Temel Beceri Ölçeği

Özet

Temel Beceri Ölçeği, Davut Hotaman tarafından 2008 yılında hazırlanan doktora tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir ölçme aracıdır. Ölçek, özellikle yeni ilköğretim programının öğrencilere kazandırmayı öngördüğü temel becerilerin düzeyini ve algılanış biçimini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamlı değerlendirme, programın üç temel paydaşı olan öğretmen, veli ve öğrenci algıları doğrultusunda gerçekleştirilmiştir.

Ölçek, eğitim bilimleri alanındaki program değerlendirme çalışmalarına önemli bir katkı sağlamakta olup, psikometrik açıdan geçerlik ve güvenirlik testlerinden geçirilmiştir. Kullanılan yöntemler arasında KMO, Cronbach Alfa ve Açıklayıcı Faktör Analizi (EFA) yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

Temel Beceri Ölçeği, temel beceriler, ilköğretim programı, program değerlendirme, öğrenci algıları, Davut Hotaman, psikometrik araç, eğitimde ölçme.

Yazarlar

Davut HOTAMAN

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, 2000’li yılların başlarında uygulamaya konulan yeni ilköğretim programının öğrencilere kazandırmayı hedeflediği temel becerilerin ne derece edinildiğini, farklı paydaşların (öğretmen, veli ve öğrenci) algıları çerçevesinde sistematik olarak ölçmektir. Bu beceriler genellikle eleştirel düşünme, problem çözme ve iletişim gibi kritik yetkinlikleri içermektedir.

Bu ölçüm, eğitim sisteminin hedeflerine ulaşma düzeyini belirlemek ve uygulanan programın etkinliğini değerlendirmek için kritik veriler sunar. Ölçek, eğitim reformlarının etkilerini izlemek amacıyla geliştirilmiş ve programın çıktılarının algısal düzeyde incelenmesine olanak tanımıştır.

Yapı

Temel Beceri Ölçeği, ilköğretim programında resmi olarak tanımlanan ve öğrencilerin sadece akademik bilgiyi değil, aynı zamanda günlük yaşamda ve gelecekteki eğitim süreçlerinde ihtiyaç duyacakları yetkinlikleri kapsayan temel becerileri ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu beceriler kümesi, ölçeğin psikolojik yapısını (konstrüktünü) oluşturmaktadır.

Ölçeğin yapısal geçerliliği, bu becerilerin tek bir bütün veya ayrık boyutlar halinde mi algılandığını test etmek üzere Açıklayıcı Faktör Analizi gibi ileri düzey psikometrik analizlere tabi tutulmuştur. Ölçek, bu temel yetkinliklerin algılanan yeterlilik düzeylerini nicel olarak belirlemeyi hedefler.

Geçerlik

Temel Beceri Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları hem kapsam hem de yapı geçerliliği üzerine odaklanmıştır. Kapsam geçerliliği, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen beceri alanlarını temsil etme derecesini sağlamak amacıyla uzman görüşlerine başvurularak sağlanmıştır.

Uzman görüşlerine dayanılarak ölçek geliştirme çalışmalarında Kapsam Geçerlilik Oranı (Content Validity Ratio/Index – CVR/CVI) adı verilen bir ölçüt kullanılmıştır. Bu, maddelerin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme derecesini belirlemede önemli bir nicel adımdır.

Yapı geçerliliği için ise Açıklayıcı Faktör Analizi (Exploratory Factor Analysis – EFA) uygulanmıştır. Faktör analizine başlamadan önce, verilerin faktör analizi için uygunluğunu değerlendirmek amacıyla Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterliliği testi ve aynı tabloda çıkan Barlett’s Test sonuçlarına bakılmıştır. Yüksek KMO değeri ve anlamlı Barlett’s Test sonucu, verilerin faktörleştirilmeye uygun olduğunu doğrulamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliğini belirlemek amacıyla yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne derece ölçtüğünü gösteren temel bir istatistiktir ve yüksek değerler, ölçeğin içsel olarak tutarlı olduğunu işaret eder.

Ek olarak, ölçeğin genel tutarlılık ve psikometrik uygunluk değerlendirmelerinde, geçerlik analizlerinde de kullanılan KMO yöntemi sonuçları da dikkate alınmıştır. Elde edilen güvenirlik katsayıları, Temel Beceri Ölçeği’nin ilgili popülasyonlarda güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Temel Beceri Ölçeği’nin yapısal özelliklerini ve maddelerin hangi boyutlar altında toplandığını ortaya çıkarmak için Açıklayıcı Faktör Analizi (Exploratory Factor Analysis – EFA) kullanılmıştır. EFA, ölçekteki maddelerin altında yatan faktörleri (boyutları) belirlemeye yardımcı olan temel bir istatistiksel yöntemdir.

Analiz öncesinde, örneklem büyüklüğünün ve değişkenler arasındaki ilişkilerin faktör analizi için uygunluğunu kontrol etmek amacıyla Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ölçütü ve Barlett’s Küresellik Testi sonuçları incelenmiştir. Bu testler, faktör çıkarma işleminin mantıklı olup olmadığını ve verilerin çok değişkenli normal dağılım varsayımına ne kadar uyduğunu göstermiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Orijinal olarak doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir.)

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır. Seçenekler 1’den 5’e kadar sıralanmaktadır (1=hiçbir zaman – 5=her zaman).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yeni ilköğretim programını uygulayan öğretmenler, öğrencilerin velileri ve öğrenciler (Üç farklı paydaş grubu).

Yaş Grubu: İlköğretim kademesindeki öğrenciler ve bu öğrencilerle ilgili yetişkin paydaşlar.

Popülasyon Detayları: Yeni ilköğretim programının uygulandığı okullarda görev yapan eğitimciler ile bu programdan etkilenen öğrenci ve veli grupları.

Test Metodolojisi: Algısal değerlendirmeye dayalı, çoklu perspektifli (öğretmen, veli, öğrenci) Likert formatında yanıtlanan öz bildirim ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Açıklayıcı Faktör Analizi, KMO, Barlett’s Testi, Kapsam Geçerlilik Oranı, Cronbach Alfa, ilköğretim, algı, ölçek geliştirme, eğitim programı.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Mevcut Değil

Yazışma Adresi: Dr. Davut Hotaman (Tezin yapıldığı kurum: Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2008 yılında Davut Hotaman tarafından hazırlanan bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve telif hakları, tezin sorumlu yazarı olan Davut Hotaman’a ve tezin yayınlandığı kuruma (Marmara Üniversitesi) aittir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Testin geliştirildiği yıl: 2008.

Kaynaklar

• Hotaman, D. (2008). Yeni ilköğretim programının öğrencilere kazandırmayı öngördüğü temel becerileri öğretmen, veli ve öğrenci algıları doğrultusunda değerlendirilmesi (Doktora tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Tezin YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerindeki bağlantısı: tez.yok.gov.tr

The original PDF can be downloaded here: temel-beceri-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Temel Beceri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin orijinal maddeleri, telif hakları veya yayın kısıtlamaları nedeniyle bu akademik girişte sunulamamaktadır. Ölçek maddelerine tam erişim sağlamak için tezin orijinal metnine (Hotaman, 2008) veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.