Spor İlgi Envanteri

Özet

Spor İlgi Envanteri (Sport Interest Inventory), bireylerin spora yönelik gösterdikleri ilgi düzeylerini ve bu ilginin doğasını ölçmek amacıyla geliştirilmiş, çok boyutlu bir psikolojik ölçektir. Bu ölçeğin Türkçeye uyarlama ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi çalışması, İnce Yenilmez, Ersöz, Çınarlı ve Sarı (2020) tarafından gerçekleştirilmiştir. Çalışma, özellikle Türk futbol seyircileri örnekleminde envanterin geçerliğini ve güvenirliğini değerlendirmeyi hedeflemiştir.

Uyarlama süreci, ölçeğin orijinal yapısını koruyarak kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlamıştır. Envanter, sporla ilgili bilişsel, duygusal ve davranışsal boyutlardaki ilgiyi değerlendirerek, spor yönetimi ve pazarlaması alanlarında tüketici davranışlarının anlaşılmasına kritik katkılar sunmaktadır. Elde edilen sonuçlar, Spor İlgi Envanteri’nin Türk kültüründe spor ilgisini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu doğrulamıştır.

Anahtar Kelimeler

Spor İlgi Envanteri, Spor İlgi Düzeyi, Psikometrik özellikler, Ölçek Uyarlaması, Futbol Seyircileri, Spor Yönetimi, Tüketici Davranışı, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

M. İnce Yenilmez, G. Ersöz, S. Çınarlı, İ. Sarı.

Amaç

Spor İlgi Envanteri’nin temel amacı, bireylerin spora karşı duydukları genel ve spesifik ilgi düzeylerini, bu ilginin derinliğini ve sürekliliğini ölçmektir. Bu ölçüm, sadece pasif izleyicilikten ziyade, sporla ilgili bilgi arayışı, duygusal yatırım ve tüketim davranışları gibi geniş bir yelpazeyi kapsar. Ölçek, spor organizasyonlarının ve pazarlamacılarının hedef kitlelerinin motivasyonlarını ve ilgi yoğunluklarını nicel olarak belirlemesine yardımcı olur.

Türkçe uyarlama çalışması (2020), ölçeğin Türk kültürüne özgü dilsel ve kavramsal farklılıklar göz önüne alındığında bile orijinal psikometrik yapısını koruyup korumadığını saptamayı amaçlamıştır. Çalışmanın odak noktası, özellikle Türkiye’de büyük bir popülasyonu temsil eden futbol seyircilerinin spor ilgisini geçerli bir şekilde ölçebilme yeteneğini teyit etmektir.

Yapı

Spor İlgi Envanteri, spor ilgisini çok boyutlu bir psikolojik yapı olarak kavramsallaştırır. Tipik olarak, ölçek üç ana veya daha fazla alt boyutu ölçer: Duygusal Bağlılık (bir spor dalına veya takıma karşı hissedilen tutku ve sadakat), Bilişsel İlgi (spor hakkında bilgi edinme, haberleri takip etme ve analiz etme eğilimi) ve Davranışsal İlgi (maç izleme sıklığı, etkinliklere katılım ve spor ürünleri satın alma gibi açık davranışlar).

Uyarlama çalışmasında, bu teorik yapının Türk örneklemindeki faktör ayrışımı, yapısal eşitlik modelleri aracılığıyla test edilmiştir. Ölçek, bireyin sporu günlük yaşamının ne kadar merkezine koyduğunu ve sporla ilgili olaylara ne kadar yatırım yaptığını değerlendiren maddelerden oluşur. Bu yapı, spor tüketiminin altında yatan motivasyonları açıklamak için güçlü bir teorik çerçeve sunar.

Geçerlik

Spor İlgi Envanteri’nin Türkçe formunun geçerlik analizleri, yapı geçerliğine odaklanmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin orijinal çok boyutlu faktör yapısının Türk futbol seyircileri örnekleminde yüksek düzeyde uyum gösterdiğini kanıtlamıştır. Model uyum indeksleri (örneğin, CFI, TLI, RMSEA), teorik modelin verilerle mükemmel bir uyum içinde olduğunu göstermiştir.

Ayrıca, ayrışık ve yakınsak geçerlik (Discriminant and Convergent Validity) testleri yapılmıştır. Spor ilgisi puanlarının, teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer yapılarla (örneğin, takım sadakati veya maç atmosferine katılım) yüksek korelasyon gösterdiği (yakınsak geçerlik) ve ilişkisiz olması beklenen yapılarla düşük korelasyon gösterdiği (ayrışık geçerlik) tespit edilmiştir. Bu bulgular, envanterin amaçladığı psikolojik yapıyı doğru ve özgün bir şekilde ölçtüğünü teyit etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik değerlendirmesi, temel olarak iç tutarlılık yöntemiyle sağlanmıştır. Cronbach’s Alpha katsayıları, hem ölçeğin tamamı hem de belirlenen alt boyutları için literatürde kabul edilen kritik eşiğin (genellikle 0.70) oldukça üzerinde değerler göstermiştir. Bu yüksek katsayılar, envanter maddelerinin aynı temel yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçüm sonuçlarının güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Yüksek iç tutarlılığın yanı sıra, ölçeğin zaman içinde kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği de incelenmiştir. Belirli bir zaman aralığıyla tekrar uygulanan test sonuçları arasındaki yüksek korelasyon, Spor İlgi Envanteri’nin spor ilgisi gibi görece kararlı bir yapıyı ölçerken istikrarlı sonuçlar ürettiğini göstermiştir. Bu durum, ölçeğin akademik ve uygulamalı araştırmalarda güvenle kullanılabileceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Spor İlgi Envanteri’nin Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini kesinleştirmek için iki aşamalı faktör analizi yaklaşımı benimsenmiştir. İlk aşamada, veri setinin temel yapısını keşfetmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmış, bu analiz orijinal ölçeğin faktör yapısını doğrulamıştır.

İkinci ve daha kritik aşamada ise Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, orijinal ölçekten beklenen çoklu faktör modelinin (muhtemelen duygusal, bilişsel ve davranışsal ilgi faktörleri) Türk verileriyle ne kadar uyumlu olduğunu test etmiştir. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri ile ölçeğin çok boyutlu yapısının güçlü bir şekilde desteklendiğini ortaya koymuştur. Bu analizler, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunu ve yapısal bütünlüğünü koruduğunu göstermektedir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türkçe örneklemde incelenmesi).

Biçim: Öz bildirim envanteri. Maddeler genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatında yanıtlanmaktadır (örn: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum).

Mevcut Dil: Türkçe (Uyarlama); Orijinali İngilizce veya ilgili dilde mevcuttur.

Popülasyon Grubu: Genel spor tüketicileri ve seyirciler. Uyarlama çalışması spesifik olarak futbol seyircileri üzerinde yoğunlaşmıştır.

Yaş Grubu: Yetişkin popülasyon.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki futbol etkinliklerini takip eden veya bu etkinliklere katılan bireylerden oluşan örneklem. Bu, spor ilgisinin spesifik bir spor dalı bağlamında incelenmesine olanak tanır.

Test Metodolojisi: Ölçek, çeviri-geri çeviri prosedürleri ile dilsel eşdeğerlik sağlandıktan sonra, yapısal eşitlik modellemesi (DFA) kullanılarak yapı geçerliği test edilmiştir. İç tutarlılık analizi (Cronbach’s Alpha) ile de güvenirlik kanıtlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Spor İlgi Envanteri, Futbol Seyircisi, Spor Tüketimi, Yapı Geçerliği, Cronbach Alpha, Doğrulayıcı Faktör Analizi, İç Tutarlılık, Spor Pazarlaması.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: ORCID bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Kurumsal e-posta bilgileri kaynakta belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Gözde Ersöz (Sorumlu Yazar). İletişim e-postası: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Spor İlgi Envanteri’nin Türkçe uyarlama çalışmasının yayın yılı 2020‘dir. Ölçeğin kullanımı için, telif hakları nedeniyle sorumlu yazar (Gözde Ersöz) veya orijinal ölçeğin geliştiricileri ile iletişime geçilmesi ve izin alınması önerilir. Akademik makaleye erişim DOI üzerinden sağlanabilir.

Ölçeğin tam metnini içeren orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: spor-ilgi-envanteri-toad.pdf

Kaynaklar

• İnce Yenilmez, M., Ersöz, G., Çınarlı, S., & Sarı, İ.(2020). Examination of the psychometric properties of the Sport Interest Inventory in a sample of Turkish football spectators. Managing Sport and Leisure, 25(4), 246-258. https://doi.org/10.1080/23750472.2019.1708208
• Sorumlu Yazar İletişim: Gözde Ersöz ([email protected])
• Makale Bağlantısı (Proxy): 0310m04so-y-https-www-tandfonline-com.proxy2.marmara-elibrary.com

Spor İlgi Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Ölçek maddelerinin tam listesine ve derecelendirme detaylarına ulaşmak için, yukarıda referansı verilen akademik makalenin incelenmesi veya sorumlu yazar (Gözde Ersöz) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.