İlişki İnançları Ölçeği

Özet

İlişki İnançları Ölçeği (İİÖ), bireylerin romantik ilişkiler hakkında sahip oldukları İlişki İnançları veya gerçek dışı beklentilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal İngilizce sürümünün Türk kültürüne uyarlanması sonucu ortaya çıkmıştır. İlişki İnançları, genellikle ilişki memnuniyetsizliği ve çatışmalarıyla yakından ilişkilidir. Ölçeğin uyarlama çalışması, 6 alt boyuttan ve toplam 37 maddeden oluşan yapısının Türk örnekleminde de geçerli ve güvenilir olduğunu göstermeyi hedeflemiştir.

Ölçek, katılımcıların ilişki dinamiklerine dair katı ve işlevsiz varsayımlarını değerlendirir. Özellikle, çiftlerin birbirlerinin zihnini okuyabilme, her şeyi birlikte yapma veya partneri değiştirme gibi gerçekçi olmayan beklentileri ölçmektedir. Bu İlişki İnançları, terapötik süreçlerde hedef alınarak çiftlerin daha sağlıklı ilişki perspektifleri geliştirmesine yardımcı olabilir.

Anahtar Kelimeler

İlişki İnançları, Ölçek Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Romantik İlişkiler, İlişki Memnuniyeti, Likert Ölçeği, Aile Danışmanlığı, İlişki Doyumu.

Yazarlar

Cem Ali Gizir

[quads id=5]

Amaç

İlişki İnançları Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin romantik ilişkiler bağlamında sahip oldukları işlevsiz ve mantık dışı inanç kalıplarını niceliksel olarak ölçmektir. Bu inançlar, bireylerin partnerleriyle olan etkileşimlerini, beklentilerini ve ilişki kalitesini önemli ölçüde etkilemektedir.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik yapısının Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test etmek, böylece Türk akademik ve klinik alanlarında güvenilir bir ölçüm aracı sağlamaktır. Bu çalışma, ölçeğin dilsel eşdeğerliğini, yapısal bütünlüğünü ve geçerlik/güvenirlik değerlerini saptayarak alanyazına katkıda bulunmuştur.

Yapı

İlişki İnançları Ölçeği, romantik ilişkilerde yaygın olarak görülen altı temel işlevsiz inanç boyutunu ölçer. Bu inançlar, bireylerin ilişkilerinde hayal kırıklığı ve çatışma yaşamasına neden olan katı ve ulaşılmaz beklentileri temsil eder. Ölçeğin ölçtüğü yapı, bilişsel davranışçı terapi çerçevesinde ele alınan, ilişki doyumunu olumsuz etkileyen çarpık düşünce kalıplarıdır.

Ölçek, özellikle şu alt boyutlarda yoğunlaşmaktadır: Şeffaflık ve Dürüstlük konusunda aşırı beklentiler, Zihin Okuma miti, Aşırı Birliktelik ihtiyacı, Partnerin Tüm İhtiyaçları Karşılama zorunluluğu, Partneri Değiştirme inancı ve Romantik İdealizm. Bu altı boyut, ilişkilerdeki bireysel farklılıkların ve zorlukların kabul edilmesini engelleyen temel bilişsel hataları kapsamaktadır.

Geçerlik

Gizir (2012) tarafından yürütülen uyarlama çalışması, İlişki İnançları Ölçeği’nin Türk kültüründeki yapısal Geçerlik analizlerine odaklanmıştır. Çalışma her ne kadar detaylı Geçerlik sonuçlarını doğrudan sunmasa da, bir uyarlama çalışmasının gereği olarak yapısal geçerliğin belirlenmesi temel amaçtır.

Yapılan istatistiksel analizler (bkz. Faktör Analizi), ölçeğin orijinal altı faktörlü yapısının Türk örnekleminde de doğrulandığını göstermiştir. Bu durum, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı ilişki inançları yapısını başarılı bir şekilde ölçtüğüne dair kanıt sağlamaktadır.

Güvenirlik

Uyarlama çalışması kapsamında ölçeğin Güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik analizleri genellikle iç tutarlılık katsayılarının (Cronbach Alfa) hesaplanması yoluyla yapılır.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve testin tekrarlanabilir sonuçlar verdiğini göstermektedir. Bu tür bir Güvenirlik çalışması, ölçeğin klinik ve araştırma amaçlı kullanımlarda tutarlı sonuçlar vereceğine dair önemli bir Psikometrik kanıttır.

Faktör Analizi

İlişki İnançları Ölçeği, uyarlama çalışmasında Faktör Analizi kullanılarak yapısal geçerliği test edilmiş ve orijinal ölçek yapısı doğrulanmıştır. Ölçek, toplam 37 maddeden oluşmakta ve bu maddeler altı farklı alt boyutta gruplanmaktadır.

Bu altı faktörlü yapı, bireylerin işlevsiz ilişki beklentilerinin çok boyutlu olduğunu yansıtmaktadır. Faktör Analizi sonuçları, ölçeğin Türk kültüründeki ilişki inançlarını tutarlı bir şekilde ayrıştırdığını ve her bir alt boyutun kendine özgü bir ilişki mitini temsil ettiğini ortaya koymuştur.

Araç

Test Türü:

Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format:

37 maddeden oluşan, 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Mevcut Diller:

Türkçe (Uyarlanan versiyon) ve orijinal İngilizce.

Popülasyon Grubu:

Yetişkinler, özellikle romantik ilişkisi olan veya evli bireyler.

Yaş Grubu:

Genç ve orta yetişkinlik dönemi.

Popülasyon Detayları:

Uyarlama çalışması, genellikle üniversite öğrencileri veya genel yetişkin popülasyonu üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi:

Öz-bildirim ölçeği. Katılımcılar, maddelerde belirtilen ifadelere ne ölçüde katıldıklarını 5’li Likert formatında (Örneğin: Kesinlikle Katılmıyorum’dan Kesinlikle Katılıyorum’a) belirtirler.

Anahtar Kelimeler

İşlevsiz İlişki İnançları, Çift Terapisi, Geçerlik Çalışmaları, Güvenirlik Çalışmaları, Faktör Analizi, Bilişsel Çarpıtmalar.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı:

Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri:

[email protected]

Yazışma Adresi:

Cem Ali Gizir (Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Mersin, Türkiye).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

2012 (Türkçe uyarlama çalışması yayın yılı).

İzinler ve Ücret:

Ölçek, akademik bir dergide yayımlanmıştır ve akademik araştırma amaçlı kullanımlar için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım ücret bilgisi mevcut değildir.

Kaynaklar

Gizir, C. A. (2012). İlişki İnançları Ölçeği’nin Uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 35-45. Erişim adresi: dergipark.ulakbim.gov.tr

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: iliski-inanclari-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

İlişki İnançları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek, 6 alt boyut ve toplam 37 maddeden oluşmaktadır:

• Birbirimize karşı tamamen açık ve dürüst olmalıyız (8 m): Bu alt boyut, ilişkide tam ve sınırsız şeffaflık beklentisini ölçer.
• Birbirimizin zihnini okuyabilmeliyiz (6 m): Bu alt boyut, partnerin duygusal veya düşünsel ihtiyaçlarının sözel iletişim olmadan anlaşılması gerektiği yönündeki gerçek dışı beklentiyi ölçer.
• Her şeyi birlikte yapmalıyız (5 m): Bu alt boyut, çiftlerin bireysel bağımsızlıklarını kaybetme pahasına tüm aktiviteleri birlikte yapma zorunluluğu inancını ölçer.
• Birbirimizin bütün ihtiyaçlarını karşılamalıyız (7 m): Bu alt boyut, partnerin, bireyin tüm duygusal, sosyal ve pratik ihtiyaçlarından sorumlu olduğu inancını ölçer.
• Birbirimizi değiştirebilmeliyiz (5 m): Bu alt boyut, bireyin partnerinin temel özelliklerini veya davranışlarını değiştirebileceği yönündeki işlevsiz beklentiyi ölçer.
• Romantik idealizm (6 m): Bu alt boyut, ilişkinin hiçbir zaman bozulmaması, her zaman mükemmel ve tutkulu kalması gerektiği yönündeki romantik mitleri ölçer.