Spor Karşılaşmalarında Tüketici Değer Algısı Ölçeği

Özet

Spor Karşılaşmalarında Tüketici Değer Algısı Ölçeği (SKTDAÖ), spor etkinliklerine katılan veya bu etkinlikleri takip eden tüketicilerin algıladığı değeri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal bir yapının Türkçe’ye uyarlama çalışmasıdır. Yapılan uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve spor tüketim alışkanlıklarına uygunluğunu sağlamayı hedeflemiştir. Ölçek, spor pazarlaması ve tüketici davranışları alanlarında, taraftarların maçlara katılım kararlarını etkileyen temel değer faktörlerini belirlemek için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Ölçeğin psikometrik özellikleri incelendiğinde, yüksek düzeyde güvenirlik ve kabul edilebilir geçerlik değerlerine sahip olduğu görülmektedir. Toplam varyansın önemli bir kısmını açıklayan faktör yapısı, ölçeğin spor karşılaşmalarında algılanan tüketici değeri kavramını başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Bu araç, akademik araştırmacılar ve spor yöneticileri için taraftar deneyimini ve memnuniyetini anlamada kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Spor Pazarlaması, Tüketici Değeri Algısı, Spor Tüketimi, Ölçek Uyarlama, Taraftar Deneyimi, Psikometri.

Yazarlar

M. Akıllı, İ. Aktaş

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, spor karşılaşmalarını izleyen veya katılan bireylerin, bu deneyimden elde ettikleri toplam değeri ve faydayı sistematik bir şekilde ölçmektir. Tüketici değeri, sadece ekonomik faydaları değil, aynı zamanda duygusal, sosyal ve işlevsel faydaları da kapsayan çok boyutlu bir yapıdır. SKTDAÖ, spor etkinliklerinin seyirciler nezdindeki algılanan faydasını detaylandırmayı amaçlar.

Ölçek, spor pazarlaması stratejilerinin geliştirilmesinde kilit rol oynar. Algılanan değerin yüksek olduğu alanların belirlenmesi, spor kulüplerinin ve organizasyonlarının hizmet kalitesini artırmasına, bilet fiyatlandırma politikalarını optimize etmesine ve taraftar sadakatini güçlendirmesine olanak tanır. Bu uyarlama çalışması, özellikle Türkçe konuşan popülasyonda geçerli ve güvenilir veri toplamayı mümkün kılmaktadır.

Yapı

Ölçek, spor karşılaşmalarında algılanan tüketici değeri yapısını ölçmektedir. Bu yapı genellikle çok boyutludur ve spor seyirciliğinde deneyimlenen farklı değer türlerini içerir. Bu boyutlar arasında; sosyal etkileşimden alınan haz (Sosyal Değer), maçın teknik kalitesinden ve sonucundan alınan fayda (İşlevsel Değer), heyecan ve eğlence (Duygusal Değer) ve öğrenme veya bilgi edinme (Bilişsel Değer) gibi unsurlar bulunmaktadır.

Ölçek maddeleri, spor etkinliklerinin sadece bir ürün olarak değil, aynı zamanda derin duygusal ve sosyal deneyimler sunan bir hizmet olarak algılanmasını temel alır. Bireyin bir spor karşılaşmasına katılımının veya takımı desteklemesinin kendisine sağladığı kişisel ve kolektif faydalar, bu psikolojik yapının merkezini oluşturmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışması, faktör yapısının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu göstermiştir. Yapılan Faktör Analizi sonuçlarına göre, maddelerin faktör yükleri geniş bir aralıkta, 0.46 ile 0.87 arasında değişim göstermektedir. Bu yükler, maddelerin ilgili oldukları faktörleri güçlü bir şekilde temsil ettiğini işaret etmektedir.

Açıklanan varyans yüzdesi, ölçeğin yapısal geçerlik açısından yüksek performans sergilediğini kanıtlamaktadır. Toplam varyansın %75.38 gibi yüksek bir oranının bu faktörler tarafından açıklanması, ölçeğin ölçtüğü yapının büyük bir kısmını başarıyla kapsadığını göstermektedir. Bu bulgular, ölçeğin hedeflediği tüketici değeri yapısını ölçme kapasitesinin yüksek olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Spor Karşılaşmalarında Tüketici Değer Algısı Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirlik değerleri oldukça yüksektir. Ölçeğin bütünü için hesaplanan Cronbach Alfa katsayısı 0.91 olarak rapor edilmiştir. Bu değer, ölçeğin genel olarak mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Ölçeği oluşturan alt boyutların iç tutarlılık katsayıları ise 0.83 ile 0.89 aralığında değişmektedir. Alt boyutlardaki bu yüksek güvenirlik düzeyleri, her bir alt boyutun kendi içindeki maddelerin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve ölçeğin alt yapılarının da sağlam olduğunu teyit etmektedir. Bu sonuçlar, SKTDAÖ’nün tekrarlanabilir ve tutarlı ölçümler yapma yeteneğini güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen Faktör Analizi (muhtemelen Açımlayıcı veya Doğrulayıcı), ölçeğin spor karşılaşmalarında algılanan değeri temsil eden çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Analizler sonucunda elde edilen faktör yapısı, toplam varyansın %75.38‘ini açıklamıştır. Bu oran, sosyal bilimler alanındaki psikometrik araçlar için son derece güçlü ve kabul edilebilir bir değerdir.

Maddelerin faktör yüklerinin 0.46 ile 0.87 arasında dağılım göstermesi, tüm maddelerin ilgili faktörlere güçlü katkılarda bulunduğunu ve faktörlerin temiz bir şekilde ayrıştığını göstermektedir. Yüksek faktör yükleri, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen temel psikolojik yapıyı temsil etme yeteneğinin yüksek olduğunu doğrulamaktadır.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Spor Karşılaşmalarını Takip Eden Taraftarlar ve Tüketiciler

Yaş Grubu: Yetişkinler ve Genç Yetişkinler (Genellikle üniversite öğrencileri veya genel spor izleyicisi)

Popülasyon Detayları: Çalışma, spor etkinliklerine katılan veya aktif olarak takip eden bireyler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Detaylı popülasyon bilgisi için kaynak makaleye başvurulmalıdır.

Test Metodolojisi: Ölçek, 7’li Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirilmiştir. Derecelendirme formatı şu şekildedir: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 7=Kesinlikle Katılıyorum. Bu geniş aralık, katılımcıların algıladıkları değeri daha hassas bir şekilde ifade etmelerine olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Likert Ölçeği, Faktör Analizi, Geçerlik, Güvenirlik, Spor Pazarlaması, Tüketici Davranışı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Mevcut bilgide belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: Mevcut bilgide belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Sorumlu yazar için iletişim adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışması 2020 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı veya yeniden üretimi için gerekli izinlerin sorumlu yazar (İsmail Aktaş) ile iletişime geçilerek alınması tavsiye edilmektedir. Ölçeğin kullanımına ilişkin herhangi bir ücret bilgisi mevcut kaynaklarda açıkça belirtilmemiştir.

Orijinal makale bağlantısı ve DOI bilgisi aşağıda yer almaktadır: j-humansciences.com (DOI: 10.14687/jhs.v17i4.6079).

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: spor-karsilasmalarinda-tuketici-deger-algisi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Akıllı, M., & Aktaş, İ. (2020). Spor Karşılaşmalarında Tüketici Değer Algısı Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlama çalışması. Journal of Human Sciences, 17(4), 1123-1136. doi:10.14687/jhs.v17i4.6079

Spor Karşılaşmalarında Tüketici Değer Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• 5. Tuttuğum takımın maçlarına gitmek futbolun teknik yönlerini öğrenmeme yardım eder.

• 11. Tuttuğum takımın maçına gitmek bana özel bir gruba ait olduğumu hissettirir.

• 16. Tuttuğum takımın maçına gitmek heyecan vericidir.