Toplum Cinsiyet Adaleti Ölçeği

Özet

Toplum Cinsiyet Adaleti Ölçeği (TCAÖ), Akın ve Fırat (2019) tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, bireylerin toplumsal düzeyde cinsiyet adaleti kavramına ilişkin algılarını, tutumlarını ve beklentilerini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme çalışması, Türkiye bağlamında toplumsal cinsiyet eşitliği ve adaletsizlik algısının psikolojik boyutlarını derinlemesine incelemeyi hedeflemektedir. TCAÖ, hem akademik araştırmalarda hem de sosyal politika çalışmalarında, cinsiyet adaletine yönelik bireysel farklılıkları tespit etmek için önemli bir potansiyel sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Toplum Cinsiyet Adaleti Ölçeği, Cinsiyet Adaleti, Toplumsal Cinsiyet, Psikometrik Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Sosyal Psikoloji.

Yazarlar

Ahmet Akın, Emine Fırat.

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin toplumdaki cinsiyet rolleri, fırsat eşitliği ve kaynak dağılımı konularında adaleti ne ölçüde algıladıklarını sistematik olarak belirlemektir. Ölçek, özellikle Türkiye’deki bireylerin, kadın ve erkeklerin toplumsal yaşamdaki konumlarına dair sahip oldukları adalet veya adaletsizlik inançlarını nicel bir şekilde ölçmeye odaklanmıştır.

TCAÖ’nün geliştirilmesi, sosyal bilimler alanında cinsiyet adaleti kavramının operasyonelleştirilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin psikolojik ve tutumsal kökenlerini anlamak için kritik öneme sahiptir.

Yapı

Toplum Cinsiyet Adaleti Ölçeği, bireylerin toplumsal cinsiyetin çeşitli alanlardaki (ekonomi, siyaset, aile, eğitim vb.) adil dağılım ve muameleye ilişkin inançlarını temsil eden psikolojik bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle adaletin dağıtımsal, prosedürel ve etkileşimsel boyutlarını kapsayan çok boyutlu bir çerçevede ele alınır.

Ölçek, bireyin sadece mevcut durumu değerlendirmesini değil, aynı zamanda ideal bir toplumsal cinsiyet adaleti durumuna yönelik normatif beklentilerini de yansıtmayı amaçlar. Ölçeğin geliştirme aşamasında, bu yapının kültürel ve sosyal bağlamda nasıl tezahür ettiğini ortaya koymak için kapsamlı bir literatür taraması yapıldığı varsayılmaktadır.

Geçerlik

Akın ve Fırat (2019) tarafından sunulan bildiride, ölçeğin geçerlik çalışmalarının yapıldığı belirtilmektedir, ancak spesifik katsayılar ve yöntem detayları kaynakta açıkça sunulmamıştır. Tipik bir ölçek geliştirme sürecinde, yapı geçerliği (construct validity) en önemli geçerlik kanıtlarından biridir.

Bu çalışma kapsamında, TCAÖ’nün ölçmek istediği teorik yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermek için Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (AFA ve DFA) yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Ayrıca, ölçeğin ilgili diğer yapılarla (örneğin, cinsiyetçilik, sosyal adalet inancı) beklenen yönde ilişkili olduğunu gösteren ölçüt bağıntılı geçerlik (criterion-related validity) kanıtlarının da sunulduğu düşünülmektedir. Daha fazla bilgi için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Güvenirlik

Ölçeğin geliştirme çalışması, güvenirlik analizlerini de içermektedir. Güvenirlik, ölçüm aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. TCAÖ için en yaygın kullanılan güvenirlik yöntemi, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeridir.

Güvenirlik çalışmalarının, ölçeğin maddelerinin ölçülen yapıyı ne kadar homojen bir şekilde temsil ettiğini ortaya koyduğu varsayılmaktadır. Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, ölçeğin farklı bireylerde veya farklı zamanlarda tutarlı sonuçlar üretebildiğini gösterir. Ölçeğin ayrıca test-tekrar test güvenilirliğinin de incelenmiş olması muhtemeldir. Güvenirlik katsayılarının yüksek olması, ölçeğin psikometrik kalitesinin önemli bir göstergesidir.

Faktör Analizi

Toplum Cinsiyet Adaleti Ölçeği’nin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Geliştirme çalışmalarında ilk olarak, maddelerin temel yapıyı nasıl oluşturduğunu anlamak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin kaç alt boyuttan oluştuğunu ve her bir maddenin hangi boyuta yüklendiğini ortaya koyar.

AFA sonuçlarının ardından, belirlenen faktör yapısının yeni bir örneklemde teorik beklentilerle ne ölçüde uyumlu olduğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) ile ölçeğin çok boyutlu yapısının istatistiksel olarak doğrulandığını göstermelidir. Bu çok boyutlu yapı, cinsiyet adaletinin farklı veçhelerini (örneğin, kaynak adaleti, fırsat adaleti) ayrıştırmayı sağlar.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir Türkçe ölçek geliştirme çalışmasıdır.)

Format: Tipik olarak, psikolojik tutum ve algı ölçeklerinde kullanılan 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatının kullanıldığı varsayılmaktadır. (Örn: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum).

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Yetişkinler ve yükseköğrenim öğrencileri.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri.

Popülasyon Detayları: TCAÖ, Türkiye’deki çeşitli demografik gruplardan alınan örneklemler üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış bir araçtır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemi. Katılımcılar maddeleri okuyarak kendilerine en uygun düşen derecelendirme seçeneğini işaretler.

Anahtar Kelimeler

Toplumsal Cinsiyet, Adalet Algısı, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Cronbach Alfa, Geçerlik, Güvenirlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar).

Yazışma Adresi: İstanbul Medeniyet Üniversitesi (Sorumlu Yazarın tahmini kurumu).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019 (Bildiri sunum tarihi).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı genellikle akademik ve ticari olmayan araştırmalar için sorumlu yazarın iznine tabidir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir: toplum-cinsiyet-adaleti-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Akın, A., ve Fırat, E. (2019, 12-13 Aralık). Toplum Cinsiyet Adaleti Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması [Bildiri sunumu]. VI. Yıldız Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi, İstanbul, Türkiye.

Ek bilgi ve ölçek materyallerine bu bağlantıdan ulaşılabilir: drive.google.com

[quads id=5]

Toplum Cinsiyet Adaleti Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır.

Ölçek maddeleri bu kaynak içerikte sağlanmamıştır. Kullanım ve maddeler hakkında bilgi almak için sorumlu yazar (Ahmet Akın) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.