Üniversite Öğrencileri İçin Problem Tarama Envanteri

Özet

Üniversite Öğrencileri İçin Problem Tarama Envanteri (ÜÖPTE), üniversite öğrencilerinin yaşadığı çeşitli problem alanlarını sistematik olarak belirlemek amacıyla 1998 yılında Emel Ültanır tarafından geliştirilen bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öğrencilerin akademik, sosyal, kişisel ve geleceğe yönelik kaygılarını ölçmeyi hedefler. Temelde yedi farklı problem alanını kapsayan ÜÖPTE, öğrencilerin karşılaştığı sorunların önem düzeyini belirlemede rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerine yönelik önemli veriler sunar.

Ölçek, toplamda 91 maddeden oluşmakta olup, her bir maddenin öğrenciler tarafından 3’lü derecelendirme sistemiyle (önemsiz, önemli, çok önemli) değerlendirilmesi istenir. Ölçek geliştirme çalışması sırasında yapılan güvenirlik analizleri, envanterin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Problem tarama, üniversite öğrencisi, psikolojik danışma, ölçek geliştirme, öğrenci problemleri, psikometrik araçlar.

Yazarlar

Emel Ültanır

Amaç

Üniversite Öğrencileri İçin Problem Tarama Envanteri’nin temel amacı, üniversite düzeyinde eğitim gören öğrencilerin yaşamlarında karşılaştıkları potansiyel veya mevcut zorlukları ve sorunları erken aşamada tespit etmektir. Bu tarama, öğrencilerin akademik başarı, sosyal uyum, aile ilişkileri, sağlık ve kariyer planlaması gibi kritik alanlardaki ihtiyaçlarını ve sıkıntılarını belirleyerek, üniversite rehberlik ve psikolojik danışma merkezlerinin önleyici ve iyileştirici hizmetlerini daha etkili bir şekilde planlamasına olanak tanımaktadır.

Ölçek, bireysel olarak öğrencilerin kendi problem algılarını ortaya koymalarına yardımcı olurken, aynı zamanda üniversite yönetimi ve ilgili birimler için öğrenci popülasyonunun genel sorun profilini çıkarmada kullanışlı bir araç görevi görür. Bu sayede, üniversite yaşamına adaptasyon süreçleri daha iyi anlaşılabilmektedir.

Yapı

ÜÖPTE, üniversite öğrencilerinin problem alanlarını kapsayıcı bir şekilde ele alan çok boyutlu bir yapı üzerine inşa edilmiştir. Ölçek, öğrencilerin deneyimlediği sorunları yedi ana faktör veya alt boyutta toplamaktadır. Bu alt boyutlar, öğrencilik yaşamının farklı yönlerini temsil eder ve her biri belirli sayıda madde (toplam 91 madde) içermektedir. Bu yapı, sorunların tek bir genel skor yerine, spesifik alanlardaki yoğunluğunu analiz etmeye izin verir.

Ölçeğin ölçtüğü yedi temel yapısal alan şunlardır: Okul Yaşamı, Gelecekteki İş ve Meslek Yaşamı, Aile Yaşamı, Sosyal İlişkiler, Kişisel Özellikler, Ders Çalışma-Başarısızlık ve Sağlık. Bu faktörler, öğrencilerin yaşadığı psikolojik ve çevresel baskıların geniş bir spektrumunu temsil eder.

Geçerlik

Üniversite Öğrencileri İçin Problem Tarama Envanteri’nin özgün geliştirme makalesinde, geçerlik çalışmalarına dair ayrıntılı istatistiksel sonuçlar (örneğin, yapı geçerliği veya ölçüt geçerliği) açıkça belirtilmemiştir. Ancak, bir problem tarama envanteri olarak, geçerlik çalışmalarının genellikle faktör analizi yoluyla yapısal uygunluğun belirlenmesi ve kapsam geçerliğinin sağlanması üzerine yoğunlaştığı varsayılmaktadır. Ölçeğin 7 alt boyuta ayrılması, yapısal geçerliğin belirlenmesi yönünde bir çaba olduğunu göstermektedir.

Gelecekteki çalışmalarda, ölçeğin farklı öğrenci gruplarında geçerlik düzeylerinin, özellikle de eş zamanlı veya yordayıcı geçerliğinin incelenmesi, envanterin psikometrik niteliklerini güçlendirecektir.

Güvenirlik

ÜÖPTE’nin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Güvenirlik analizi, özellikle iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) üzerinden raporlanmıştır.

• Alt boyutlara ilişkin iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) .43 ile .79 arasında değişmektedir. Bu aralık, bazı alt boyutların daha düşük tutarlılığa sahip olduğunu, bazılarının ise kabul edilebilir veya iyi düzeyde tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.
• Ölçeğin toplam puanının iç tutarlılık katsayısı oldukça yüksek bulunmuştur: .90. Bu değer, envanterin genel problem düzeyini ölçmede yüksek güvenirlik sunduğunu gösterir.
• Ölçeğin düzeltilmiş madde toplam puan korelasyon katsayısı .83 olarak hesaplanmıştır. Bu yüksek korelasyon, maddelerin toplam skorla güçlü bir ilişki içinde olduğunu ve ölçeğin genel yapısına etkili bir şekilde katkıda bulunduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, öğrencilerin problem alanlarını yedi farklı ve bağımsız faktör altında toplamaktadır. Bu faktörler, envanterin yapısal temellerini oluşturur ve öğrencilik yaşamındaki sorunların çok boyutlu doğasını yansıtır. Geliştirme çalışmasında kullanılan faktör analizinin türü (örneğin, Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) belirtilmemiştir; ancak sonuçlar, 91 maddenin 7 anlamlı boyuta ayrıldığını göstermektedir.

Bu yedi faktör, öğrencilerin karşılaştığı sorunları kategorize etmede pratik bir çerçeve sağlar: Okul Yaşamı (14 madde), Gelecekteki İş ve Meslek Yaşamı (15 madde), Aile Yaşamı (10 madde), Sosyal İlişkiler (12 madde), Kişisel Özellikler (18 madde), Ders Çalışma-Başarısızlık (14 madde) ve Sağlıkla İlgili Olan Problem Alanı (8 madde). Envanterin toplam 91 maddelik bu faktör yapısı, ölçeğin kapsam geçerliğini desteklemektedir.

Ölçek

Test Türü: Geliştirme (Problem Tarama Envanteri)

Format: Kendi kendine raporlama (Self-Report) envanteri. Toplam 91 maddeden oluşmaktadır.

Derecelendirme: 3’lü Derecelendirme (1=önemsiz, 2=önemli, 3=çok önemli). Yüksek puanlar, ilgili problem alanında daha fazla sıkıntı yaşandığını gösterir.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik (Tipik olarak 18-25 yaş arası üniversite öğrencileri)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerde öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öğrencilerden, belirtilen her bir maddeyi kendi yaşamlarında ne kadar önemli bir sorun olarak algıladıklarını işaretlemeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci adaptasyonu, psikometrik özellikler, iç tutarlılık, problem çözme, üniversite rehberlik, Emel Ültanır.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilinmiyor (Muhtemelen yazarın bağlı olduğu üniversitenin ilgili bölümü)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 1998

İzinler ve Ücret: Ölçek akademik amaçlarla geliştirilmiş olup, ticari kullanım ve izin gereklilikleri için yazarla iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ölçeğin orijinal makalesine erişim genellikle akademik dergi abonelikleri veya kütüphaneler aracılığıyla mümkündür.

Orijinal makalenin bağlantısı aşağıdaki Kaynaklar bölümünde mevcuttur. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF belgesi de bulunmaktadır.

Kaynaklar

Ültanır, E. (1998). Üniversite Öğrencileri İçin Geliştirilen Problem Tarama Envanterinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(10), 23-32.

Makalenin doğrudan bağlantısı: pdrdergisi.org

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: universite-ogrencileri-icin-problem-tarama-envanteri-toad.pdf

Üniversite Öğrencileri İçin Problem Tarama Envanterinin Maddeleri

Aşağıda, envanterin yedi alt boyutundan örnek maddeler sunulmuştur:

• Okul Yaşamına İlişkin Problem Alanı (14 madde): Üniversitede boş zamanlan değerlendirme etkinliklerinin yeterli ol­madığını düşünüyorum
• Gelecekteki İş ve Meslek Yaşamına İlişkin Problem Alanı (15 madde): İle­ride geçim sıkıntısı çekmekten korkuyorum
• Aile Yaşamına İlişkin Problem Alanı (10 madde): Ailemi özlüyorum
• Sosyal İlişkilerle İlgili Problem Alanı (12 madde): Sınıf arkadaşlarımın ilişkileri hakkında olumsuz düşünüyorum
• Kişisel Özelliklere İlişkin Problem Alanı (18 madde): Kimseye kolayca güvenemediğimi düşünüyorum
• Ders Çalışma-Başarısızlık (14 madde): Yurtta çok gü­rültü olduğundan ders çalışamıyorum
• Sağlıkla İlgili Olan Problem Alanı (8 madde): Ara sıra baş ağrılarım oluyor