Utrecht İşe Bağlılık Ölçeği

Özet

Utrecht İşe Bağlılık Ölçeği (UİBÖ) Türkçe uyarlaması, iş yaşamında bireylerin öznel iyi oluş düzeylerini ve işlerine duydukları bağlılık seviyesini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin psikometrik özelliklerinin incelenmesi, Türk kültürüne ve çalışma ortamına uygunluğunu değerlendirmeyi hedeflemiştir. Bu çalışma, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizlerini, özellikle de doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçlarını sunarak, ölçeğin akademik ve pratik kullanıma uygunluğunu teyit etmiştir. UİBÖ, bireyin işine karşı hissettiği pozitif, tatmin edici ve işle ilgili bilişsel-duygusal durumu yansıtan çok boyutlu bir yapıyı değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Utrecht İşe Bağlılık Ölçeği, UİBÖ, İşe Bağlılık, İş Yaşamında Öznel İyi Oluş, Geçerlik, Güvenilirlik, Faktör Analizi, Psikometri, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Ali Eryılmaz, Tuncay Doğan.

Amaç

Utrecht İşe Bağlılık Ölçeği’nin temel amacı, çalışanların işe bağlılık düzeylerini sistematik ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu uyarlama çalışması özelinde amaç, orijinal ölçeğin (UWES) yapısal özelliklerinin Türk çalışma popülasyonunda da korunup korunmadığını incelemek ve ölçeğin Türkçe formunun geçerliğini ve güvenirliğini ortaya koymaktır.

Ölçek, profesyonel ortamda iş doyumu, motivasyon ve performansla yakından ilişkili olan işe bağlılık kavramının üç temel boyutunu (İşe İstek Duyma, Adanma, İşe Yoğunlaşma) değerlendirerek, iş yaşamında öznel iyi oluşun önemli bir göstergesini sağlamaktadır.

Yapı

Utrecht İşe Bağlılık Ölçeği, psikolojideki İşe Bağlılık (Work Engagement) yapısını ölçmektedir. İşe bağlılık, bireyin işiyle ilgili olarak kendini pozitif, tatmin edici ve güçlü hissetmesi durumu olarak tanımlanır. Ölçek, bu yapıyı üç ana bileşen üzerinden ele alır:

• İşe İstek Duyma (Vigor): Yüksek enerji ve zihinsel dayanıklılık seviyeleri, işte çaba göstermeye isteklilik ve zorluklar karşısında yılmama. (6 madde)
• Adanma (Dedication): İşten gelen heyecan, gurur ve ilham duygusu, işi önemli ve anlamlı bulma. (5 madde)
• İşe Yoğunlaşma (Absorption): İşine tamamen dalmış olma, zamanın hızlı geçtiğini fark etmeme ve işten ayrılmakta zorlanma. (6 madde)

Uyarlanan form 17 maddeden oluşmaktadır ve bu üç alt boyutu kapsamaktadır. Ölçek, işe bağlılığı tek bir genel faktör olarak değil, bu üç boyutun birleşimi olarak ele almaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Yapılan analizlerde, önerilen üç faktörlü modelin yapısal uyumu değerlendirilmiştir. Geçerlik sonuçları şunları göstermektedir:

• Üç faktörlü model için ki-kare değerinin serbestlik derecesine oranı (x²/sd) 3.46 olarak (380.95/110) bulunmuştur.
• Karşılaştırma amacıyla incelenen tek faktörlü model için ise bu oran 7.04 olarak (838.19/119) bulunmuştur.

Genellikle x²/sd oranının 5’in altında olması iyi bir model uyumu göstergesi kabul edildiğinden, 3.46 değeri, üç faktörlü yapının verilerle iyi bir uyum sergilediğini ve ölçeğin yapı geçerliğine sahip olduğunu güçlü bir şekilde desteklemektedir. DFA’da modelin uyum yeterliğini ortaya koymak üzere ayrıca birçok uyum indeksi (CFI, TLI, RMSEA vb.) de kullanılmaktadır, ancak bu özet kaynakta yalnızca x²/sd oranlarına yer verilmiştir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik bilgileri kaynak içerikte spesifik olarak belirtilmemiştir (“-“). Ancak, standart psikometrik uygulamalarda, bir ölçeğin güvenilirliği genellikle iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) veya test-tekrar test yöntemleri ile değerlendirilir.

Uluslararası UWES çalışmalarında yüksek iç tutarlılık katsayıları rapor edilmektedir. Bu uyarlama çalışmasının tam metni incelendiğinde, Türkçe formun da kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılık katsayılarına sahip olduğu varsayılmaktadır. Güvenilirlik, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini ifade eder.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin teorik olarak varsayılan üç boyutlu yapısının (İşe İstek Duyma, Adanma, İşe Yoğunlaşma) ampirik verilerle ne kadar örtüştüğünü belirlemeye yarar.

Analiz sonuçları, üç faktörlü modelin tek faktörlü modele kıyasla çok daha üstün bir uyum gösterdiğini kanıtlamaktadır. Üç faktörlü modelin x²/sd oranı (3.46), tek faktörlü modelin oranından (7.04) belirgin şekilde düşüktür. Bu sonuç, Türkçe uyarlamanın da orijinal Hollandaca versiyon gibi işe bağlılık yapısını üç farklı ancak ilişkili alt boyutta başarılı bir şekilde ayrıştırdığını göstermektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Orijinali Hollandaca/İngilizce)

Population Group: Çalışan Yetişkinler

Age Group: Yetişkin (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Population Details: İş yaşamında aktif olarak bulunan bireyler.

Test Methodology: 5’li Likert Ölçeği kullanılarak puanlama yapılmaktadır. (1= hiçbir zaman – 5= her zaman)

Anahtar Kelimeler

Öznel İyi Oluş, Çalışan Sağlığı, Örgütsel Psikoloji, İş Tatmini, İşe Bağlılık, Eryılmaz, Doğan.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Ali Eryılmaz için iletişim e-postası: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması ve psikometrik özelliklerinin incelendiği makale 2012 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve izin şartları için sorumlu yazar Ali Eryılmaz ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: utrecht-ise-baglilik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Eryılmaz, A. ve Doğan, T. (2012). İş yaşamında öznel iyi oluş: Utrecht İşe Bağlılık Ölçeğinin psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Klinik Psikiyatri Dergisi, 15(1): 49-55.

Makalenin özetine bu bağlantıdan ulaşılabilir: abstractagent.com

Utrecht İşe Bağlılık Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

17 madde ve 3 alt boyut (Kaynakta 2 alt boyut dense de, 3 alt boyutun maddeleri listelenmiştir.)

• İşe istek duyma (6 madde)
• Adanma (5 madde)
• İşe yoğunlaşma (6 madde)