The Liverpool Elbow Score – LİVERPOOL DİRSEK SKORU

Özet

Liverpool Dirsek Skoru (Liverpool Elbow Score – LES), dirsek eklemi patolojileri veya cerrahi müdahaleler sonrasında hastaların fonksiyonel sonuçlarını, ağrı düzeylerini ve yaşam kalitesini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş, hasta tarafından yanıtlanan bir sonuç ölçüm aracıdır. Bu ölçek, özellikle dirsek fonksiyonlarının subjektif değerlendirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, R. Şavkın, N. Büker ve Ş. Şimşek tarafından 2020 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu kültürel adaptasyon çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabilirliğini sağlamayı amaçlamıştır. Çalışma, ölçeğin hasta tarafından yanıtlanan bölümüne odaklanmıştır.

LES, klinisyenlerin ve araştırmacıların dirsek rahatsızlıklarının tedavisindeki ilerlemeyi standart ve objektif bir şekilde izlemesine olanak tanır. Orijinal olarak İngilizce geliştirilen bu skorlama sistemi, uluslararası geçerliliğini artırmak amacıyla farklı dillere uyarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Liverpool Dirsek Skoru, Dirsek Fonksiyonu, Hasta Bildirimi, Sonuç Ölçümü, Adaptasyon, Musküler İskelet Sistemi, Psikometri.

Yazarlar

Raziye Şavkın, Nigar Büker, Şeyma Şimşek.

Amaç

Liverpool Dirsek Skoru’nun temel amacı, dirsek rahatsızlıkları veya cerrahi girişimler geçirmiş bireylerde ağrı, günlük yaşam aktivitelerindeki kısıtlılıklar ve genel dirsek fonksiyonu üzerindeki iyileşmeyi nicel olarak ölçmektir. Türkçe adaptasyon çalışması ise, ölçeğin hasta tarafından yanıtlanan bölümünün (patient-answered section) Türk kültürü ve dil yapısına uygunluğunu test ederek, Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılmasını sağlamaktır.

Bu ölçek, tedavi sonuçlarının değerlendirilmesinde standart bir metrik sunarak, farklı tedavi yöntemlerinin etkinliğini karşılaştırmaya ve hastaların subjektif deneyimlerini bilimsel verilere dönüştürmeye yardımcı olur.

Yapı/Ölçülen Yapı

Liverpool Dirsek Skoru, esas olarak dirsek ekleminin fonksiyonel durumunu ve hastanın yaşam kalitesini etkileyen semptomları ölçen çok boyutlu bir yapıdır. Bu yapı, genellikle üç ana bileşeni içerir:

• Ağrı: Hastanın dirseğindeki ağrı şiddeti ve sıklığı.
• Fonksiyon: Günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirme yeteneği (örn. kaldırma, taşıma, kişisel bakım).
• Hasta Memnuniyeti/Yaşam Kalitesi: Hastanın genel durumu ve tedavi sonuçlarından duyduğu memnuniyet.

Ölçek, bu bileşenleri değerlendirerek hastanın dirsek durumuyla ilgili kapsamlı bir sonuç ölçümü sağlar.

Geçerlik

Liverpool Dirsek Skoru’nun Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, Şavkın ve arkadaşları (2020) tarafından yürütülmüştür. Bu çalışmalar, ölçeğin Türk popülasyonunda ölçmeyi amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermeyi hedeflemiştir.

Adaptasyon sürecinde genellikle içerik geçerliği (uzman görüşleri ile), yapı geçerliği (faktör analizi ile) ve ölçüt geçerliği (altın standart veya benzer ölçeklerle korelasyon) incelenmiştir. Çalışmanın bulguları, Türkçe versiyonunun orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruduğunu ve klinik olarak kabul edilebilir bir geçerliğe sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Türkçe versiyonunun güvenirlik analizleri (Şavkın vd., 2020), ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmiştir. Güvenirlik, genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenilirliği (zaman içinde ölçümlerin kararlılığı) yöntemleriyle incelenir.

Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu gösterir. Test-tekrar test analizi ise, dirsek durumu stabil olan hastalarda farklı zamanlarda yapılan ölçümlerin benzer sonuçlar verdiğini kanıtlar. Bu sonuçlar, Liverpool Dirsek Skoru’nun Türkçe hasta grubunda kararlı ve tutarlı ölçümler yapabildiğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Türkçe adaptasyon çalışmasında, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de sürdürülüp sürdürülmediğini belirlemek amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin beklendiği gibi işlev, ağrı ve yaşam kalitesi gibi alt boyutlar altında gruplandığını doğrulamıştır.

Faktör yapısının doğrulanması, ölçeğin yapı geçerliğine katkıda bulunur ve puanlama sisteminin teorik temellere uygun olduğunu kanıtlar. Bu psikometrik süreç, adaptasyonun sadece dilsel değil, aynı zamanda yapısal olarak da başarılı olduğunu gösterir.

Enstrüman Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon). Orijinal ölçek, hasta tarafından yanıtlanan sonuç ölçüm (PROM) ölçeğidir.

Format: Hastanın subjektif değerlendirmesine dayalı Likert tipi veya görsel analog skalalar içerebilen maddelerden oluşur. Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta boş bırakılmıştır, ancak tipik olarak toplam skor üzerinden değerlendirme yapılır.

Language Available: Türkçe, İngilizce (Orijinal).

Population Group: Dirsek eklemi patolojileri (yaralanma, artrit, cerrahi sonrası durumlar) olan hastalar.

Age Group: Yetişkinler.

Population Details: Şavkın vd. (2020) çalışması için, dirsek rahatsızlığı olan ve Türkçe konuşan klinik popülasyon kullanılmıştır.

Test Methodology: Öz-bildirim yoluyla bireysel uygulama. Amacı, dirsek ekleminin fonksiyonel kısıtlılığını değerlendirmektir.

Anahtar Kelimeler

Dirsek Ağrısı, Fonksiyonel Kısıtlılık, Kültürel Adaptasyon, Güvenirlik, Geçerlik, Ortopedi, Fizik Tedavi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Raziye Şavkın

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirilme yılı ve izin koşulları orijinal kaynakta belirtilmemiştir. Ancak Türkçe adaptasyon ve validasyon çalışması 2020 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı veya telif hakları hakkında kesin bilgi için sorumlu yazar Raziye Şavkın ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Şavkın R., Büker N.,& Şimşek Ş. (2020) The Liverpool Elbow Score, patient-answered section: Cultural adaptation, validity and reliability of Turkish version. Musculoskeletal Science and Practice, 50,102256. https://doi.org/10.1016/j.msksp.2020.102256

Makalenin yayımlandığı dergi linki: sciencedirect.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: the-liverpool-elbow-score-liverpool-dirsek-skoru-toad.pdf

The Liverpool Elbow Score – LİVERPOOL DİRSEK SKORU Ölçek Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddeler için sorumlu yazar Raziye Şavkın ile iletişime geçilmesi veya 2020 tarihli adaptasyon makalesine başvurulması önerilir.