Sözlüklere Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Sözlüklere Yönelik Tutum Ölçeği (SYTÖ), bireylerin sözlük kullanımına ve sözlüklerin öğrenme süreçlerindeki rolüne dair sahip oldukları duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2013 yılında Havva Yaman ve Ahmet Dağtaş tarafından yapılan kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışması kapsamında oluşturulmuştur. Bu araç, özellikle eğitim ortamlarında öğrencilerin sözlük kullanımına karşı geliştirdikleri olumlu veya olumsuz tutum düzeylerini belirleyerek, dil eğitimi ve kelime öğrenme stratejilerinin geliştirilmesine bilimsel katkı sağlamayı hedeflemektedir. SYTÖ, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılarak uygulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sözlük, Tutum Ölçeği, Dil Eğitimi, Kelime Öğrenme, Psikometri, Geliştirme Çalışması, Sözlük Kullanımı.

Yazarlar

Havva Yaman, Ahmet Dağtaş.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, öğrencilerin ve diğer bireylerin, dil öğrenimi ve genel kültürel gelişim bağlamında sözlük kullanımına yönelik gösterdikleri eğilim ve inançları sistematik olarak tespit etmektir. Ölçek, bireylerin sözlüklerin faydasına ne kadar inandıklarını ve sözlük kullanımının kendi kendine öğrenme becerilerine katkısını nasıl algıladıklarını ölçmeyi amaçlamaktadır.

Ölçek, eğitim bilimleri alanındaki araştırmacılara, sözlük kullanımının akademik başarı ve dil yeterliliği üzerindeki etkilerini incelemeleri için standart ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmaktadır. Bu veriler ışığında, öğretmenlerin ve eğitim programı geliştiricilerinin sözlük kullanımını teşvik edecek pedagojik yaklaşımlar geliştirmesi desteklenmektedir.

Yapı

Sözlüklere Yönelik Tutum Ölçeği, sosyal psikolojideki tutum kavramı temel alınarak geliştirilmiştir. Tutum, bireyin bir objeye (bu durumda sözlüklere) karşı gösterdiği, nispeten kalıcı olan değerlendirici tepki eğilimini ifade eder. Ölçek, bu tutumu genellikle üç temel bileşen üzerinden ölçmektedir:

• Bilişsel Bileşen: Sözlüklerin öğrenme sürecindeki etkinliğine ve gerekliliğine dair rasyonel inançlar.
• Duygusal Bileşen: Sözlük kullanma eylemine eşlik eden hisler (ilgi, sıkıntı, motivasyon).
• Davranışsal Bileşen: Sözlükleri farklı derslerde ve öğrenme bağlamlarında kullanma sıklığı ve isteği.

Bu yapı, bireyin sözlüklere karşı olan genel yönelimini kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi mümkün kılar.

Geçerlik

Yaman ve Dağtaş (2013) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin yapısal uygunluğunu sağlamak amacıyla geçerlik çalışmaları titizlikle uygulanmıştır. Geliştirme sürecinde içerik geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş, yapı geçerliği için ise Faktör Analizi kullanılmıştır.

Yapılan analizler, ölçek maddelerinin kuramsal yapıyla uyumlu olduğunu ve sözlüklere yönelik tutumu ölçmek için gerekli olan temel boyutları temsil ettiğini göstermiştir. Bu sayede, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğü bilimsel olarak kanıtlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin ölçümlerinde tutarlılık ve kararlılık düzeyini belirlemek amacıyla güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını tespit etmek için yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayı, ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Beklendiği üzere, Sözlüklere Yönelik Tutum Ölçeği’nin Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı, kabul edilebilir standartların (0.70 ve üzeri) üzerinde çıkmıştır. Bu yüksek güvenirlik düzeyi, ölçeğin farklı uygulamalarda istikrarlı sonuçlar verebileceğini ve hata payının düşük olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin nihai yapısının belirlenmesinde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA, ölçek maddelerinin altında yatan gizil boyutları keşfetmek ve ölçeğin kaç faktörden oluştuğunu saptamak için temel bir yöntemdir. Bu analiz, maddelerin hangi faktörlere yüklendiğini göstererek, ölçeğin çok boyutlu mu yoksa tek boyutlu mu olduğunu ortaya koyar.

Faktör analizi sonuçları, SYTÖ’nün yapısal bütünlüğünü teyit etmiş ve her bir faktörün tutumun farklı bir yönünü temsil ettiğini göstermiştir. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin bilimsel standartlara uygun olarak geliştirildiğini kanıtlamaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme Ölçeği, Tutum Ölçüm Aracı.

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme. Seçenekler: Hiçbir zaman (1) – Nadiren (2) – Bazen (3) – Çoğu zaman (4) – Her zaman (5).

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Eğitim kademelerinde yer alan öğrenciler.

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi ve yetişkinlik öncesi gruplar (Tahmini 12 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Ölçek, dil eğitimi alan ve düzenli sözlük kullanma potansiyeli olan öğrenci örneklemleri üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama yöntemi. Katılımcılar, kendilerine sunulan her bir ifadeye ne ölçüde katıldıklarını belirtirler. Puanlama sistemi, yüksek puanın olumlu tutumu ifade ettiği şekilde yapılandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Sözlük Kullanımı, Dil Öğrenimi, Öğrenme Becerileri, Geçerlik, Faktör Analizi, Tutum.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Havva Yaman).

Yazışma Adresi: Sakarya Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Sorumlu yazarın güncel kurumu dikkate alınarak).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçek, akademik ve eğitim araştırmaları için kullanılabilir. Kullanım öncesinde sorumlu yazar ile iletişim kurulması önerilir.

Ücret: Ticari kullanım için ücretlendirme politikası yazara bağlıdır. Akademik araştırmalarda genellikle ücretsizdir.

Test Yılı: 2013 (Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yayın yılı).

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: sozluklere-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Yaman, H., Dağtaş, A. (2013). Sözlüklere Yönelik Tutum Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10 (24), 15-27.
• Makaleye erişim linki: sbed.mku.edu.tr

Sözlüklere Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Sözlüklerden yararlanırım. ( m 4 )
• Sözlükleri sadece Türkçe derslerinde değil diğer derslerde de kullanırım. ( m 6 )
• Sözlükler yoluyla kendi kendime öğrenme becerisi kazanırım. ( m 10 )