STEM Motivasyon Anketi

Özet

Bu çalışma, mevcut bir STEM Motivasyon ölçeğini Türkçe konuşan popülasyonlarda kullanılmak üzere kültürel ve dilsel olarak uyarlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Uyarlama sürecinde ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Elde edilen psikometrik veriler, 25 maddelik anketin dört temel boyutta (Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik) yeterli düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Bu çalışma, eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılara, Türk bağlamında öğrencilerin STEM alanlarına yönelik motivasyon düzeylerini ölçmek için güvenilir ve geçerli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

STEM, Motivasyon, Ölçek Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik, Psikometri, Eğitim.

Yazarlar

İsmail DÖNMEZ

Amaç

STEM Motivasyon Anketi’nin Türkçeye uyarlanmasının temel amacı, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak Türk örnekleminde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı oluşturmaktır. Bu uyarlama çalışması, Türkiye’deki öğrencilerin Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik alanlarına yönelik içsel ve dışsal motivasyon düzeylerinin objektif bir şekilde belirlenmesine olanak tanımayı hedeflemiştir.

Ölçek, özellikle eğitim bilimleri ve psikoloji alanlarında çalışan araştırmacılar için, öğrencilerin STEM kariyerlerine yönelimlerini ve bu alanlardaki akademik başarılarını etkileyen motivasyonel faktörleri inceleme potansiyeli sunmaktadır.

Yapı

STEM Motivasyon Anketi, öğrencilerin STEM disiplinlerine yönelik motivasyonlarını çok boyutlu bir yapıda ölçmektedir. Ölçek, dört ana alt boyuttan oluşmaktadır:

• Bilim
• Teknoloji
• Mühendislik
• Matematik

Her bir boyut, ilgili STEM alanına özgü tutum ve motivasyon seviyelerini bağımsız olarak değerlendirmektedir. Bu yapı, araştırmacıların motivasyon profilini genel bir skor yerine alan bazlı detaylarla analiz etmesine olanak sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçeye uyarlanması sürecinde öncelikle dilsel ve kültürel geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Çeviri tamamlandıktan sonra, ölçeğin Türkçe formu iki farklı Türk dil uzmanına sunulmuştur.

Uzmanlar, maddelerin anlam bütünlüğünü, dilbilgisi uygunluğunu ve hedef kitle tarafından anlaşılırlığını değerlendirmiştir. Yapılan düzenlemeler ve karşılaştırmalar sonucunda maddelerin orijinal ölçekteki yapıyı koruduğu ve Türk kültürü bağlamında geçerliliğinin sağlandığı onaylanmıştır. Bu süreç, ölçeğin yapısal ve içerik geçerliğine önemli katkılar sağlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alpha katsayısı kullanılarak incelenmiştir. 25 maddeden oluşan ölçeğin tamamı için hesaplanan genel güvenirlik katsayısı 0,84 olarak bulunmuştur, bu da ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Alt boyutların güvenirlik katsayıları ise şöyledir:

• Teknoloji boyutunda güvenirlik katsayısı 0,75 olarak belirlenmiştir.
• Matematik boyutunda (27. madde çıkarılmıştır) güvenirlik katsayısı 0,80 olarak hesaplanmıştır.
• Mühendislik boyutunda (21. madde çıkarılmıştır) güvenirlik katsayısı 0,72 olarak bulunmuştur.
• Bilim boyutunda (5. madde çıkartılmıştır) güvenirlik katsayısı 0,696 olarak hesaplanmıştır. Bu değer 0.70 sınırına çok yakın kabul edildiği için ek madde çıkarma işlemi yapılmamıştır.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe formda da korunup korunmadığını belirlemek amacıyla faktör analizi tekniklerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Güvenirlik analizlerinde dört ayrı boyuta (Bilim, Teknoloji, Mühendislik, Matematik) ilişkin katsayıların ayrı ayrı raporlanması, ölçeğin çok boyutlu yapısının doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizi ile test edildiğini güçlü bir şekilde işaret etmektedir.

Bu analizler sonucunda, toplam 25 maddeden oluşan ve dört faktörlü yapıyı temsil eden nihai bir ölçek formu elde edilmiştir. Bazı maddelerin (5., 21. ve 27. maddeler) çıkarılması, faktör yüklerinin düşük olması veya çapraz yüklenmeler göstermesi nedeniyle orijinal yapıyı optimize etme çabasının bir sonucu olarak değerlendirilebilir.

Ölçek

Test Türü: Uyarlama

Format: 25 madde içeren çok boyutlu bir ankettir. Maddeler 4’lü Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim bilimleri araştırmasında kullanıldığı varsayılmaktadır (Genellikle lise veya üniversite öğrencileri).

Yaş Grubu: Belirtilmemiştir (Genellikle ergenlik dönemi ve sonrası).

Popülasyon Detayları: Orijinal kaynakta detaylı popülasyon bilgisi (örneklem büyüklüğü, demografik özellikler) verilmemiştir.

Test Metodolojisi: Çeviri-Geri Çeviri süreci sonrası uzman görüşü alınarak dilsel eşdeğerlik sağlanmış, ardından psikometrik analizler (geçerlik ve güvenirlik) yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Motivasyon, STEM Eğitimi, Psikometrik Özellikler, İç Tutarlılık, Cronbach Alpha, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Veri Yok

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Veri Yok

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu uyarlama çalışması 2020 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı veya izin gereklilikleri hakkında spesifik bilgi sağlanmamıştır. Ancak, ölçek akademik bir dergide (Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi) yayımlanmıştır ve bilimsel araştırma amaçlı kullanımının ilgili makaleye atıf yapılarak mümkün olduğu varsayılmaktadır.

Orijinal PDF dosyası bu adresten indirilebilir: stem-motivasyon-anketi-toad.pdf

Referanslar

Dönmez, İ. (2020). STEM motivasyon ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1): 486-510.

Makalenin yayımlandığı dergi bağlantısı: efdergi.yyu.edu.tr

STEM Motivasyon Anketi Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynakta ölçek maddeleri listelenmemiştir. Sadece ölçeğin 25 maddeden oluştuğu bilgisi mevcuttur.

Derecelendirme Seçenekleri (4’lü Likert Tipi): Sıklıkla, Bazen, Çok az, Asla