STEM Motivasyon Ölçeği

Öz

STEM Motivasyon Ölçeği, bireylerin Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik alanlarına yönelik sahip oldukları motivasyon düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu çalışma, ölçeğin Türkçe diline uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılması süreçlerini kapsamaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürü ve eğitim sistemi bağlamında geçerli ve güvenilir sonuçlar üretebildiğini göstermiştir. Elde edilen yüksek psikometrik değerler, ölçeğin eğitim araştırmalarında kullanıma uygun olduğunu teyit etmektedir.

Ölçek, dört temel boyutta toplam 28 maddeden oluşmakta olup, 4’lü Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanmaktadır. Yapılan faktör analizleri ve iç tutarlılık hesaplamaları, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve güvenilirliğini desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

STEM, Motivasyon, Ölçek Uyarlaması, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

İsmail Dönmez

Amaç

STEM Motivasyon Ölçeği’nin temel amacı, öğrencilerin veya bireylerin Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik disiplinlerine yönelik içsel ve dışsal motivasyon düzeylerini nicel olarak belirlemektir. Bu ölçüm, eğitimcilerin ve araştırmacıların, öğrencilerin STEM alanlarına olan ilgisini ve katılımını artırmaya yönelik etkili stratejiler geliştirmesine yardımcı olur.

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak, Türkçeyi konuşan popülasyonlarda güvenilir ve geçerli ölçümler yapabilmesini sağlamayı hedeflemiştir. Bu uyarlama, uluslararası alanda kabul görmüş bir aracı yerel araştırmalara kazandırmıştır.

Yapı

STEM Motivasyon Ölçeği, motivasyonu çok boyutlu bir yapı olarak ele alır ve dört ana alt boyutta ölçüm yapar. Bu alt boyutlar, STEM disiplinlerinin her birine karşılık gelir: Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik. Ölçek, bireyin bu alanlara yönelik tutumlarını, ilgisini ve öğrenme isteğini yansıtan bilişsel ve duyuşsal unsurları değerlendirir.

Ölçekteki maddeler, öğrencilerin bu dört alandaki etkinliklere ne sıklıkla katıldığını ve bu etkinlikleri ne kadar değerli bulduğunu değerlendirerek genel motivasyon profilini ortaya koyar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin faktör yapısının verilerle uyumlu olduğunu göstermiştir. Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0.87 olarak hesaplanmıştır. Bu değerin 1’e yakın olması, örneklem büyüklüğünün faktör analizi için yeterli olduğunu ve maddeler arasındaki korelasyonların güçlü olduğunu işaret etmektedir.

Ek olarak, verilerin çok değişkenli normal dağılımdan gelip gelmediğini test eden Bartlett Boyutsallık Testi anlamlı bulunmuştur (p=0.000). Bu anlamlılık düzeyi, verilerin faktör analizine uygun olduğunun ve maddeler arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunun güçlü bir göstergesidir. Özdeğerlik-madde grafiği ve maddelerin toplam varyans değerleri de 0.87 olarak rapor edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla Cronbach Alfa (α) güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır. Yapılan analiz sonucunda ölçeğin genel güvenirlik katsayısı 0.91 olarak bulunmuştur.

0.91 değeri, ölçeğin maddelerinin birbiriyle yüksek düzeyde tutarlı olduğunu ve güvenilir bir ölçüm sağladığını göstermektedir. Bu yüksek güvenirlik düzeyi, ölçeğin tekrarlı ölçümlerde benzer sonuçlar vereceği beklentisini güçlendirmektedir ve bilimsel araştırmalarda kullanım için oldukça uygun kabul edilmektedir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliğini doğrulamak amacıyla Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Analiz öncesinde örneklem yeterliliği ve veri uygunluğu kontrol edilmiştir.

• KMO Değeri: 0.87 olarak bulunmuştur. Bu yüksek değer (0.80 üzeri), örneklemin faktör analizi için mükemmel düzeyde yeterli olduğunu kanıtlar.

• Bartlett Testi: Anlamlılık düzeyi p=0.000 olarak tespit edilmiştir. Bu sonuç, değişkenler arasındaki korelasyon matrisinin birim matrisinden farklı olduğunu, dolayısıyla faktör yapısının çıkarılmasının uygun olduğunu göstermektedir.

Bu istatistiksel sonuçlar, orijinal ölçeğin dört faktörlü yapısının (Bilim, Teknoloji, Mühendislik, Matematik) Türkçe verilerde de başarılı bir şekilde temsil edildiğini ve yapısal geçerliğin sağlandığını doğrulamaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler (Yüksekokul veya Lise Düzeyi Öğrencileri)

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle Ergenlik ve Genç Yetişkinlik dönemi)

Population Details: Geçerlik ve güvenirlik çalışması için kullanılan çalışma grubu detayları makalede yer almaktadır.

Test Methodology: 4’lü Likert Tipi Derecelendirme (1=Asla – 4=Sıklıkla)

Anahtar Kelimeler

Eğitim, Psikometri, STEM Eğitimi, Motivasyonel Ölçek, Cronbach Alfa, Faktör Yükleri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiş

Correspondence Address: Belirtilmemiş

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin kullanımı için ilgili yazar İsmail Dönmez’den izin alınması gerekmektedir. Akademik çalışmalar için genellikle kaynak gösterilerek kullanım izni mevcuttur.

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlarda genellikle ücretsizdir.

Test Yılı (Adaptasyon): 2020

Kaynaklar

DÖNMEZ, İ . (2020). STEM Motivasyon Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi , 17 (1) , 486-510 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/yyuefd/article/693825

Bu çalışmanın orijinal PDF’i buradan indirilebilir: stem-motivasyon-olceginin-turkceye-uyarlanmasi-gecerlik-ve-guvenirlik-calismasi-toad.pdf

STEM Motivasyon Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

• Bilim (8 m)
• Teknoloji (7 m)
• Mühendislik (6 m)
• Matematik (7 m)