Üniversite Öğrencileri Saldırganlık Ölçeği

Özet

Üniversite Öğrencileri Saldırganlık Ölçeği, 2001 yılında Y. Tok tarafından hazırlanan yüksek lisans tezi kapsamında, üniversite öğrencisi popülasyonunun saldırganlık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş veya uluslararası bir ölçekten Türkçe’ye uyarlanmış bir psikolojik ölçek türüdür. Ölçek çeşidi olarak “Uyarlama” kategorisinde yer almaktadır. Bu çalışma, özellikle cinsiyet rolleri ile ilgili farklı kalıp yargılara sahip öğrencilerin saldırganlık düzeylerini incelemeyi hedeflemiştir.

Ölçeğin temel amacı, üniversite çağındaki genç yetişkinlerdeki farklı saldırganlık biçimlerini (fiziksel, sözel, dolaylı vb.) tespit etmek ve bu davranışsal eğilimlerin sosyo-demografik ve psikolojik değişkenlerle ilişkisini araştırmaktır. Çalışmanın referansı Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamlanan bir yüksek lisans tezidir.

Anahtar Kelimeler

Saldırganlık, Üniversite Öğrencileri, Cinsiyet Rolleri, Kalıp Yargılar, Psikolojik Ölçek, Uyarlama, Yüksek Lisans Tezi.

Yazarlar

Tok, Y.

Amaç

Üniversite Öğrencileri Saldırganlık Ölçeği’nin temel amacı, yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin saldırganlık eğilimlerinin yoğunluğunu ve niteliğini belirlemektir. Bu uyarlama çalışması, saldırganlık kavramının Türk üniversite popülasyonu bağlamında güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçülmesini sağlamayı amaçlamıştır.

Ölçek, aynı zamanda, saldırganlık düzeyleri ile öğrencilerin sahip olduğu cinsiyet rolleri ve kalıp yargıları arasındaki potansiyel ilişkileri incelemek için bir araç görevi görmüştür. Bu bağlamda, ölçek sadece genel saldırganlığı değil, aynı zamanda bu davranışın altında yatan bilişsel ve sosyal faktörleri de dolaylı olarak araştırmayı desteklemiştir.

Yapı

Ölçek, psikolojide temel bir yapı olan saldırganlık (aggression) kavramını ölçmektedir. Saldırganlık, genellikle bir bireyin başka bir bireye veya nesneye zarar verme niyetiyle gerçekleştirdiği fiziksel veya sözel davranışlar bütünü olarak tanımlanır. Bu yapı, dürtüsel veya planlı olabilir ve genellikle doğrudan (fiziksel şiddet) veya dolaylı (dedikodu, sosyal dışlama) şekillerde kendini gösterebilir.

Uyarlanan ölçeğin, orijinal yapının alt boyutlarını (örneğin, fiziksel saldırganlık, sözel saldırganlık, öfke, düşmanlık gibi alt ölçekler) koruduğu varsayılmaktadır. Üniversite ortamında saldırganlık, akademik stres, akran ilişkileri ve kimlik gelişimi gibi faktörlerle karmaşık bir etkileşim içindedir ve ölçek bu etkileşimleri nicel olarak değerlendirmeye olanak tanır.

Geçerlik

Kaynak materyalde ölçeğin geçerlik (Validity) bilgileri “-” olarak belirtilmiş olsa da, bir uyarlama çalışmasının bilimsel standartlara uygun olarak yürütülmesi için geçerlik analizlerinin yapılmış olması zorunludur. Bu kapsamda, Tok (2001) tarafından yapılan çalışmada aşağıdaki geçerlik türlerinin araştırıldığı varsayılmaktadır:

• Yapı Geçerliği: Ölçeğin, teorik olarak ölçmesi beklenen saldırganlık yapısını ne ölçüde ölçtüğünü belirlemek için faktör analizi (bkz. Faktör Analizi bölümü) kullanılmış olmalıdır.
• Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin saldırganlık kavramının tüm yönlerini (fiziksel, sözel, dolaylı) temsil edip etmediği uzman görüşleri ile değerlendirilmiş olmalıdır.
• Ölçüt Bağımlı Geçerlik: Ölçek skorlarının, saldırganlık veya ilişkili kavramları ölçen diğer geçerli ölçeklerle (eş zamanlı geçerlik) veya gelecekteki davranışlarla (yordayıcı geçerlik) ilişkisi incelenmiş olabilir.

Güvenirlik

Kaynak materyalde ölçeğin güvenirlik (Reliability) bilgileri “-” olarak belirtilmiştir. Ancak uyarlama çalışmalarında ölçeğin iç tutarlılığının ve zamana karşı kararlılığının gösterilmesi kritik öneme sahiptir.

• İç Tutarlılık Güvenirliği: Maddelerin aynı yapıyı ölçme derecesini belirlemek için Cronbach Alfa katsayısının hesaplanmış olması beklenir. Bu katsayı, ölçeğin Türkçe formunun ne kadar tutarlı olduğunu gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçek skorlarının farklı zamanlarda uygulandığında ne kadar kararlı kaldığını belirlemek için test-tekrar test korelasyonlarının hesaplanmış olması muhtemeldir.

Bu tür bir yüksek lisans tezinde, genellikle kabul edilebilir düzeyde (örneğin, α > .70) bir iç tutarlılık katsayısı rapor edilmiş olmalıdır. Detaylı güvenirlik katsayıları için orijinal tezin incelenmesi gerekmektedir.

Faktör Analizi

Üniversite Öğrencileri Saldırganlık Ölçeği bir uyarlama ölçeği olduğu için, faktör analizi, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne ve üniversite öğrencisi örneklemine uygun olup olmadığını belirlemek amacıyla kullanılmış olmalıdır.

Bu süreçte, öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile maddelerin gruplanma biçimleri incelenmiş ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının teorik modele uygunluğu test edilmiş olabilir. Bu analizler, saldırganlık yapısının hangi alt boyutlarla (fiziksel, sözel, düşmanlık vb.) temsil edildiğini kesinleştirmeye yardımcı olur.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi verilmemiştir (“-“). Ancak, modern psikometrik ölçeklerin çoğunluğunda olduğu gibi, katılımcıların belirli ifadelerle ne ölçüde hemfikir olduklarını belirttiği Likert tipi bir derecelendirme formatının (örneğin, 1=Hiç uymuyor, 5=Tamamen uyuyor) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe.

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri.

Age Group: Genç yetişkinlik dönemi (Genellikle 18-25 yaş aralığı).

Population Details: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından yürütülen yüksek lisans tezi örneklemini oluşturan üniversite öğrencileri.

Test Methodology: Kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanan, bireyin kendi davranışlarını ve eğilimlerini değerlendirdiği öz bildirim (self-report) yöntemine dayanmaktadır. Uygulama süresi hakkında bilgi bulunmamaktadır, ancak genellikle bu tür ölçekler 10 ila 20 dakika arasında tamamlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Saldırganlık Düzeyi, Ölçek Uyarlama, Hacettepe Üniversitesi, Psikometri, Öz Bildirim, Genç Yetişkinlik, Yapı Geçerliği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor.

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor.

Correspondence Address: Çalışma, Y. Tok’un Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamladığı yüksek lisans tezine dayanmaktadır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2001.

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş veya uyarlanmıştır. Akademik amaçlı kullanımlar için genellikle izin gerekebilir, ancak tezin tamamına Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilmektedir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için yazarın veya orijinal ölçek sahibinin izni gereklidir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: universite-ogrencileri-saldirganlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Tok, Y. (2001). Cinsiyet rolleri ile ilgili farklı kalıp yargılara sahip üniversite öğrencilerinin saldırganlık düzeyleri (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Tezin orijinal bağlantısı YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde mevcuttur: tez.yok.gov.tr

Üniversite Öğrencileri Saldırganlık Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu akademik girişte sunulan kaynak materyalde, Üniversite Öğrencileri Saldırganlık Ölçeği’nin maddeleri (items) yer almamaktadır. Maddelere ulaşmak için Tok (2001) tarafından hazırlanan yüksek lisans tezinin tamamının incelenmesi gerekmektedir.