Tamamlanma İhtiyacı Ölçeği-Kısa Formu

Özet

Tamamlanma İhtiyacı Ölçeği-Kısa Formu’nun (TIÖ-KF) bu çalışması, orijinal ölçeğin Türk kültürüne ve diline uyarlanması sürecini ve psikometrik özelliklerinin incelenmesini kapsamaktadır. Çalışma, özellikle Türk üniversite öğrencileri popülasyonunda ölçeğin güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olarak kullanılıp kullanılamayacağını tespit etmeyi amaçlamıştır. Elde edilen bulgular, kısa formun Türkçe versiyonunun kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılığa ve yüksek test-tekrar test kararlılığına sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Tamamlanma İhtiyacı, Kısa Form, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Üniversite Öğrencileri.

Yazarlar

Hasan Atak, Merve Syed, Figen Çok

Amaç

Bu çalışmanın temel amacı, Tamamlanma İhtiyacı Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerini inceleyerek, ölçeğin Türk üniversite öğrencileri popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir şekilde kullanılabileceğini göstermektir. Orijinal ölçeğin kısaltılmış yapısının kültürel adaptasyon süreci, dil geçerliği ve yapısal geçerliğin belirlenmesi süreçlerini içermiştir.

Ölçeğin uyarlanması, araştırmacılara kesin bilgiye ulaşma motivasyonunu (Tamamlanma İhtiyacı) daha az madde kullanarak ve daha kısa sürede ölçme imkanı sunmaktadır. Bu, özellikle geniş örneklem gruplarıyla yapılan kesitsel araştırmalarda veri toplama verimliliğini artırmayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, sosyal psikolojide önemli bir psikolojik yapı olan Tamamlanma İhtiyacı (Need for Closure – NFC) kavramını ölçmektedir. Tamamlanma İhtiyacı, bireyin herhangi bir bilişsel süreçte belirsizlikten kaçınma, hızlı ve kesin bir yargıya ulaşma motivasyonu olarak tanımlanır. Bu ihtiyaç yüksek olduğunda, bireyler kararsızlık durumlarından rahatsızlık duyar ve bilgi işleme süreçlerini hızla sonlandırma eğilimi gösterir.

Tamamlanma İhtiyacı, kişinin bilgi arayışı, karar verme stilleri ve sosyal yargıları üzerinde derin etkilere sahiptir. Bu kısa form, bireylerin belirsizliğe tahammül düzeylerini ve bilişsel kapanmaya yönelik motivasyonlarını etkin bir şekilde değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, farklı yaş gruplarından elde edilen veriler kullanılarak kesitsel araştırma düzeni çerçevesinde yürütülmüştür. Geçerlik çalışmalarının ilk aşaması, ölçeğin kültürel uygunluğunu sağlamak amacıyla dil geçerliği analizleri olmuştur.

Yapı geçerliğini test etmek amacıyla, orijinal ölçeğin teorik yapısını Türk örnekleminde doğrulamak üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili yapılarla olan ilişkilerini incelemek için ayrı bir veri seti üzerinden ölçüt dayanaklı geçerlik (criterion-related validity) çalışması gerçekleştirilmiştir. Son olarak, ölçek maddelerinin ayırt ediciliğini ve yeterliliğini değerlendirmek üzere kapsamlı bir madde analizi yapılmıştır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, iki temel yöntemle incelenmiştir: iç tutarlılık katsayısı ve test-tekrar test yöntemi. İç tutarlılık, maddelerin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu belirlemek için Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir.

• İç Tutarlılık: Ölçeğin Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı r=0,74 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik literatürde kabul edilebilir sınırlar içinde yer almaktadır ve ölçeğin iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zamana karşı kararlılığını incelemek için 42 katılımcıya 3 hafta ara ile uygulama yapılmıştır. Analize uygun 38 katılımcıdan elde edilen veriler sonucunda test-tekrar test güvenirlik katsayısı r=0,92 gibi oldukça yüksek bir değer olarak saptanmıştır. Bu bulgu, ölçeğin kararlı ve tutarlı ölçümler yapabilen bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin kısaltılmış formunun, orijinal teorik modelde öngörülen faktör yapısını Türk popülasyonunda da koruyup korumadığını belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Bu analiz türü, faktör yükleri ve uyum indeksleri gibi istatistiksel göstergeler aracılığıyla, ölçek maddelerinin teorik olarak ilişkili oldukları alt boyutları ne ölçüde temsil ettiğini gösterir. Sonuçlar, kısa formun temel Tamamlanma İhtiyacı yapısını başarılı bir şekilde temsil ettiğini desteklemiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Derecelendirme: 6-seçenekli Likert tipi ölçek. 1= Hiç katılmıyorum, 6= Tamamen katılıyorum.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler (Özellikle Üniversite Öğrencileri)

Yaş Grubu: Farklı yaşlardaki bireyler (Örneklem üniversite öğrencisi ağırlıklıdır)

Popülasyon Detayları: Türk üniversite öğrencileri örneklemi üzerinde psikometrik incelemeler yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Kesitsel araştırma düzeni kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Tamamlanma İhtiyacı Ölçeği, Kısa Form, Psikometri, Test-Tekrar Test, Cronbach Alfa, Need for Closure.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Hasan Atak

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: İzinler ve ücret bilgisi açıkça belirtilmemiştir; ancak ölçeğin akademik yayınlarda kullanımı genellikle yazarlara atıf yapmayı gerektirir.

Test Yılı: Ölçeğin psikometrik özelliklerinin incelendiği yayın yılı 2017‘dir.

Orijinal PDF: Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: tamamlanma-ihtiyaci-olcegi-kisa-formu-toad.pdf

Kaynaklar

1. Atak, H., Syed, M. ve Çok, F. (2017). Tamamlanma İhtiyacı Ölçeği-Kısa Formu’nun Türk üniversite öğrencilerinde psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Noro-Psikyatri Arsivi, 54(2), 175.

Tamamlanma İhtiyacı Ölçeği-Kısa Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu bölüme ait ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Lütfen ölçeğin tam maddeleri için yukarıda belirtilen referans yayına başvurunuz.