Sosyo-Bilimsel Konuları Değerlendirme Envanteri

Özet

Sosyo-Bilimsel Konuları Değerlendirme Envanteri (SBKDE), özellikle ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin karmaşık ve tartışmalı sosyo-bilimsel konulara yönelik bakış açılarını ve muhakeme süreçlerini incelemek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu envanter, öğrencilerin bilimsel bilginin doğası hakkındaki epistemolojik inanışları ile sosyo-bilimsel meselelere yaklaşımları arasındaki ilişkiyi ortaya koymayı hedeflemektedir. Envanter, öğrencilerin sadece bilgi düzeylerini değil, aynı zamanda etik, sosyal ve bilimsel boyutları içeren çetrefilli konular karşısındaki argümantasyon becerilerini de değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, Ragıp Çavuş tarafından 2013 yılında bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Araç, öğrencilerin kendi düşüncelerini detaylıca ifade etmelerine olanak tanıyan ve derinlemesine nitel analiz gerektiren açık uçlu sorulardan oluşmaktadır. Bu yapısı, geleneksel çoktan seçmeli testlerin aksine, öğrencilerin muhakeme biçimlerine dair zengin veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyo-Bilimsel Konular, Epistemolojik İnanışlar, Fen Eğitimi, Argümantasyon, Açık Uçlu Sorular, Ölçek Geliştirme, 8. Sınıf Öğrencileri, Değerlendirme Envanteri

Yazarlar

Ragıp Çavuş

[quads id=5]

Amaç

Sosyo-Bilimsel Konuları Değerlendirme Envanteri’nin temel amacı, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin (özellikle 8. sınıf) güncel ve tartışmalı sosyo-bilimsel konulara (SBK) yönelik bakış açılarını derinlemesine incelemektir. Bu konular genellikle çevre, sağlık veya teknoloji gibi alanlarda etik, sosyal ve bilimsel çatışmaları barındırır.

Bu envanter, öğrencilerin bu tür konularla karşılaştıklarında kullandıkları muhakeme stratejilerini, karar verme süreçlerini ve bilimsel verileri sosyal bağlamla nasıl ilişkilendirdiklerini saptamayı amaçlamıştır. Çalışmanın birincil motivasyonu, öğrencilerin bilimsel bilginin kesinliği ve kaynağı hakkındaki inançlarının (epistemolojik inanışlar) bu karmaşık konulara yaklaşımlarını nasıl etkilediğini araştırmaktır.

Yapı

Envanterin ölçtüğü temel yapı, öğrencilerin sosyo-bilimsel konulara yönelik bakış açılarıdır. Bu yapı, genellikle öğrencilerin bir konu hakkındaki görüşlerini desteklemek için sundukları gerekçelerin karmaşıklığı, kanıt kullanma biçimleri ve farklı bakış açılarını dikkate alma yetenekleri üzerinden değerlendirilir.

Ölçek, öğrencilerin bilimsel bilginin değişkenliği, kaynağı ve kesinliği gibi boyutlardaki epistemolojik inanışları ile sosyo-bilimsel muhakeme düzeyleri arasındaki korelasyonu incelemek üzere tasarlanmıştır. Açık uçlu formatı sayesinde, nicel puanlamadan ziyade, nitel içerik analizi yoluyla öğrencilerin düşünce yapıları ve argümantasyon kaliteleri hakkında zengin bir veri seti elde edilmesi hedeflenmiştir.

Geçerlik

Sosyo-Bilimsel Konuları Değerlendirme Envanteri’nin geçerlik çalışmalarına dair ayrıntılı istatistiksel veriler, kaynak gösterilen yüksek lisans tezinde bulunmaktadır. Ancak özet kaynaklarda spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir.

Geliştirme aşamasında, envanterin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için büyük olasılıkla uzman görüşü ve kapsam geçerliği yöntemleri kullanılmıştır. Açık uçlu soruların kullanılması, yapı geçerliğinin nitel analizler ve tematik kodlama yoluyla desteklendiğini düşündürmektedir.

Güvenirlik

Envanterin güvenirliğine ilişkin spesifik istatistiksel sonuçlar (örneğin, Cronbach Alfa katsayısı, test-tekrar test güvenirliği veya puanlayıcılar arası güvenirlik) bu özet kaynakta sağlanmamıştır.

Açık uçlu envanterlerde güvenirlik genellikle puanlayıcılar arası güvenirlik (inter-rater reliability) ve kodlama şemasının tutarlılığı ile sağlanır. Ragıp Çavuş’un tez çalışmasında, envanterden elde edilen nitel verilerin güvenilirliğini sağlamak amacıyla detaylı bir kodlama rehberi oluşturulmuş ve birden fazla bağımsız puanlayıcı tarafından değerlendirme yapılmış olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Sosyo-Bilimsel Konuları Değerlendirme Envanteri, Likert tipi veya çok maddeli kapalı uçlu bir ölçek yapısına sahip olmadığı için (açık uçlu sorulardan oluştuğu için), geleneksel Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi yöntemlerinin uygulanması uygun değildir.

Bunun yerine, envanterden elde edilen veriler genellikle nitel içerik analizi veya tematik analiz yöntemleri kullanılarak işlenir. Bu analizler, öğrencilerin yanıtlarında ortaya çıkan farklı argümantasyon seviyelerini, gerekçelendirme türlerini veya karar verme stratejilerini belirleyen kategorik yapılar veya temalar ortaya çıkarmayı hedefler.

Araç

Test Type: Geliştirme (Özel bir araştırma amacıyla tasarlanmış özgün bir envanterdir.)

Format: Açık Uçlu Sorular (Envanter, katılımcıların düşüncelerini serbestçe ifade etmelerini sağlayan açık uçlu sorulardan oluşmaktadır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Ortaokul Öğrencileri

Age Group: 8. Sınıf Öğrencileri (Genellikle 13-14 yaş aralığı)

Population Details: 8. sınıf öğrencileri örnekleminde uygulanmıştır. Envanter, Türkiye’deki fen eğitimi bağlamında geliştirilmiştir.

Test Methodology: Nitel içerik analizi ve tematik kodlama gerektiren açık uçlu yanıtların toplanması.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Konular, Bilim Eğitimi, Nitel Araştırma, Sakarya Üniversitesi, Ragıp Çavuş, Eğitim Bilimleri, Tez Çalışması

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanmamıştır.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir; fiziksel adres sağlanmamıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu envanter, 2013 yılında Ragıp Çavuş’un yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Envanterin ticari kullanımı veya standart akademik kullanım ücretlerine dair resmi bir bilgi bulunmamaktadır. Akademik araştırmalarda kullanımı için yazar Ragıp Çavuş ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Envanterin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: sosyo-bilimsel-konulari-degerlendirme-envanteri-toad.pdf

Kaynaklar

1. Çavuş, R. (2013). Farklı epistemolojik inanışlara sahip 8. sınıf öğrencilerinin sosyobilimsel konulara bakış açıları (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sakarya.
2. Çavuş, R. ve Öztuna Kaplan, A. (2014). Farklı Epistemolojik İnanışlara Sahip 8. Sınıf Öğrencilerinin Sosyo-Bilimsel Konulara Bakış Açıları (İnsan ve Çevre Etkileşimi Örneği). XI. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi, Çukurova Üniversitesi, Adana. (Bu tezin bir konferans sunumu versiyonu için ek bir bağlantı mevcuttur: academia.edu)

[quads id=5]

Sosyo-Bilimsel Konuları Değerlendirme Envanteri Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu envanterin maddeleri (soruları), kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, Ragıp Çavuş’un 2013 tarihli yüksek lisans tezinin ekler bölümünde veya ilgili yayınlarında bulunabilir. Envanter, açık uçlu sorular formatında olduğu için, sosyo-bilimsel bir senaryo sunularak öğrencilerden bu senaryo hakkındaki düşüncelerini, çözüm önerilerini ve gerekçelerini yazmaları istenmektedir.