Temel Elektronik Becerileri Özyeterlilik Algı Ölçeği (TEBÖ)

Özet

Temel Elektronik Becerileri Özyeterlilik Algı Ölçeği (TEBÖ), İngilizce literatürde Basic Electronics Skills Self-Efficacy Scale (BESS) olarak bilinmektedir. Bu ölçek, bireylerin temel elektronik becerilerine yönelik algılanan yeterlilik düzeylerini ve kendilerine olan güvenlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, özellikle mühendislik eğitimi ve mesleki eğitim alanlarında öğrencilerin pratik elektronik yeterliliklerini değerlendirmede kritik bir araç olarak tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi Korkmaz ve Korkmaz (2016) tarafından gerçekleştirilmiştir.

TEBÖ, geliştirme tipi bir ölçektir ve temel elektronik kavramları anlama, devre kurma ve temel ölçüm cihazlarını kullanma gibi yetkinlik alanlarını kapsamaktadır. Ölçek, kullanıcıların bu becerileri başarılı bir şekilde yerine getirebileceklerine dair inançlarını nicel olarak saptamayı hedefler.

Anahtar Kelimeler

Özyeterlilik, Temel Elektronik Becerileri, Algı, Elektronik Eğitimi, BESS, TEBÖ, Mühendislik.

Yazarlar

Özgen KORKMAZ, Mehmet Kürşat KORKMAZ.

Amaç

Temel Elektronik Becerileri Özyeterlilik Algı Ölçeği’nin (TEBÖ) temel amacı, bireylerin elektronik alanındaki pratik ve teorik becerilere yönelik sahip oldukları özyeterlilik düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir. Bu ölçüm, eğitimcilerin ve araştırmacıların, öğrencilerin hangi alanlarda kendilerini daha yetersiz hissettiklerini tespit etmelerine ve buna yönelik pedagojik müdahaleler geliştirmelerine olanak tanır.

Ölçek, özellikle yükseköğretim kurumlarında mühendislik ve teknik programlara katılan öğrencilerin, ders içeriklerini uygulama ve laboratuvar çalışmalarını gerçekleştirme konusundaki motivasyonlarını ve inançlarını anlamak için tasarlanmıştır. Yüksek özyeterlilik algısı, genellikle daha yüksek akademik başarı ve problem çözme becerileri ile ilişkilidir.

Yapı

TEBÖ, psikolojide Albert Bandura tarafından geliştirilen sosyal bilişsel teoriye dayanan özyeterlilik (self-efficacy) yapısını ölçmektedir. Özyeterlilik, bireyin belirli sonuçları üretmek için gerekli eylemleri başarılı bir şekilde gerçekleştirebileceğine dair inancıdır.

Bu bağlamda TEBÖ, özyeterliliği temel elektronik becerileri çerçevesinde ele alır. Ölçeğin maddeleri, genellikle devre bileşenlerini tanıma, basit devreleri kurma, multimetre gibi temel ölçüm aletlerini kullanma ve elektronik problemlerini giderme gibi spesifik, eyleme dayalı becerilere odaklanarak yapısal geçerliliği sağlamaktadır. Ölçek, bireyin elektronik alanındaki görevleri yerine getirme yeteneğine dair subjektif değerlendirmesini yansıtır.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal geliştirme çalışmasında (Korkmaz & Korkmaz, 2016), TEBÖ’nün geçerliliğinin çeşitli yöntemlerle test edildiği belirtilmiştir. Geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten temel elektronik becerilerine yönelik özyeterlilik yapısını ölçtüğünü kanıtlamayı amaçlamıştır. Bu kapsamda genellikle uzman görüşü ile içerik geçerliliği sağlanmış ve istatistiksel yöntemlerle yapı geçerliliği incelenmiştir.

Yapı geçerliliğini desteklemek amacıyla, ölçeğin faktör yapısını ortaya koyan faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak beklenen alt boyutlar altında toplandığını göstermiştir. Orijinal çalışmanın detaylı psikometrik raporlarına başvurularak geçerlilik katsayıları incelenmelidir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin ölçtüğü yapıyı tutarlı bir şekilde ölçme derecesidir. Korkmaz ve Korkmaz (2016) tarafından yapılan çalışmada, Temel Elektronik Becerileri Özyeterlilik Algı Ölçeği’nin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla analizler yapılmıştır. Genellikle bu tip ölçeklerde Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak güvenilirlik düzeyi rapor edilmektedir.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçekteki maddelerin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı temel yapıyı ölçtüğünü gösterir. Ölçeğin güvenilirlik sonuçları, TEBÖ’nün elektronik beceriler alanında tutarlı ölçümler yapabilen sağlam bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Temel Elektronik Becerileri Özyeterlilik Algı Ölçeği’nin (TEBÖ) yapı geçerliliğini incelemek için, ölçek geliştirme sürecinde genellikle Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa birden fazla alt boyuta mı sahip olduğunu belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Faktör analizinin amacı, ölçek maddeleri arasındaki ilişkileri inceleyerek temel elektronik becerileri özyeterliliğini oluşturan bileşenleri ortaya çıkarmaktır. Ortaya çıkan faktör yapısı, ölçeğin teorik çerçevesiyle uyumlu olmalı ve temel elektronik alanındaki farklı yeterlilik gruplarını (örneğin, devre analizi, ekipman kullanımı) temsil etmelidir.

Araç

Test Type:

Geliştirme Ölçeği (Development Scale).

Format:

Öz-bildirim ölçeği (Self-report questionnaire). Derecelendirme formatı orijinal kaynakta belirtilmemiş olmakla birlikte, özyeterlilik ölçeklerinde yaygın olarak 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır.

Language Available:

Türkçe (Orijinal geliştirme dili).

Population Group:

Mühendislik ve teknik eğitim alanlarında öğrenim gören öğrenciler.

Age Group:

Genç Yetişkinler (Üniversite öğrencileri).

Population Details:

Elektronik, elektrik, bilgisayar mühendisliği veya meslek yüksekokullarının ilgili bölümlerinde temel elektronik dersleri alan öğrenciler.

Test Methodology:

Kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanan, katılımcıların elektronik becerilerine yönelik inançlarını belirten maddelerden oluşan nicel bir ölçme aracı.

Anahtar Kelimeler

Öz-Algı, Teknik Yeterlilik, Mühendislik Eğitimi, Ölçme Aracı, Beceriler, Psikometri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses:

Özgen KORKMAZ için: [email protected]

Correspondence Address:

Sorumlu yazar Özgen KORKMAZ ile iletişim kurulabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

2016.

İzinler ve Ücret:

Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımlar için izin durumu, sorumlu yazar Özgen KORKMAZ ile doğrudan iletişime geçilerek öğrenilmelidir. Ölçeğin yayınlandığı makale açık erişimli bir dergide yer almaktadır.

PDF Kaynağı:

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: temel-elektronik-becerileri-ozyeterlilik-algi-olcegi-tebo-toad.pdf

Kaynaklar

• Korkmaz, Ö.,& Korkmaz, M.K. (2016). A validity and reliability study of the Basic Electronics Skills Self-Efficacy Scale (BESS). International Journal of Engineering Pedagogy (IJEP). 6(4), 30-35. DOI: 10.3991/ijep.v6i4.6168

• Makalenin çevrimiçi bağlantısı: online-journals.org

Temel Elektronik Becerileri Özyeterlilik Algı Ölçeği (TEBÖ) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, sağlanan orijinal kaynak metinde yer almamaktadır.