Takım Sporları Yapan Sporcularda Şiddet Eğilimi Ölçeği

Özet

Takım Sporları Yapan Sporcularda Şiddet Eğilimi Ölçeği (TSYŞEÖ), 2021 yılında Murat Aslan ve S. Uğraş tarafından geliştirilen psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, takım sporları disiplinlerinde yer alan sporcuların, rekabet ortamlarında veya genel spor bağlamında sergilemeye yatkın oldukları şiddet eğilimlerini, agresif tutumlarını ve davranışsal potansiyellerini standardize edilmiş bir biçimde ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek geliştirme çalışması, özellikle spor psikolojisi alanında, sporcularda görülen saldırganlık düzeylerinin tespit edilmesi ve bu eğilimlerin kontrol altına alınmasına yönelik bilimsel çalışmalara temel oluşturmak üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, öz-bildirim formatında olup, çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir ve bu sayede sporcuların şiddet potansiyellerini detaylı alt faktörler üzerinden analiz etme imkanı sunar. Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde gerekli psikometrik analizler (geçerlik ve güvenirlik çalışmaları) titizlikle gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Şiddet Eğilimi, Takım Sporları, Sporcu, Agresyon, Ölçek Geliştirme, Spor Psikolojisi, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Murat ASLAN, S. Uğraş.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, takım sporları ile profesyonel düzeyde veya amatör düzeyde ilgilenen sporcuların, müsabaka baskısı altında veya takım içi dinamiklerde ortaya çıkan çatışma durumlarında ne ölçüde şiddet içeren davranışlara eğilimli olduklarını ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda, sporcuların fiziksel ve sözel şiddet potansiyellerini ayırt edebilen bir ölçüm standardı oluşturulmuştur.

Bu ölçek, spor bilimleri araştırmacılarına, antrenörlere ve spor psikologlarına, sporcuların ruh sağlığı ve davranışsal kontrol mekanizmaları hakkında nicel veriler sunarak, şiddeti önleme programlarının etkinliğini artırmak için kritik bir araç sağlamaktadır. Ölçek, özellikle Türkiye spor camiasındaki şiddet eğilimlerinin anlaşılmasına özgü bir katkı sunmayı hedeflemiştir.

Yapı

Takım Sporları Yapan Sporcularda Şiddet Eğilimi Ölçeği, sporcuların çevrelerine yönelik düşmanca tutumlarını ve saldırganlıklarını yansıtan latent (gizil) bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle fiziksel temasın yoğun olduğu ve rekabetin yüksek olduğu spor dallarında ortaya çıkan agresif tepkileri içerir.

Ölçek, sporculardaki şiddet eğilimini tek boyutlu bir yapı yerine, faktör analizi sonuçlarıyla desteklenen birden fazla alt boyutta ele almaktadır. Bu alt boyutlar, örneğin, oyun kurallarına uymama eğilimi, rakibe yönelik kasıtlı zarar verme isteği veya müsabaka dışı sözel agresyon gibi spesifik davranışsal ve bilişsel eğilimleri kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, aracın gerçekten sporculardaki şiddet eğilimini ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Aslan ve Uğraş (2021), ölçek geliştirme sürecinde yapı geçerliğini sağlamak için Kapsam Geçerliği (uzman görüşleri) ve Yapı Geçerliği analizlerini kullanmıştır.

Yapı geçerliği testleri, özellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile sağlanmıştır. Bu analizler sonucunda elde edilen faktör yükleri ve model uyum indeksleri (CFI, TLI, RMSEA vb.), ölçeğin teorik olarak beklenen yapıya uygun olduğunu göstermiştir. Detaylı istatistiksel geçerlik katsayıları, orijinal bilimsel makalede yer almaktadır.

Güvenirlik

Takım Sporları Yapan Sporcularda Şiddet Eğilimi Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verdiğini ve iç tutarlılığının yüksek olduğunu göstermek amacıyla yapılmıştır. Güvenirlik kanıtı için en yaygın kullanılan yöntem olan Cronbach Alpha (α) iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır.

Geliştirme çalışmasının sonuçları, ölçeğin maddeleri arasında yüksek bir iç tutarlılık olduğunu ve bu maddelerin aynı yapıyı güvenilir bir şekilde ölçtüğünü doğrulamıştır. Ayrıca, ölçeğin kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizleri de yapılmış olabilir. Ölçeğin güvenirlik katsayılarının detayları için Aslan ve Uğraş (2021) makalesine bakılması gerekmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, psikometrik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak geliştirilmiştir. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmış ve şiddet eğilimi kavramının sporcular bağlamında hangi alt faktörlere ayrıldığını belirlemiştir.

Ölçek geliştirme çalışmasında, veri setinin faktörleştirilmeye uygunluğunu belirlemek için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri ve Barlett Sphericity Testi sonuçları raporlanmıştır. Analizler sonucunda ortaya çıkan faktör yapısı, ölçeğin toplam varyansın önemli bir kısmını açıkladığını göstermiş, böylece ölçeğin yapısal bütünlüğü kanıtlanmıştır.

Enstrüman

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Formatı kullanılması muhtemeldir (Orijinal makalede detaylı derecelendirme bilgisi mevcuttur).

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Takım Sporları Yapan Sporcular

Age Group: Yetişkin ve genç yetişkin sporcular (Lisanslı sporcular).

Population Details: Futbol, basketbol, voleybol gibi organize takım sporları ile uğraşan, çeşitli liglerde yer alan lisanslı sporcular örneklem grubunu oluşturmuştur.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Bireylerin kendi şiddet eğilimleri hakkındaki algılarını ve davranışsal eğilimlerini ölçmeye yarar.

Anahtar Kelimeler

Sporcular, Şiddet Eğilimi, Ölçek, Psikometri, Spor Psikolojisi, Faktör Analizi, Spor Bilimleri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Murat ASLAN: [email protected]

Correspondence Address: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (Yazarın 2021 yılındaki muhtemel kurumu).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Geliştirme Yılı: 2021.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar Murat ASLAN ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım veya yeniden basım için telif hakları yazar/yayıncı kuruluş olan SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi‘ne ait olabilir.

Ölçeğin orijinal PDF ve DOCX dosyalarına aşağıdaki bağlantılardan erişilebilir.

• PDF Dosyası: takim-sporlari-yapan-sporcularda-siddet-egilimi-olcegi-toad.pdf

• DOCX Dosyası: takim-sporlari-yapan-sporcularda-siddet-egilimi-olcegi-toad.docx

Kaynaklar

Aslan, M.,& Uğraş, S . (2021). Tendency of violence in tem sports athletes: A scale development study. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 19(2), 156-167. doi: 10.33689/spormetre.811987.

Takım Sporları Yapan Sporcularda Şiddet Eğilimi Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, orijinal makalenin metninde veya eklerinde yer almaktadır. Kaynak metinde doğrudan sağlanmadığı için burada listelenememiştir. Ölçek maddelerine ve puanlama yönergelerine erişim için lütfen yayımlanmış makaleyi (Dergipark linki: dergipark.org.tr) veya yukarıda belirtilen PDF dosyasını inceleyiniz.