Sosyo-Cinsel Davranış Örnekleri Ölçeği

Özet

Sosyo-Cinsel Davranış Örnekleri Ölçeği, 2003 yılında Yeliz Toker tarafından hazırlanan ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Sosyal Bilimler Enstitüsü’ne sunulan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, bireylerin sosyo-cinsel eğilimlerini ve bu eğilimlerin iş yeri ortamında nasıl algılandığını veya ifade edildiğini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Temel olarak, bireysel farklılıkların cinsel taciz algıları üzerindeki etkisini inceleyen kapsamlı bir araştırmanın parçasıdır. Bu araç, özellikle çalışma ortamlarında ortaya çıkabilecek cinsel içerikli davranışların örneklerini değerlendirerek, katılımcıların bu tür davranışlara karşı tutumlarını ve geçmiş deneyimlerini belirlemeyi hedefler.

Ölçeğin geliştirilme amacı, kültürel ve kurumsal bağlamda farklılık gösteren sosyo-cinsel davranışların standart bir psikometrik araçla ölçülmesine katkıda bulunmaktır. Ölçek, geliştirme aşamasında olduğu için, uygulandığı popülasyona özgü sosyo-kültürel normları yansıtma potansiyeline sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Sosyo-cinsel davranış, cinsel taciz, iş yeri, bireysel farklılıklar, psikolojik ölçüm, tutum, davranış örneği.

Yazarlar

Yeliz Toker

Amaç

Sosyo-Cinsel Davranış Örnekleri Ölçeği’nin birincil amacı, bireylerin sosyo-cinsel davranışlara yönelik tutumlarını, algılarını ve bu tür davranışları sergileme eğilimlerini sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, özellikle bir çalışanın iş yerinde potansiyel olarak cinsel taciz olarak algılanabilecek davranışları ne sıklıkta deneyimlediğini veya gözlemlediğini belirlemek için kullanılmıştır.

Ölçek, Yeliz Toker’in 2003 tarihli tez çalışmasında, bireysel farklılık değişkenlerinin (örneğin, cinsiyet rolleri, kişilik özellikleri) iş yerindeki cinsel taciz algıları üzerindeki düzenleyici etkilerini incelemek için kritik bir değişken olarak hizmet etmiştir. Bu sayede araştırmacılar, sosyo-cinsel davranış örneklerinin genel kabul düzeylerini ve bireylerin bu davranışlara verdikleri tepkileri analiz edebilmiştir.

Yapı

Ölçek, bireyin sosyo-cinsel davranış alanındaki eğilimlerini ve deneyimlerini ölçen bir yapıyı temel alır. Geliştirilme amacı, genel sosyo-seksüel yönelimden ziyade, sosyal ve profesyonel bağlamlarda ortaya çıkan spesifik davranış örneklerine odaklanmaktır. Bu yapı, genellikle kabul edilebilirlik, uygunluk ve risk alma gibi boyutlarla ilişkilidir.

Ölçeğin maddeleri, çalışma ortamı veya sosyal etkileşimler sırasında karşılaşılabilecek çeşitli sözlü, sözsüz veya fiziksel cinsel içerikli davranışları kapsar. Bu davranışlar, katılımcının algıladığı veya bizzat sergilediği davranışlar üzerinden ölçülerek, bireyin sosyo-cinsel bağlamdaki etkileşim tarzına dair psikometrik veriler sunar.

Geçerlik

Kaynak özeti içerisinde Sosyo-Cinsel Davranış Örnekleri Ölçeği’nin geçerlik çalışmalarına dair spesifik istatistiksel değerler (örneğin, faktör yükleri, korelasyon katsayıları) sunulmamıştır. Ancak, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen bir araç olduğu göz önüne alındığında, orijinal çalışmanın (Toker, 2003) geçerlik analizlerini içermesi beklenmektedir.

Tipik olarak, bu tür geliştirme çalışmalarında içerik geçerliği (uzman görüşleri ile), yapı geçerliği (faktör analizi ile) ve ölçüt bağıntılı geçerlik (ilgili diğer ölçümlerle korelasyonlar) yöntemleri kullanılmıştır. Detaylı geçerlik bulguları için araştırmacının orijinal tez çalışmasına başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizlerine dair kesin veriler kaynak özette yer almamaktadır. Yeni geliştirilen psikometrik araçlar için en yaygın kullanılan güvenirlik yöntemleri arasında iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test güvenirliği bulunmaktadır.

Güvenilir bir ölçüm aracı olarak kabul edilebilmesi için, ölçeğin uygulandığı popülasyonda kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) bir iç tutarlılık göstermesi beklenir. İlgili araştırmacılar, ölçeğin kararlılığını ve tutarlılığını değerlendirmek için orijinal Toker (2003) tezindeki güvenirlik bölümünü incelemelidirler.

Faktör Analizi

Sosyo-Cinsel Davranış Örnekleri Ölçeği’nin geliştirme aşamasında, ölçeğin yapısal boyutlarını ortaya çıkarmak amacıyla Keşfedici Faktör Analizi (KFA) kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi temel sosyo-cinsel yapıları temsil ettiğini belirlemeye yardımcı olur.

Faktör yapısının, iş yerinde cinsel taciz algısı ile ilişkili farklı davranış kategorilerini (örneğin, imalar, fiziksel yakınlık, sözlü yorumlar) ayırması muhtemeldir. Ancak, ölçeğin kesin faktör sayısı, maddelerin faktör yükleri ve açıklanan varyans yüzdesi bilgileri orijinal tezde yer almaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi bulunmamaktadır. Ancak, sosyo-cinsel davranışların sıklığını veya kabulünü ölçmek için genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi bir derecelendirme kullanıldığı varsayılabilir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler, özellikle çalışan yetişkinler veya üniversite öğrencileri (çalışma ortamı bağlamı nedeniyle).

Age Group: 18 yaş ve üzeri yetişkin popülasyon.

Population Details: Ölçek, Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) bağlamında yürütülen bir tez çalışması için geliştirilmiştir ve bu nedenle Türkiye’deki akademik veya profesyonel çevrelerden örneklemler üzerinde kullanılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Questionnaire). Katılımcılar, belirtilen sosyo-cinsel davranış örneklerini ne sıklıkta deneyimlediklerini veya ne kadar kabul edilebilir bulduklarını işaretler.

Anahtar Kelimeler

Sosyo-seksüel, davranışsal ölçüm, iş yeri psikolojisi, Türk kültürü, psikometri, öz bildirim, ODTÜ.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, bir yüksek lisans tezi (Toker, 2003) kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için genellikle yazarın (Yeliz Toker) veya bağlı olduğu kurumun (Orta Doğu Teknik Üniversitesi) izni gerekebilir. Akademik araştırmalarda kullanımı genellikle ücretsizdir, ancak ticari veya klinik amaçlı kullanımlar için izin alınması önerilir.

Ölçeğin geliştirildiği ve ilk kez uygulandığı yıl 2003‘tür.

Bu ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: sosyo-cinsel-davranis-ornekleri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Sosyo-Cinsel Davranış Örnekleri Ölçeği’nin geliştirilmesine temel teşkil eden ve birincil kaynak olarak kabul edilen çalışma şudur:

• Toker, Y. (2003). İş yerinde cinsel taciz algıları ve etkileyen bireysel farklılıklar (Yüksek lisans tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Tezin çevrimiçi erişim linki: tez.yok.gov.tr

Sosyo-Cinsel Davranış Örnekleri Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte doğrudan listelenmemiştir. Maddelerin orijinal formu için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.