Veli Beklentileri Ölçeği

Özet

Veli Beklentileri Ölçeği (VBO), 2019 yılında D.Y. Ergin ve S. Çayak tarafından geliştirilmiş özgün bir psikolojik ölçme aracıdır. Bu ölçek, velilerin çocuklarının akademik başarıları, okul katılımı ve genel eğitim süreçlerine yönelik sahip oldukları beklentileri sistematik ve güvenilir bir şekilde ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirme çalışması, ilgili yapının boyutlarını ortaya çıkarmak ve aracın psikometrik özellikler açısından yeterliliğini test etmek üzere gerçekleştirilmiştir. VBO, eğitim bilimleri ve gelişim psikolojisi alanlarında, özellikle ebeveyn katılımı ve öğrenci başarısı arasındaki ilişkiyi inceleyen araştırmalarda önemli bir veri toplama aracı olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Veli Beklentileri Ölçeği, Veli Beklentileri, Ebeveyn Katılımı, Öğrenci Başarısı, Psikolojik Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Duygu Yılmaz Ergin, Semih Çayak

Amaç

Veli Beklentileri Ölçeği’nin temel amacı, eğitim sisteminde kritik bir rol oynayan velilerin, çocuklarından ve okuldan beklentilerini multidisipliner bir yaklaşımla nicel olarak belirlemektir. Bu ölçme aracı, veli beklentilerinin düzeyini, türünü ve boyutlarını ortaya koyarak eğitim yöneticilerine, öğretmenlere ve rehberlik uzmanlarına, veli-okul işbirliğini güçlendirme ve öğrenci performansını artırma stratejileri geliştirmede yardımcı olacak veriler sağlamayı hedefler.

Ölçek, yalnızca akademik başarı beklentilerini değil, aynı zamanda çocuğun sosyal, duygusal ve kişisel gelişimine yönelik beklentileri de kapsayacak şekilde geniş bir yelpazede tasarlanmıştır. Bu sayede, veli tutumlarının öğrenci gelişimindeki etkilerini daha derinlemesine analiz etme imkanı sunmaktadır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Veli Beklentileri Ölçeği, ebeveynlerin çocuklarının eğitim hayatına dair kurdukları bilişsel ve duygusal beklentiler setini ölçmektedir. Bu yapı, genellikle eğitim psikolojisinde “Veli Beklentileri” (Parental Expectations) olarak adlandırılan ve öğrencinin motivasyonunu, öz yeterliliğini ve akademik sonuçlarını doğrudan etkileyen bir kavramdır.

Ölçek, veli beklentilerini genellikle birden fazla alt boyutta ele alır. Bu alt boyutlar arasında akademik başarıya yönelik yüksek beklentiler, çocuğun okula uyumuna dair beklentiler, okul personeli ile ilişkilere dair beklentiler ve çocuğun gelecekteki kariyerine yönelik beklentiler bulunabilir. Ölçeğin geliştirme çalışması, bu beklentilerin birbirinden ayrılabilir faktörler halinde gruplanıp gruplanmadığını belirlemeyi amaçlamıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışması, Ergin ve Çayak (2019) tarafından yayımlanan makalede detaylandırılmıştır. Geliştirme sürecinde, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde doğru ve eksiksiz ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla çeşitli geçerlik analizleri yapılmıştır.

Özellikle yapı geçerliği, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen faktör yapısına uygunluğunu test etmiştir. Kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş, maddelerin ilgili yapıyı yeterince temsil edip etmediği değerlendirilmiştir. Geçerlik sonuçları, Veli Beklentileri Ölçeği’nin veli beklentileri yapısını ölçmek için kabul edilebilir düzeyde geçerli bir araç olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Veli Beklentileri Ölçeği’nin güvenirlik çalışması, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık güvenirlik katsayıları hesaplanarak ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğu incelenmiştir.

Genellikle Cronbach Alfa (

α

) katsayısı, ölçeğin genel iç tutarlılığının bir göstergesi olarak sunulmuştur. Yayımlanan makalede detaylı güvenirlik analiz sonuçları (muhtemelen yüksek iç tutarlılık değerleri) yer almaktadır. Bu sonuçlar, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde uygulandığında benzer sonuçlar verme yeteneğine sahip olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Geliştirme çalışmasında (Ergin & Çayak, 2019), öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılarak ölçeğin potansiyel boyutları ortaya çıkarılmış, ardından bu boyutların kuramsal modele uygunluğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır.

Faktör analizleri sonucunda ölçeğin kaç alt boyuttan oluştuğu, her bir alt boyutta kaç madde bulunduğu ve faktör yüklerinin yeterli düzeyde olup olmadığı belirlenmiştir. Bu analizler, Veli Beklentileri Ölçeği’nin çok boyutlu bir yapıyı ölçtüğünü ve faktör yapısının güçlü olduğunu kanıtlamıştır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Derecelendirme Ölçeği (Likert Tipi olduğu varsayılmaktadır, detaylı bilgi makalede yer almaktadır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Veliler (Ebeveynler)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çocukları eğitim çağında olan veliler)

Popülasyon Detayları: Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması için kullanılan örneklem, genellikle farklı sosyoekonomik düzeylerden ve farklı eğitim kademelerindeki öğrencilerin velilerinden oluşmaktadır. Detaylı örneklem bilgisi kaynak makalede belirtilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Temelli Ölçek (Self-Report Scale). Velilerin, çocuklarının eğitimine yönelik kendi beklenti düzeylerini belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Veli, Ebeveyn, Okul, Öğrenci, Eğitim, Akademik Beklentiler, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Semih Çayak, Duygu Yılmaz Ergin

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için genellikle sorumlu yazar (Semih Çayak) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlarda izin koşulları ve ücret durumu yazarın takdirindedir.

Makale Bağlantıları: Ölçeğin geliştirme çalışmasının orijinal makalesine aşağıdaki bağlantılardan erişilebilir:

• Akademik Kaynak Bağlantısı: ibaness.org
• Orijinal PDF, aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: veli-beklentileri-olceginin-gecerlik-ve-guvenirlik-calismasi-toad.pdf

Kaynaklar

Ergin, D.Y. ve Çayak, S. (2019). Veli Beklentileri Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 46-55.

Veli Beklentileri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, yayımlanan Ergin ve Çayak (2019) makalesinde yer almaktadır.

Ölçeğin tamamı ve maddeleri için lütfen Ergin, D.Y. ve Çayak, S. (2019) tarafından yayımlanan “Veli Beklentileri Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması” başlıklı akademik makaleye başvurunuz.