amnestik sendromlar ve diğer nöropsikolojik durumların değerlendirilmesinde WMS skorlarının diğer bilişsel ölçütlerle tutarlı ilişkiler sergilemesi, skalanın geçerliğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Kaynak materyalde, 1989 Türk uyarlama çalışmasına ait iç tutarlılık (Cronbach Alfa) veya test-tekrar test güvenirlik değerleri belirtilmemiştir. Bu tür çalışmaların temel gerekliliği olmasına rağmen, yayımlanan kısa makale formatı bu bilgileri içermemiş olabilir.

Bununla birlikte, Wechsler Bellek Skalası‘nın uluslararası standart versiyonları, yüksek düzeyde güvenilirliğe sahiptir. Alt testler arasında genellikle güçlü bir iç tutarlılık gözlemlenir ve test-tekrar test güvenirlik katsayıları, zaman içinde stabil ölçümler sağladığını göstererek skalanın güvenilir bir araç olduğunu doğrular.

Faktör Analizi

WMS’nin faktör yapısı, revizyonlar boyunca evrim geçirmiştir. WMS-III ve WMS-IV gibi sonraki versiyonlar, bellek işlevlerini daha iyi ayırt edebilmek amacıyla kapsamlı faktör analizlerine tabi tutulmuştur. Bu analizler, bellek yapısının tek boyutlu olmadığını ve genellikle dört veya beş ana indekse ayrıldığını göstermiştir: İşitsel Bellek, Görsel Bellek, Çalışma Belleği ve Gecikmeli Bellek.

Gilleard ve Gilleard (1989) çalışması, Türk normatif verileri üzerine yoğunlaşmış olup, ölçeğin Türk popülasyonundaki faktör yapısının orijinal yapıyla tutarlılığını doğrudan inceleyen bir faktör analizi sunmamıştır. Ancak, kültürel olarak uyarlanmış bir testin psikometrik özelliklerinin tam olarak anlaşılması için faktör yapısının hedef popülasyonda doğrulanması hayati önem taşır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation) / Standartlaştırılmış Nöropsikolojik Test

Format: Bireysel uygulama, klinik ortamda yüz yüze, sözlü ve performans tabanlı alt testler içerir.

Language Available: Türkçe (Gilleard ve Gilleard tarafından uyarlama çalışması mevcuttur), İngilizce (Orijinal dil) ve diğer birçok uluslararası dil.

Population Group: Yetişkinler ve yaşlılar (Klinik ve normal popülasyonlar).

Age Group: Genellikle 16 yaş ve üzeri.

Population Details: Gilleard ve Gilleard (1989) çalışması, Türk ve Anglo-Amerikan popülasyonlarından toplanan normatif verilerin karşılaştırılmasına dayanmaktadır.

Test Methodology: Uygulama, eğitimli bir uzman tarafından standart protokoller izlenerek gerçekleştirilir. Ham puanlar, yaşa ve kültüre uygun normatif veriler kullanılarak standart skorlara ve indekslere dönüştürülür.

Anahtar Kelimeler

WMS, David Wechsler, Bilişsel Değerlendirme, Nöropsikolojik Değerlendirme, Demans, Gecikmeli Hatırlama.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Orijinal Wechsler Bellek Skalası, Pearson Assessment gibi büyük yayıncılar tarafından sıkı telif hakkı koruması altındadır. Test materyallerine erişim ve kullanım genellikle lisans anlaşmaları ve ücretler gerektirir. Uygulama sadece ilgili eğitim ve sertifikasyona sahip uzmanlar tarafından yapılabilir.

Türk uyarlama çalışmasının yayın yılı 1989‘dur.

Gilleard ve Gilleard (1989) çalışmasının orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: a-comparison-of-turkish-and-anglo-american-normative-data-on-the-wechsler-memory-scale-toad.pdf

Referanslar

Gilleard, E., & Gilleard, C. (1989). A comparison of Turkish and Anglo‐American normative data on the Wechsler Memory Scale. Journal of Clinical Psychology, 45(1), 114-117. https://doi.org/10.1002/1097-4679(198901)45

Wechsler, D. (Orijinal Geliştirici). Wechsler Bellek Skalası’nın orijinal geliştirme ve revizyon kılavuzları.

Wechsler Bellek Skalası Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Wechsler Bellek Skalası, ticari olarak korunan bir test bataryasıdır ve maddelerinin telif hakkı bulunmaktadır. Bu nedenle, testin bütünlüğünü ve geçerliliğini korumak amacıyla, test maddeleri kamuya açık olarak burada listelenmemektedir.