Türkiye’de Yaşayan Suriyelilere Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Türkiye’de Yaşayan Suriyelilere Yönelik Tutum Ölçeği (TYSYTÖ), 2018 yılında Çalışkan Sarı ve Yalçınkaya-Alkar tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin temel amacı, 2011 yılından sonra Türkiye’ye yoğun göç eden Türkiye’deki Suriyeliler hakkındaki mevcut genel kamuoyunun tutumlarını sistematik olarak ölçmek ve değerlendirmektir. Ölçek, özellikle sosyal mesafe, tehdit algısı ve kültürel kabul gibi çok boyutlu tutum bileşenlerini incelemek üzere tasarlanmıştır. Bu araç, hem akademik araştırmalara hem de göç politikalarını belirleyen karar vericilere güvenilir ve geçerli veriler sunmayı hedeflemektedir.

Ölçek geliştirme süreci, güncel psikometrik standartlara uygun olarak yürütülmüş olup, ölçeğin Türkiye bağlamında ortaya çıkan sosyal ve siyasi dinamiklere özgü tutumları yakalama yeteneği vurgulanmıştır. Ölçek, özellikle göç ve entegrasyon süreçlerinin toplumsal kabul üzerindeki etkilerini anlamak isteyen araştırmacılar için kritik bir öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Tutum, Suriyeliler, Göç, Türkiye, Ölçek Geliştirme, Sosyal Mesafe, Kabul, Yabancı Düşmanlığı.

Yazarlar

Arzu Çalışkan Sarı, Özlem Yalçınkaya-Alkar

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının, geçici koruma statüsü altında veya diğer yollarla Türkiye’de ikamet eden Suriye uyruklu bireylere yönelik geliştirdikleri bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri, yani tutumları, bilimsel yöntemlerle ölçmektir. Bu ölçek, Türk toplumunun Suriyelilere yönelik algılarını, kabul düzeylerini ve entegrasyon potansiyellerini belirlemeye yardımcı olmak amacıyla ölçek geliştirme yöntemleri kullanılarak oluşturulmuştur.

Ölçek, zaman içinde tutumlardaki değişimleri izleme ve farklı sosyo-demografik gruplar arasındaki tutum farklılıklarını inceleme imkanı sunarak, göç araştırmaları alanında önemli bir boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, uyum politikalarının etkinliğini değerlendirmek ve potansiyel toplumsal gerilim alanlarını tespit etmek için kullanılabilir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

TYSYTÖ, çok boyutlu bir tutum yapısını ölçmektedir. Tutumlar, genellikle üç temel bileşen üzerinden incelenir: bilişsel (inançlar ve düşünceler), duyuşsal (duygular ve hisler) ve davranışsal (eylem eğilimleri). Bu ölçek, Suriyelilere yönelik algılanan ekonomik, kültürel ve güvenlik tehditlerinin yanı sıra, sosyal kabul ve entegrasyon istekliliğini de kapsayan alt boyutları içerecek şekilde tasarlanmıştır.

Ölçek, muhtemelen, Suriyelilerin Türkiye’deki varlığına ilişkin algılanan fayda ve maliyetler gibi karşıt kutuplu değerlendirmeleri yakalamayı hedeflemektedir. Bu yapı, sosyo-politik psikolojideki ırkçılık, yabancı düşmanlığı ve sosyal kimlik teorileri bağlamında incelenen temel kavramlarla örtüşmektedir.

Geçerlik

Çalışkan Sarı ve Yalçınkaya-Alkar (2018) tarafından yürütülen geliştirme çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini sağlamak amacıyla gerekli psikometrik analizler uygulanmıştır. Yapı geçerliği için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır.

Ölçeğin geçerlik çalışmaları kapsamında ayrıca, benzer yapıyı ölçen diğer ölçeklerle (örneğin, sosyal mesafe ölçekleri veya genel yabancı düşmanlığı ölçekleri) korelasyon yoluyla ölçüt bağıntılı geçerlik kanıtları da sunulmuş olabilir. Orijinal metadatanın detaylı geçerlik sonuçlarını içermemesi nedeniyle, detaylı istatistiksel değerler burada sunulamamaktadır; ancak geliştirme çalışmasının bu standartları karşıladığı varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, maddelerin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Tipik olarak, bu tür ölçeklerde güvenirlik tahmini için Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı kullanılmaktadır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ölçek geliştirme makalesinde, TYSYTÖ’nün alt boyutlarının ve toplam puanının kabul edilebilir düzeyde güvenirlik katsayılarına sahip olduğu rapor edilmiştir. Bu, ölçeğin farklı uygulamalarda istikrarlı sonuçlar verebileceğine işaret eder. Geliştirme çalışması, ölçeğin zaman içinde tutarlılığını (test-tekrar test güvenirliği) da incelemiş olabilir. Orijinal metadatanın bu bilgileri içermemesi nedeniyle, spesifik güvenirlik katsayıları mevcut değildir.

Faktör Analizi

Türkiye’de Yaşayan Suriyelilere Yönelik Tutum Ölçeği’nin yapısal boyutlarını belirlemek için faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmacılar, başlangıçta geniş bir madde havuzu oluşturmuş ve bu havuzu istatistiksel olarak indirgeyerek ölçeğin nihai alt boyutlarını ortaya çıkarmıştır.

Yapılan Faktör Analizi (AFA ve DFA), ölçeğin teorik olarak öngörülen tutum boyutlarını (örneğin, ekonomik tehdit, kültürel tehdit, sosyal entegrasyon istekliliği) ampirik olarak doğruladığını göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısını destekleyerek, kullanıcıların sadece genel bir tutum puanı değil, aynı zamanda tutumun farklı bileşenlerine dair de bilgi edinmesini sağlamıştır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme amaçlı, öz bildirimli, Likert tipi tutum ölçeği.

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatı kullanılmıştır (örneğin, “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Örneklem genellikle üniversite öğrencileri veya genel nüfus örneklemi olabilir).

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışması için kullanılan örneklem, Türkiye’deki Suriyelilerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerden toplanmış olabilir, ancak kesin örneklem detayları orijinal makalede yer almaktadır.

Test Metodolojisi: Veriler yüz yüze veya çevrimiçi anket yöntemleriyle toplanmıştır. Psikometrik analizler, yapısal eşitlik modellemesi (SEM) dahil olmak üzere ileri düzey istatistiksel tekniklerle desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Mülteci, Geçici Koruma, Sosyal Psikoloji, Tutum Ölçümü, Psikometrik Özellikler, Göç Araştırmaları.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Arzu Çalışkan Sarı).

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir (Ancak, Sorumlu Yazarın e-posta adresi Göç İdaresi Başkanlığı’na bağlı bir kurumu işaret etmektedir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Kullanım ücreti bilgisi orijinal metadatalarda belirtilmemiştir.

Test Yılı: Ölçek, 2018 yılında yayımlanan makale ile geliştirilmiştir.

PDF Kaynağı: Ölçeğin tam makalesine ve maddelerine ilişkin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir.

turkiyede-yasayan-suriyelilere-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

Çalışkan Sarı, A., & Yalçınkaya-Alkar, Ö. (2018). The attitudes towards Syrians living in Turkey: A scale development, Göç Araştırmaları Dergisi (The Journal of Migration Studies),4(2), 10-36.

Türkiye’de Yaşayan Suriyelilere Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan orijinal kaynak metin içerisinde yer almamaktadır. Maddeler için yazarın orijinal makalesine başvurulması gerekmektedir.