Kujala Patellofemoral Skoru

Özet

Kujala Patellofemoral Skoru (KPS), özellikle patellofemoral ağrı sendromu (PFAS) ve diğer ön diz ağrısı durumlarından muzdarip bireylerin fonksiyonel durumunu ve semptom şiddetini değerlendirmek için tasarlanmış, hasta tarafından bildirilen yaygın bir sonuç ölçüsüdür (PROM). Bu ölçek, hastaların günlük yaşam aktiviteleri sırasındaki kısıtlılıklarını ve ağrı düzeylerini objektif bir şekilde puanlamayı amaçlar. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu ve geçerlik çalışması, Kuru, Dereli ve Yalman tarafından 2010 yılında gerçekleştirilmiş olup, aracın Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında güvenle kullanılabilirliğini sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kujala Skoru, Patellofemoral Ağrı Sendromu, Diz Ağrısı, Fonksiyonel Değerlendirme, Hasta Bildirimli Sonuç Ölçümü, Adaptasyon.

Yazarlar

Tuğba Kuru, E. E. Dereli, A. Yalman. (Türkçe adaptasyon çalışması yazarları).

Amaç

Kujala Patellofemoral Skoru’nun temel amacı, patellofemoral bozukluklarla ilgili şikayetleri olan hastalar tarafından deneyimlenen fonksiyonel kısıtlılıkların ve subjektif semptomların standartlaştırılmış, nicel bir ölçümünü sağlamaktır. Bu skor, hastanın öznel algısına dayalı olarak diz fonksiyonunu 0 ile 100 arasında bir değerle ifade eder; burada 100 tam fonksiyonu ve asemptomatik durumu temsil ederken, 0 en şiddetli kısıtlılığı gösterir.

Ölçek, hastalığın ilerlemesini izlemede, uygulanan çeşitli tedavi yöntemlerinin (cerrahi veya konservatif) etkinliğini değerlendirmede ve araştırmalar arası tutarlılığı sağlamada kritik bir araç olarak kullanılmaktadır. Türkçe versiyonun geliştirilmesi, Türk popülasyonunda kültürel ve dilsel olarak geçerli sonuçlar elde etme gerekliliğinden doğmuştur.

Yapı

Kujala Patellofemoral Skoru, patellofemoral ağrının günlük yaşam aktiviteleri üzerindeki etkisini ölçmek üzere yapılandırılmıştır. Orijinal ölçek, 13 maddeden oluşmakta ve hastaların ağrı şiddeti, merdiven çıkma, koşma, diz çökme, çömelme ve uzun süre oturma gibi aktiviteler sırasındaki kısıtlamalarını değerlendirmektedir. Maddeler, fiziksel aktivite düzeyi ve semptomların şiddeti gibi farklı fonksiyonel alanları kapsayan alt boyutları temsil eder.

Ölçek, hastaların kendilerini değerlendirmelerine olanak tanıyarak semptomların subjektif deneyimini yakalar. Toplam skor, bireyin patellofemoral fonksiyon kapasitesini yansıtır ve genellikle tek boyutlu bir yapı olarak kabul edilir, ancak her bir madde spesifik bir fonksiyonel zorluğu temsil eder.

Geçerlik

Türkçe versiyonun geçerliği Kuru ve arkadaşları (2010) tarafından “Validity of the Turkish version of the Kujala Patellofemoral Score in patellofemoral pain syndrome” başlıklı çalışmada incelenmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türkiye’deki patellofemoral ağrı sendromu hastalarında semptomları ölçmek için yapısal olarak uygun ve geçerli olduğunu göstermiştir.

Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, yakınsak veya ayırt edici geçerlik değerleri) detaylandırılmamış olsa da, adaptasyon çalışması, KPS’nin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu, standart psikometrik yöntemlerle doğrulamıştır. Bu durum, ölçeğin uluslararası standartlara uygun bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Güvenirlik

Kaynak materyalde güvenirlik ölçütlerine dair doğrudan bir bilgi yer almamaktadır (-). Ancak, akademik adaptasyon çalışmaları tipik olarak iç tutarlılık (örneğin, Cronbach alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenirliği yöntemlerini kullanır.

Genel olarak, Kujala Patellofemoral Skoru, farklı zamanlarda ve aynı yapıya yönelik farklı maddeler arasında tutarlı sonuçlar üreterek yüksek güvenirlik sergilemektedir. Türk adaptasyon çalışmasının da, bu ölçeğin klinik değerlendirmelerde tekrarlanabilir ve istikrarlı sonuçlar verdiğini ortaya koyduğu varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

Kujala Skoru, klinik ortamlarda genellikle tek bir toplam skor üzerinden değerlendirilen unidimensional bir ölçek olarak kullanılsa da, faktör analizi çalışmaları ölçeğin temel yapısını incelemek için önemlidir. Bu analizler, ölçek maddelerinin beklenen tek bir yapının altında toplanıp toplanmadığını kontrol eder.

Türkçe adaptasyon çalışmasında (Kuru et al., 2010), maddelerin orijinal ölçeğin amaçladığı temel yapıya uygun olarak yüklendiğini doğrulamak için muhtemelen doğrulayıcı veya keşifsel faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin patellofemoral fonksiyonu ölçme konusundaki yapısal geçerliğini destekler.

Ölçme Aracı

Test Türü: Hasta Bildirimli Sonuç Ölçümü (PROM) / Uyarlama

Format: Öz Değerlendirme Anketi (13 maddeden oluşur)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal) ve çeşitli diğer diller.

Popülasyon Grubu: Patellofemoral ağrı veya ön diz ağrısı şikayeti olan hastalar.

Yaş Grubu: Genellikle adolesanlar ve yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Fizik tedavi ve ortopedi kliniklerinde takip edilen patellofemoral bozukluğu olan bireyler.

Test Metodolojisi: Hastalar, 13 farklı aktivite ve semptom alanını (örneğin, yürüme, koşma, ağrı) derecelendirir. Toplam skor, 0 (en kötü) ile 100 (en iyi) arasında değişir.

Anahtar Kelimeler

Knee Pain, Kujala Score, Patella, Fiziksel Fonksiyon, Ortopedi, Rehabilitasyon, Türkçe Ölçek.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Orijinal): 1993 (Kujala et al.)

Test Yılı (Uyarlama): 2010 (Kuru et al.)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin klinik ve akademik amaçlar için kullanımı genellikle ücretsizdir, ancak spesifik tercüme veya lisanslama gereksinimleri için orijinal geliştiricilere danışılması önerilir.

Sorumlu Yazar (Türkçe Adaptasyon): Tuğba Kuru

İletişim: [email protected]

Kaynaklar

Kuru, T., Dereli, E. E., & Yalman, A. (2010). Validity of the Turkish version of the Kujala Patellofemoral Score in patellofemoral pain syndrome. Acta Orthop Traumatol Turc, 44(2), 152-6. doi:10.3944/AOTT.2010.2252

Kujala, U. M., Jaakkola, L. H., Koskinen, S. K., Taimela, S., Hurme, M., & Nelimarkka, O. (1993). Scoring of patellofemoral disorders. Arthroscopy: The Journal of Arthroscopic & Related Surgery, 9(2), 159-163.

Orijinal Türkçe adaptasyon çalışması PDF formatında buradan indirilebilir: kujala-patellofemoral-score-toad.pdf

Kujala Patellofemoral Skoru Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere erişim için lütfen yukarıda belirtilen referans çalışmaya veya PDF bağlantısına başvurunuz. Ölçek, 13 maddeden oluşmaktadır.