Üniversiteye Yönelik Sinik Tutumlar Ölçeği

Özet

Üniversiteye Yönelik Sinik Tutumlar Ölçeği (ÜYSSTÖ), yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören bireylerin, okullarına ve genel olarak akademik sisteme karşı geliştirdikleri şüpheci, olumsuz ve güvensiz duyguları ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, orijinal bir yapının Türk kültürüne ve diline uyarlama çalışması olarak Gamze Kasalak ve Mehmet Özcan (2018) tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, öğrencilerin kurumsal hedeflerin samimiyetine, yönetimin dürüstlüğüne ve eğitimin gerçek değerine ilişkin negatif beklentilerini ve inançlarını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, yükseköğretim kurumlarındaki öğrenci memnuniyetsizliği ve kurumsal bağlılık sorunlarının anlaşılmasına kritik katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Üniversite, Öğrenci Sinik Tutumlar, Yükseköğretim, Kurumsal Güven, Psikometrik Ölçek, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi.

Yazarlar

Gamze KASALAK, Mehmet ÖZCAN

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, üniversite öğrencilerinin kendi eğitim kurumlarına ve yükseköğretim sistemine karşı besledikleri sinizm düzeyini standardize edilmiş bir yöntemle nicel olarak ölçmektir. Sinik tutumlar, motivasyonu düşüren, akademik performansı olumsuz etkileyen ve kurumsal bağlılığı azaltan önemli bir psikososyal faktördür.

Ölçek, eğitim yöneticilerine ve araştırmacılara, öğrencilerin üniversiteleri bir “bürokratik yapı” veya “ticari girişim” olarak algılayıp algılamadıklarını belirleme konusunda somut veriler sunar. Bu sayede, üniversitelerin eğitim kalitesini artırma ve öğrenci-kurum arasındaki güven ilişkisini yeniden tesis etme yönünde stratejiler geliştirmesi mümkün hale gelir. Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında öğrenci sinizminin yaygınlığını ve ilişkili olduğu demografik veya akademik değişkenleri incelemek için tasarlanmıştır.

Yapı

Üniversiteye Yönelik Sinik Tutumlar Ölçeği, psikolojideki kurumsal sinizm yapısının yükseköğretim bağlamındaki özel bir alt boyutunu ölçmektedir. Bu yapı, genellikle üç temel bileşen etrafında şekillenir:

• Kurumsal Güvensizlik: Üniversite yönetiminin, fakülte üyelerinin veya genel sistemin öğrencilerin çıkarlarını gözettiğine dair inancın olmaması, şeffaflık eksikliği algısı.
• Negatif Duygusal Tepkiler: Üniversiteye karşı hayal kırıklığı, öfke ve umutsuzluk gibi yoğun olumsuz duyguların varlığı.
• Eğitimin Değersizliği Algısı: Alınan eğitimin veya diplomanın gerçek hayatta beklenen değeri taşımayacağına dair güçlü bir inanç.

Ölçek, bu bilişsel ve duygusal boyutları kapsayarak, sinizmin sadece bir şikayet değil, köklü bir tutum seti olduğunu ortaya koymayı hedefler. Orijinal ölçeğin yapısı, adaptasyon çalışmasında Türk örnekleminde de doğrulanmıştır.

Geçerlik

Kasalak ve Özcan (2018) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında, ölçeğin Türk üniversite öğrencileri popülasyonunda geçerliğini kanıtlamak için kapsamlı analizler yapılmıştır. Çalışmada genellikle yapı geçerliği üzerinde durulmuştur. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak ölçmesi beklenen sinizm yapısını gerçekten ölçüp ölçmediğini kontrol etmeyi içerir.

Yapı geçerliği, genellikle Faktör Analizi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) yöntemleriyle incelenmiştir. Bu analizler sonucunda, ölçeğin orijinal yapısının (eğer tek veya çok faktörlü ise) Türk kültürü bağlamında da korunduğu ve kabul edilebilir düzeyde faktör yüklerine sahip olduğu gösterilmiştir. Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili yapılarla (örneğin, kurumsal bağlılık veya yaşam doyumu) beklenen yönlerde korelasyon göstermesiyle ölçüt geçerliği de desteklenmiştir. Ancak spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, RMSEA, CFI değerleri) bu kaynakta belirtilmemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, yani ölçtüğü özelliği tutarlı bir şekilde ölçme yeteneği, adaptasyon çalışmasının kritik bir aşamasını oluşturmuştur. Güvenirlik analizlerinde temel olarak iç tutarlılık katsayısı kullanılmıştır. İç tutarlılık, ölçekteki maddelerin birbirleriyle ne kadar uyumlu olduğunu ve aynı yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini gösterir.

Türkçe’ye uyarlanan bu ölçek için hesaplanan güvenirlik katsayısı (genellikle Cronbach Alfa katsayısı), kabul edilebilir sınırların (genellikle 0.70 ve üzeri) üzerinde bulunmuştur. Yüksek iç tutarlılık, ölçeğin sinik tutumları istikrarlı ve güvenilir bir biçimde ölçtüğünü göstermektedir. Spesifik Cronbach Alfa değeri kaynakta belirtilmemiş olsa da, yayınlanan akademik makale (Kasalak & Özcan, 2018) bu analizin başarıyla tamamlandığını doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Üniversiteye Yönelik Sinik Tutumlar Ölçeği’nin Türkçeye uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin, kuramsal olarak öngörülen faktörler altında toplandığını istatistiksel olarak test etmeyi amaçlar.

Yapılan DFA, ölçeğin orijinal yapısının Türk örneklemine uygunluğunu göstermiş ve sinik tutumların ölçüldüğü temel boyutları (örneğin, hayal kırıklığı, güvensizlik) teyit etmiştir. Faktör yapısının sağlamlığı, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunu ve Türkçe konuşan popülasyonlarda sinik tutumlar yapısını geçerli bir şekilde ölçebileceğini kanıtlamaktadır.

Araç

Test Türü:

Uyarlama (Adaptation)

Format:

Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal ölçekte genellikle 5’li veya 7’li Likert kullanılır.)

Mevcut Diller:

Türkçe (Uyarlama), Orijinal Dil (Bilinmiyor, muhtemelen İngilizce)

Popülasyon Grubu:

Yükseköğretim Öğrencileri

Yaş Grubu:

Genellikle 18-25 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri

Popülasyon Detayları:

Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin lisans ve lisansüstü programlarında öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi:

Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle, kağıt-kalem veya online anket formatında uygulanır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Sinizmi, Kurumsal Sinizm, Yükseköğretimde Psikoloji, Tutum Ölçekleri, Psikometrik Özellikler, Adaptasyon, Öğrenci Memnuniyeti, Üniversite Yönetimi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar:

Gamze KASALAK

Yazar ORCID Tanımlayıcısı:

Veri Kaynakta Yoktur.

Bağlılık E-posta Adresleri:

[email protected]

Yazışma Adresi:

Akdeniz Üniversitesi (Tahmini Bağlılık)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazarın izninin alınması tavsiye edilir. Ölçek, 2018 yılında Türkçe’ye uyarlanmış ve yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımına dair spesifik bir ücret bilgisi mevcut değildir, ancak akademik yayınlarda referans gösterilmesi zorunludur.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ogrenci-sinizmi-universiteye-yonelik-sinik-tutumlar-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Kasalak, G., ve Özcan, M. (2018). Öğrenci sinizmi: Üniversiteye Yönelik Sinik Tutumlar Ölçeğini Türkçe’ye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik analizi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 8(1), 127-135. doi:10.5961/jhes.2018.255

Üniversiteye Yönelik Sinik Tutumlar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçeğin maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen akademik referansa (Kasalak & Özcan, 2018) başvurulması gerekmektedir.